Το ρωσικό ρούβλι βρέθηκε ξανά σε πτωτική πορεία. Πλέον χρειάζονται πάνω από 70 ρούβλια για 1 ευρώ. Η τιμή του αργού πετρελαίου είναι κάτω από 40 δολάρια/βαρέλι. Όλες αυτές οι εξελίξεις διατάραξαν τις ευαίσθητες ισορροπίες της ρωσικής οικονομίας. Μια άλλη αιτία για την κατάσταση της ρώσικης οικονομίας είναι η αύξηση της τιμής του δολαρίου. Το ισχυρό αμερικάνικο νόμισμα ασκεί πιέσεις για περαιτέρω μείωση των τιμών του πετρελαίου, επειδή οι αγοραπωλησίες του «μαύρου χρυσού» γίνονται κυρίως σε δολάρια.
Η οικονομία σε αριθμούς
Το Ιράν, ως μεγάλος εξαγωγέας πετρελαίου ανακοίνωσε ότι θα προχωρήσει σε αύξηση της εξόρυξης κατά 0,5 εκατ. βαρέλια/ημερησίως μετά την άρση των δυτικών κυρώσεων, ενώ οι βασικοί αγοραστές Κίνα και Ιαπωνία σκοπεύουν να μειώσουν τις εισαγωγές. Η Σαουδική Αραβία, η οποία ευθύνεται κυρίως για την αποσταθεροποίηση των πετρελαιαγορών ανακοίνωσε ότι θα αυξήσει την εξόρυξη κατά 1,5 εκατ. βαρέλια/ημερησίως. Η απόφαση των χωρών του ΟΠΕΚ να αυξήσουν την εξόρυξη και τις εξαγωγές αργού πετρελαίου δεν πρόσθεσε κάτι νέο. Άλλωστε, από τα τέλη του 2011 παρατηρείται εξόρυξη πάνω από τις ποσοστώσεις που είχε θέσει το διεθνές καρτέλ.
Το ρωσικό υπουργείο Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων ανακοίνωσε αύξηση του ΑΕΠ κατά 0,1%. Πολλοί, μάλιστα, θεώρησαν ότι η πτώση της ρωσικής οικονομίας έχει σταματήσει και πλέον μπαίνει σε τροχιά ανάπτυξης. Υπήρχε μια περιρρέουσα ατμόσφαιρα μεγάλης αισιοδοξίας ότι η αύξηση θα ξεκινήσει μέσα στο τελευταίο τρίμηνο του 2015. Όμως τα στοιχεία του Νοεμβρίου μαρτυρούσαν συνέχιση και εμβάθυνση της ύφεσης. Αν το πρώτο δεκάμηνο η πτώση του ΑΕΠ ήταν της τάξης του 3.8%, το εντεκάμηνο έφτασε στο 4%. Όλοι οι δείκτες επιδεινώθηκαν. Η βιομηχανική παραγωγή μειώθηκε κατά 0,6%, η αγροτική παραγωγή κατά 0,9% και η οικοδομική δραστηριότητα κατά 0,2%.
Στα τέλη του 2014 η τιμή του πετρελαίου καταποντίστηκε και η ρωσική οικονομία προσπάθησε κατά το πρώτο δεκάμηνο του 2015, να προσαρμοστεί στη νέα πραγματικότητα, με την τιμή του πετρελαίου να κυμαίνεται περίπου στα 50 δολάρια/βαρέλι. Αρχικά φάνηκε ότι τα καταφέρνει, όμως το νέο κύμα μείωσης της τιμής εκτροχίασε τη ρωσική οικονομία.
Δύο σενάρια
Τα δύο βασικά σενάρια για την εξέλιξη της ρωσικής οικονομίας το 2015 είναι δύο. Το ήπιο σενάριο προβλέπει ότι ο πόλεμος των τιμών στην πετρελαϊκή αγορά αργά ή γρήγορα θα τελειώσει, λόγω των πολλών προβλημάτων που δημιουργεί όχι μόνο στις χώρες του ΟΠΕΚ, αλλά και στις ίδιες τις ΗΠΑ. Στην περίπτωση αυτή θα ισχυροποιηθεί το ρούβλι, τα έσοδα του προϋπολογισμού από τις πωλήσεις πετρελαίου θα αυξηθούν και οι τιμές των μετοχών των ρωσικών πετρελαϊκών εταιριών θα εκτιναχτούν. Αν η τιμή προσεγγίσει τα 90-100 δολάρια/βαρέλι, η ισοτιμία δολαρίου-ρουβλιού θα είναι 1/55-60.
Το σκληρό σενάριο προβλέπει ότι η τιμή του πετρελαίου θα κυμανθεί γύρω στα 36 δολάρια/βαρέλι και δεν αποκλείει περαιτέρω πτώση κάτω από τα 30 δολάρια. Σε μια τέτοια περίπτωση, θα ακολουθήσει απότομη υποτίμηση του ρωσικού νομίσματος και μεγάλη αύξηση του πληθωρισμού. Τότε, σύμφωνα με οικονομολόγους του περιβάλλοντος του Βλαντίμιρ Πούτιν, η ρωσική οικονομία θα πρέπει να ενισχύσει τα στοιχεία κρατικής ρύθμισης και να αυξηθεί ο έλεγχος των κρατικών επιχειρήσεων. Διαφορετικά μεγάλα τμήματα του πληθυσμού θα πληγούν από τη μεγάλη αύξηση των τιμών και ιδιαίτερα εκείνοι που πληρώνονται σε ρούβλια και έχουν πάρει δάνεια με ρήτρα σκληρών νομισμάτων. Μια ελεγχόμενη ισοτιμία θα μπορούσε να ευνοήσει τις ρωσικές εξαγωγικές επιχειρήσεις (κλάδοι σιτηρών και εξοπλισμών), ακόμη και αυτές που εξάγουν αργό πετρέλαιο.
