Για δύο σημαντικούς λόγους η Τετάρτη 19 Μαρτίου δίνει το στίγμα των τεκταινόμενων στο διεθνές πεδίο, και πιο συγκεκριμένα στα της Ευρώπης την εβδομάδα που πέρασε.
Τη μέρα αυτή, η ύπατη εκπρόσωπος Εξωτερικών της ΕΕ, Κάγια Κάλας, παρουσίασε επισήμως τη «Λευκή Βίβλο για την Ευρωπαϊκή Άμυνα» και το «Σχέδιο Επανεξοπλισμού της Ευρώπης» (Rearm Europe Plan), τοοποίο επιτρέπει, μέσω της ρήτρας διαφυγής από το σύμφωνο δημοσιονομικής σταθερότητας, δαπάνες ύψους άνω των 800 δισ. ευρώ για την «αμυντική θωράκιση» της ΕΕ.
Νωρίτερα την ίδια μέρα, στις 6:30 το πρωί, έγινε γνωστή η είδηση της σύλληψης και προφυλάκισης του δημοφιλέστερου και επικρατέστερου πολιτικού αντιπάλου του Ταγίπ Ερντογάν, του δημάρχου Κωνσταντινούπολης, Εκρέμ Ιμάμογλου.
Τα αντανακλαστικά της δημοκρατικής Ευρώπης αφυπνίστηκαν με καθυστέρηση 13 ωρών. Στις 7:30 το απόγευμα η Κομισιόν της κ. Φον ντερ Λάιεν εξέδωσε μια ολιγόλογη ανακοίνωση που χαρακτηρίζει τη σύλληψη του δημάρχου της Κωνσταντινούπολης «βαθιά ανησυχητική». Η δήλωση που εξέδωσε αργά το ίδιο βράδυ η ύπατη εκπρόσωπος, Κάγια Κάλας, ότι η ενέργεια αυτή γεννά «ερωτήματα αναφορικά με την προσήλωση της Τουρκίας στη μακροχρόνια (!) δημοκρατική της παράδοση» και ότι η Τουρκία, «ως υποψήφια για ένταξη στην ΕΕ και μέλος του Συμβουλίου της Ευρώπης, αναμένεται να εφαρμόσει τα υψηλότερα δημοκρατικά πρότυπα», μάλλον δεν συνέβαλε κατ’ ελάχιστον στο να ιδρώσει το αυτί του Ταγίπ Ερντογάν.
Ήταν, προφανώς, ενήμερος ο τούρκος πρόεδρος για το περιεχόμενο της παραγράφου «Ενισχυμένη ασφάλεια μέσω συνεργασιών» της «Λευκής Βίβλου», που αφήνει ανοιχτή την προοπτική συνεργασίας με εν δυνάμει εταίρους, μεταξύ των οποίων η Βρετανία, ο Καναδάς και η Νορβηγία, αλλά και η Τουρκία, στην οποία το σχέδιο επιφυλάσσει ειδική αναφορά: «Η ΕΕ θα συνεχίσει να δεσμεύεται εποικοδομητικά στην ανάπτυξη μιας αμοιβαία επωφελούς εταιρικής σχέσης σε όλους τους τομείς κοινού ενδιαφέροντος στη βάση της ισότιμης δέσμευσης της Τουρκίας να συνεργαστεί σε όλα τα σημαντικά για την ΕΕ, σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Απριλίου 2024».
Συμπεράσματα στα οποία, θυμίζουμε, προέχουσα θέση καταλαμβάνουν η «πλήρης και αταλάντευτη υποστήριξη του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στην Ουκρανία», η «απερίφραστη καταδίκη των συνεχιζόμενων αεροπορικών και πυραυλικών επιθέσεων της Ρωσίας κατά αμάχων και κρίσιμων υποδομών της Ουκρανίας» και η «ικανοποίηση για τη συντελούμενη πρόοδο στις προτάσεις για τη διοχέτευση εσόδων προερχόμενων από ακινητοποιημένα περιουσιακά στοιχεία της Ρωσίας προς όφελος της Ουκρανίας».
Το σχέδιο Rearm Europe που επείγεται να θέσει σε εφαρμογή η «συμμαχία των προθύμων» της Ευρώπης πιεζόμενη από τη αμυντική της υστέρηση επιφυλάσσει στην Άγκυρα ένα ρόλο που δεν αφήνει περιθώρια επανάπαυσης στην Αθήνα.
Ο πρωθυπουργός της Πολωνίας, Ντόναλντ Τουσκ, η χώρα του οποίου προεδρεύει στην ΕΕ αυτή την περίοδο, ήταν σαφής στις δηλώσεις του μετά την συνάντησή του με τον Ταγίπ Ερντογάν την προπερασμένη Τετάρτη στην Άγκυρα: «Η Τουρκία πρέπει να αναγνωρίζεται ως κεντρικός εταίρος σε κάθε προσπάθεια» αναβάθμισης της «ευρωπαϊκής άμυνας», όταν μάλιστα «υπάρχουν όλες οι ενδείξεις ότι είναι έτοιμη γι’ αυτό».
