Τη δεκαετία του 80, παίρνοντας διανυκτέρευση από τη στρατιωτική μονάδα μας στην Καβάλα, πηγαίναμε στη Δράμα που είχε τότε έντονη νυχτερινή ζωή. Τα ποιοτικά ρεμπετάδικα, ακόμα και τα λεγόμενα σκυλάδικα της Δράμας, είχαν ένα υψηλό καλλιτεχνικό επίπεδο και εξασφάλιζαν αξέχαστες βραδιές γλεντιού. Οι εποχές αλλάζουν αλλά η παράδοση δεν χάνεται, οπότε είναι φυσιολογικό η Δράμα να φιλοξενεί για δεύτερη χρονιά, τον Σεπτέμβριο, το φεστιβάλ ρεμπέτικου τραγουδιού. Στο μεγάλο πάρκο της Αγίας Βαρβάρας στο κέντρο της πόλης, μέσα στη βλάστηση, τις λίμνες και τα ρυάκια, στήθηκαν οι δύο σκηνές του φεστιβάλ. Στον περιβάλλοντα χώρο ήταν ορατά τα σημάδια της διοργάνωσης του φεστιβάλ ταινιών μικρού μήκους Δράμας που προηγήθηκε στις αρχές Σεπτεμβρίου. Δίπλα στο πάρκο, στον χώρο της δημοτικής βιβλιοθήκης, λειτουργούσε έκθεση ρεμπέτικης κληρονομιάς με σπάνια βιβλία και παλιούς δίσκους, αρχειακό φωτογραφικό υλικό, ραδιόφωνα μιας άλλης εποχής και μουσικά όργανα των κατασκευαστών Λευτέρη Παπαδόπουλου και Ανδρέα Δέλλιου, επιλεγμένα χειροποίητα μπουζούκια, μπαγλαμάδες και τζουράδες με μοναδικό ήχο, καταπληκτικά βερνίκια και στολίσματα.
Τους προηγούμενους μήνες, για να προετοιμαστεί το έδαφος, έγιναν τρεις προφεστιβαλικές εκδηλώσεις: «Μπλουζ και ρεμπέτικο», «Είναι το ρεμπέτικο λαϊκό τραγούδι;» και ένα μεγάλο αφιέρωμα στον Βασίλη Τσιτσάνη. Στα γρασίδια του πάρκου έγινε η έναρξη του φεστιβάλ, με την συμμετοχή των μουσικών σχολείων Σερρών και Θεσσαλονίκης και στη συνέχεια με την μουσική παράσταση και παρουσίαση βιβλίου «Μαρίκα Νίνου-Ευαγγελία Αταμιάν: Σαν άστρο βασίλεψα» των Κατερίνας Τσιρίδου και Τάσου Κακλαμάνη. Η σπουδαία ερμηνεύτρια Κατερίνα Τσιρίδου, μαζί με το σχήμα «Απτάλικοι» του μουσικού σχολείου Δράμας, ζωντάνεψαν τα τραγούδια της Μαρίκας Νίνου. Τις επόμενες μέρες, στο χώρο των παλιών λουτρών και στο θεατράκι της Αγίας Βαρβάρας, έπαιξαν ρεμπέτικες κομπανίες από την Δράμα, την Καβάλα, την Θεσσαλονίκη, την Χρυσούπολη, την Ξάνθη, το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας και μεικτά σχήματα από διάφορα μέρη της βόρειας Ελλάδας. Κι αν θα επιχειρήσουμε να ξεχωρίσουμε κάποια σχήματα σ’ όλο αυτό το υψηλό επίπεδο μουσικής έκφρασης, μπορούμε να μιλήσουμε για την καβαλιώτικη «Άστεγη Κομπανία» (Homeless Company) η οποία θα μπορούσε να ονομάζεται και «Ασκεπής Κομπανία», μιας και από τα πέντε μέλη του σχήματος οι τέσσερις ήταν ασκεπείς (φαλακροί)! Επίσης, τα παιδιά του συγκροτήματος από το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας ανέβασαν πολύ ψηλά τον πήχη με ένα ψαγμένο αφιέρωμα στον πρώιμο Μανώλη Χιώτη, με τους δύο μπουζουξήδες να ερμηνεύουν εκπληκτικά τους περίτεχνους μουσικούς δρόμους του μεγάλου συνθέτη!
