Στις 18 Σεπτέμβρη, η Αμερικάνικη υπηρεσία προστασίας περιβάλλοντος (EPA) ανακοίνωσε ότι η Volkswagen είχε εγκαταστήσει παράνομο λογισμικό, για να εξαπατήσει τις δοκιμές για τα όρια εκπομπών, επιτρέποντας στα πετρελαιοκίνητα αυτοκίνητα της να κυκλοφορούν προκαλώντας έως και 40 φορές περισσότερη ρύπανση από την επιτρεπόμενη. Άμεσα, η κυβέρνηση των ΗΠΑ διέταξε την Volkswagen να ανακαλέσει 482.000 αυτοκίνητα κατασκευασμένα από το 2009. Η ίδια η εταιρεία έχει δηλώσει ότι περίπου 11 εκατομμύρια αυτοκίνητα σε όλο τον κόσμο είναι εξοπλισμένα με το ίδιο ηλεκτρονικό σύστημα απόκρυψης στις καταγραφές ρύπων.
Σημαντικές επιπτώσεις, ελαφρά τιμωρία
Η αποκάλυψη του σκανδάλου είχε, ήδη, σημαντικές επιπτώσεις δισεκατομμυρίων στην χρηματιστηριακή αξία της εταιρίας – με πτώση πάνω από 30% και απώλειες περίπου 23 δισ. δολάρια σε λιγότερο από μια εβδομάδα. Η Volkswagen μπορεί να κληθεί να πληρώσει πρόστιμα ύψους 18 δισ. δολαρίων – ποσό μεγαλύτερο από τα ετήσια κέρδη της – ενώ με δικαστικές διώξεις κινδυνεύουν οι μάνατζερ της εταιρείας. Η «εταιρική φήμη» της έχει δεχθεί μεγάλο πλήγμα, ιδιαίτερα, καθώς προωθούσε ένα «πράσινο» διαφημιστικό προφίλ για την τεχνολογία των ντίζελ αυτοκινήτων της. Όπως μας δείχνει η εμπειρία, η τιμωρία για την Volkswagen μπορεί στην πράξη να είναι πολύ ελαφρότερη: στη General Motors, που για χρόνια αγνόησε προβλήματα στη μίζα των αυτοκινήτων της και προκάλεσαν άμεσα 124 θανάτους, επιβλήθηκε πρόστιμο μόλις 900 εκατ. δολάρια φέτος το Σεπτέμβρη. Το 2014 η Toyota πλήρωσε 1,2 δισ. δολάρια για ένα δικαστικό συμβιβασμό, που αφορούσε την ανάκληση 8 εκατομμυρίων αυτοκινήτων με προβλήματα στο γκάζι.
Όχι μόνο στις ΗΠΑ
Το σκάνδαλο δεν περιορίζεται στις ΗΠΑ, ούτε αφορά μόνο τη Volkswagen. Ήδη υπάρχει ανησυχία για το εύρος των πρακτικών εξαπάτησης των υποχρεωτικών τεστ, που φαίνεται είναι συνηθισμένες για την αυτοκινητοβιομηχανία. Άλλες χώρες όπως η Ιταλία, η Γαλλία και η Νότια Κορέα ξεκινούν έρευνες. Στη Γερμανία υπάρχει, επιπλέον, ζήτημα με τα πάνω από 45 εκατομμύρια ευρώ, που έχει δαπανήσει η ομοσπονδιακή κυβέρνηση, ως κίνητρα για την προώθηση της αγοράς πετρελαιοκίνητων Volkswagen. Σε όλο τον κόσμο, πολιτικοί, ρυθμιστικές αρχές και περιβαλλοντικές ομάδες επερωτούν την εγκυρότητα των δοκιμών εκπομπών ρύπων, ενώ ιδιαίτερη έκπληξη προκαλεί το γεγονός ότι στη φιλοπεριβαλλοντική ΕΕ – σε σχέση με τις ΗΠΑ – τα τεστ προδιαγραφών στα αυτοκίνητα είναι ελαστικότερα, ενώ αναλαμβάνονται από τις ίδιες τις εταιρίες και όχι από κρατικούς φορείς.
Σκόπιμη και σχεδιασμένη απάτη
Το σκάνδαλο Volkswagen αποτελεί ακόμη ένα πλήγμα για την αγορά αυτοκινήτων ντίζελ. Για πάνω από μια δεκαετία τώρα, οι κατασκευαστές αυτοκινήτων έχουν επενδύσει πολύ στην παραγωγή πετρελαιοκίνητων οχημάτων – με την υποστήριξη πολλών κυβερνήσεων – υποστηρίζοντας ότι είναι καλύτερα για το περιβάλλον. Τα τελευταία επιστημονικά στοιχεία δείχνουν ότι αυτό δεν ισχύει. Οι πωλήσεις αυτοκινήτων ντίζελ είχαν ήδη πέσει τελευταία και το σκάνδαλο της Volkswagen έρχεται σε μια κακή στιγμή, που πιθανά θα οδηγήσει σε περαιτέρω πτώση της ζήτησης.
Πολλοί παρατηρητές επισημαίνουν ότι αντίθετα με άλλα σκάνδαλα, που οδήγησαν σε μαζική ανάκληση οχημάτων, δεν υπάρχει εδώ κάποια υπόνοια για ύπαρξη ζητημάτων άμεσης ασφαλείας επιβατών (αν και υπολογίζεται ότι οι ρύποι της αυτοκίνησης προκαλούν πιθανά 58.000 θανάτους ετησίως στις ΗΠΑ). Όμως, η συγκεκριμένη περίπτωση αποκαλύπτει με πάταγο κάτι αποκρουστικότερο: τη διαδεδομένη, σκόπιμη και σχεδιασμένη εξαπάτηση κρατικών ρυθμιστικών αρχών και του κοινού για τις περιβαλλοντικές επιδόσεις των προϊόντων της αυτοκινητοβιομηχανίας. Ένα καλά κρυμμένο μυστικό, που χρειάστηκε η συμπτωματική σχεδόν αποκάλυψη της συγκεκριμένης απάτης στα τεστ, για να συζητηθεί.
Πάντα εύκολο κέρδος
Και ενώ το μάρκετινγκ των αυτοκινητοβιομηχανιών βομβαρδίζει τους καταναλωτές με το πόσο «καθαρά» και «οικολογικά» είναι τα προϊόντα τους, παρόμοια περιστατικά υπενθυμίζουν ότι στην πραγματικότητα οι εταιρείες εκμεταλλεύονται την «ανακούφιση» του μέσου καταναλωτή, όταν αισθάνεται φιλικότερος προς το περιβάλλον, χωρίς να μπορούν όντως να προσφέρουν τα οφέλη που υπόσχονται. Και μας θυμίζουν επίσης, πως, παρά τις φαντασιώσεις για ένα νέο θαυμαστό «πράσινο» κόσμο, όπου οι βιομηχανικές πολυεθνικές μέσα από τη δημόσια ρύθμιση και την «εθελοντική» αυτοδέσμευση τους συμβάλλουν στη βιωσιμότητα, το λεγόμενο «επιχειρηματικό δαιμόνιο» στοχεύει πάντοτε στον προσπορισμό εύκολου κέρδους, μέσω της ιδιοποίησης κάθε διαθέσιμου πόρου και της μαζικής εξαπάτησης των κοινωνιών.
green_on_red