Έτοιμη, εννοείται, η Τουρκία όχι μόνο λόγω της γεωστρατηγικής θέσης της και του εύρους ανάπτυξης των ναυτικών της δυνάμεων στον Εύξεινο Πόντο απέναντι στη Ρωσία, και του γεγονότος ότι διαθέτει τον μεγαλύτερο στρατό στο ΝΑΤΟ μετά τις ΗΠΑ, αλλά και λόγω της πολεμικής βιομηχανίας της, που αριθμεί 2.000 εταιρείες, 100.000 εργαζόμενους και εξαγωγές σε 170 χώρες.
Η πλήρης ευθυγράμμιση της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής με την απελθούσα «βορειοατλαντική γραμμή» στο Ουκρανικό δεν μπορεί πλέον να παράξει αποτέλεσμα σε σχέση με την Τουρκία. Μολαταύτα η κυβέρνηση της Αθήνας εξακολουθεί χωρίς στρατηγικό πλάνο προσαρμογής στη νέα πραγματικότητα. Μάρτυρας οι άκρως ανησυχητικοί χειρισμοί της κυβέρνησης Μητσοτάκη στο θέμα της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ.
Στις 23 Φεβρουαρίου ο υπουργός Εξωτερικών Γ. Γεραπετρίτης δήλωνε σε συνέντευξή του ότι οι έρευνες για το καλώδιο της διασύνδεσης θα συνεχιστούν, στη βάση του προγραμματισμού της ανάδοχης εταιρείας. Εξέφρασε, μάλιστα, την ελπίδα ότι η Τουρκία δεν θα φέρει αντιρρήσεις. Η έρευνα και η πόντιση ηλεκτρικών καλωδίων προστατεύεται, είπε, απολύτως από το διεθνές δίκαιο και δεν απαιτείται η άδεια οιουδήποτε.
Διαψεύστηκε οικτρά δέκα ημέρες αργότερα, όταν ο ΑΔΜΗΕ, ο φορέας υλοποίησης του έργου ως διαχειριστής μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, σε πλήρη συνεννόηση με το υπουργείο Ενέργειας, προχώρησε, λόγω της παρατεταμένης αβεβαιότητας αναφορικά με τη διασύνδεση, στη διακοπή των πληρωμών στη γαλλική εταιρεία Nexans, δηλαδή στο πάγωμα του έργου. Λίγες ώρες μετά, το ιταλικό ερευνητικό σκάφος Ievoli Relume αποχώρησε από την Κρήτη, υπό την πίεση τουρκικής κορβέτας, που παρενέβη στις μετρήσεις για την πόντιση του καλωδίου. Είχε προηγηθεί, τον περασμένο Ιούλιο, σοβαρό επεισόδιο στην Κάσο, όταν το ίδιο σκάφος εμποδίστηκε από τουρκικά πολεμικά σκάφη που επικαλέστηκαν παραβίαση της τουρκικής υφαλοκρηπίδες. Οι εργασίες διακόπηκαν, χωρίς να επανεκκινήσουν έκτοτε.
Εθισμένη στην «εύκολη» διπλωματία άλλων καιρών, η κυβέρνηση αδρανεί, αντί, όπως οφείλει μπροστά στην ανάγκη ριζικής αναθεώρησης της εξωτερικής πολιτικής που απαιτούν οι νέες συνθήκες, να προχωρήσει δυναμικά, στο πλαίσιο, αφενός, της ΕΕ, στη διεκδίκηση ουσιαστικών ανταλλαγμάτων προκειμένου να συναινέσει στην ενσωμάτωση της Τουρκίας στην ευρωπαϊκή άμυνα και, αφετέρου, στην αναβάθμιση των σχέσεων με όλους τους βασικούς παίκτες στην Αν. Μεσόγειο, μηδέ της Ρωσίας εξαιρουμένης, ως αντιστάθμισμα στην αυξανόμενη τουρκική επιρροή.
Αντί να κάνει αυτές τις κινήσεις, ο Κυριάκος Μητσοτάκης επέλεξε να ορίσει υφυπουργό Ενέργειας, δηλαδή αρμόδιο για τις διαπραγματεύσεις με την Τουρκία για τις οικονομικές ζώνες και, βέβαια, για το μέλλον της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρο – Ισραήλ, τον κ. Ν. Τσάφο, τον άνθρωπο που το 2020, όντας οικονομικός αναλυτής στις ΗΠΑ, είχε αποκαλέσει τα κατεχόμενα «Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου».
Το έπραξε ο πρωθυπουργός προς κατευνασμό της Ουάσιγκτον και της Άγκυρας; Ενήργησε κυριευμένος από διπλωματικό ίλιγγο; Σε κάθε περίπτωση, ετοιμαστείτε για τα χειρότερα.