Στη Δράμα, έκανε το φανταρικό του ο πατέρας μου, στην πρώτη έξοδό του από το νησί της Θάσου. Δεινός κουμαρτζής, κέρδισε ένα καλό ποσό και για να μην το χάσει την επόμενη φορά πλήρωσε προκαταβολικά τον οδοντίατρο για τα δόντια του κι αγόρασε ένα ρολόι κι ένα χρυσό δαχτυλίδι, που το έχασα, ο ηλίθιος, κολυμπώντας στη θάλασσα. Στις διηγήσεις του για τη Δράμα, μου μίλαγε για ένα υπέροχο μαρμάρινο σπίτι στο κέντρο της πόλης, καπναποθήκη και κατοικία του καπνέμπορα Ιωάννη Αναστασιάδη. Αυτό το αρχοντικό αποτελεί σήμερα την έδρα της Αστικής Μη Κερδοσκοπικής Εταιρίας «Κύκλωψ» και στεγάζει ένα μουσείο αφιερωμένο στην τέχνη της φωτογραφίας, με μια από τις μεγαλύτερες στον κόσμο μόνιμες συλλογές φωτογραφικών μηχανών. Μέχρι την 1η Νοεμβρίου παρουσιάζει την έκθεση φωτογραφίας «Εικόνες από την Αφρική» του Νίκου Πέτρου. Στο μουσείο μας υποδέχεται ο φίλος, ποιητής και φωτογράφος, Κυριάκος Συφιλτζόγλου που βρήκε σ’ αυτό έναν χώρο που του ταιριάζει και ίσως στο μέλλον φιλοξενήσει και δικές του δουλειές.
Το θαυμάσιο Σαντιρβάν τζαμί φιλοξένησε οικογένειες προσφύγων για πέντε χρόνια μετά την μικρασιατική καταστροφή, καθώς η Δράμα δέχτηκε αναλογικά το μεγαλύτερο ποσοστό προσφύγων σε ολόκληρη την Ελλάδα. Κατόπιν ο χώρος, εμφανώς αλλοιωμένος, αποτέλεσε τον χώρο έκδοσης της ιστορικής εφημερίδας «Θάρρος». Το 2012 αποκαταστάθηκε και λειτουργεί ως χώρος πολιτισμού σε συνεργασία με το μουσείο Μπενάκη. Αυτό τον καιρό φιλοξενεί μια έκθεση του σημαντικού γλύπτη Γιάννη Παππά, πολλά έργα του οποίου βρίσκονται σε δημόσιους χώρους όπως ο Ελευθέριος Βενιζέλος κι ο Χαρίλαος Τρικούπης στον περίβολο της Βουλής κι ο Οδυσσέας Ελύτης στην πλατεία Δεξαμενής. Στην διάρκεια της κατοχής, έχοντας το εργαστήριό του στου Ζωγράφου απέναντι από το σπίτι της οικογένειας Κόκκοτα, στα γλυπτά του με θέμα «Τα παιδιά της Κατοχής» συμπεριλαμβάνεται και το γλυπτό του Σταμάτη Κόκκοτα σε παιδική ηλικία.
Το φεστιβάλ ρεμπέτικου τραγουδιού συνοδεύτηκε με τη φιλοξενία του Γιώργου, του καλού μου φίλου με το μόνιμο φωτεινό χαμόγελο που μαγειρεύει το καλύτερο παστίτσιο που κυκλοφορεί στην πιάτσα! Στις κερκίδες στο θεατράκι, υπήρξε μια ευτυχής συνάντηση με τον Ανδρέα και την Άννα, παλιούς μου φοιτητές στο Τ.Ε.Ι. Θεσσαλονίκης, που συνοδεύτηκε με μεζέδες και παγωμένο τσίπουρο που διέθετε ο Ανδρέας στο ανεξάντλητο σακίδιό του. Κάτω από το γεμάτο φεγγάρι, με τις μουσικές των μεγάλων δημιουργών του ρεμπέτικου, τσουγκρίζαμε με την ευχή για τέτοιες συναντήσεις. Και του χρόνου!
Πάνος Δημητρούδης
