«Χαντάλα»
«Ο Χαντάλα γεννήθηκε δέκα ετών, και πάντα θα είναι δέκα ετών.
Σε αυτή την ηλικία έφυγα από την πατρίδα μου, και όταν επιστρέψει, ο Χαντάλα θα είναι δέκα και μετά θα αρχίσει να μεγαλώνει…».
Έτσι μας συστήνει τον Χαντάλα, το ξυπόλητο παιδί που έχει πάντα γυρισμένη την πλάτη και που εμφανίζεται στα σκίτσα του, ο Νάτζι Αλ-Αλί, o παλαιστίνιος καλλιτέχνης που βρήκε αυτόν τον τρόπο για να αντισταθεί και να μιλήσει για την τραγωδία των Παλαιστινίων.
Ο Νάτζι Αλ-Αλί, που γεννήθηκε το 1938 σε ένα χωριό στη Γαλιλαία, βίωσε από μικρό παιδί την προσφυγιά καθώς η οικογένειά του εκδιώχθηκε στο Λίβανο κατά τη Νάγκμπα του 1948. Για τους Παλαιστίνιους η νάγκμπα, που σημαίνει καταστροφή, είναι η καταστροφή της παλαιστινιακής κοινωνίας το 1940 όταν η πλειοψηφία των Παλαιστινίων Αράβων εξαναγκάστηκε σε εκτοπισμό. Μεγαλώνοντας ο Νάτζι Αλ-Αλί άρχισε να σκιτσάρει, με τη μορφή καρτούν, τα βάσανα την συμπατριωτών του, ένα έργο που περιλαμβάνει περίπου 40.000 σκίτσα που τα περισσότερα από αυτά αποτελούν μία μορφή διαμαρτυρίας για τα δεινά των Παλαιστινίων και αντίστασης στη βαρβαρότητα του ισραηλινού κράτους. Ο Νάτζι Αλ-Αλί δολοφονήθηκε το 1987 στο Λονδίνο.
Στη ζωή και στο έργο του αναφέρεται το βραβευμένο ντοκιμαντέρ του Φάικ Τζαράντα «Νάτζι Αλ-Αλί: Στην αγκαλιά του Χαντάλα»
(Naji Al-Ali: In the Embrace of Handala) που γυρίστηκε το 2014. Προβάλλεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα και δυστυχώς τα όσα συμβαίνουν στη Γάζα με τη γενοκτονία των Παλαιστινίων από τον ισραηλινό στρατό, το καθιστούν τραγικά επίκαιρο.
Μέσα από το ντοκιμαντέρ ερχόμαστε σε επαφή με το έργο του καλλιτέχνη, τη ζωή του αλλά και την ιστορία χάρις στο πλούσιο αρχειακό υλικό. Ιδιαίτερη είναι η παρουσία του ποιητή Σαμίχ αλ-Κάσιμ που με το δικό του τρόπο μιλά για το έργο και τη ζωή του Νάτζι.
Το θαυμάσιο αυτό ντοκιμαντέρ, με αφορμή το δράμα του παλαιστινιακού λαού, στέλνει ένα πανανθρώπινο μήνυμα ανθρωπιάς, ειρήνης και ελευθερίας μία κραυγή διαμαρτυρίας εναντίον της αδικίας, της προσφυγιάς και της καταπίεσης.
Η ταινία διαρκεί 55 λεπτά.
Η τρυφερότητα των ανθρώπινων σχέσεων
Είναι Αύγουστος και ο καιρός είναι γλυκός στο Όσλο. Η νορβηγική πρωτεύουσα προετοιμάζεται να γιορτάσει την εκατονταετηρίδα της και η Χάιντι, μία ξεναγός και γνώστρια της ιστορίας της πόλης, έχει αναλάβει τον συντονισμό των εκδηλώσεων. Η φίλη της Μαριάν, γιατρός στο επάγγελμα, είναι μόνη και η Χάιντι τής κανονίζει μια συνάντηση με τον Όλε, έναν γνωστό της αρχιτέκτονα με τον οποίο πρόκειται να συνεργαστεί. Το πρώτο ραντεβού δεν πήγε και πολύ καλά και η Μαριάν στο φέρι μποτ της επιστροφής συναντά τον Τορ, έναν νοσοκόμο που δουλεύει μαζί της στο νοσοκομείο. Αρχίζουν να συζητούν και σύντομα θα ανοίξουν τις καρδιές τους κι έτσι η Μαριάν θα μάθει ότι ο Τορ περνά συχνά τα βράδια του αναζητώντας περιστασιακές σχέσεις με άνδρες. Τις επόμενες μέρες η Μαριάν θα επισκεφθεί ξανά τον Όλε ενώ ενδιάμεσα θα έχει μια σεξουαλική συνεύρεση με έναν άνδρα που θα συναντήσει. Ο Τορ από τη μεριά του θα γνωρίσει έναν άνδρα με τον οποίο θα αναπτύξει μια σχέση πέρα από ό,τι γνώρισε μέχρι τώρα.
Τελικά δεν είναι η περιγραφή της υπόθεσης -αν υπάρχει κάτι τέτοιο- στην ταινία του Νταγκ Γιόχαν Χάουγκερουντ «Αγάπη μόνον» (Kjærlighet). Γιατί αυτό στο οποίο στέκεται επίμονα ο σκηνοθέτης είναι οι ανθρώπινες σχέσεις και στο πώς αυτές μπορούν να κρύβουν μικρές ή μεγάλες εκπλήξεις. Με θετική ματιά ο Χάιγκερουντ προσπαθεί να προσεγγίσει διαφορετικών ειδών σχέσεις και να αναζητήσει σε αυτές την ανθρώπινη τρυφερότητα, το νοιάξιμο, την αποδοχή, που υπάρχουν πίσω από αυτό που μπορεί να αναζητούμε αρχικά, δηλαδή το σεξ.
Ο νορβηγός σκηνοθέτης ανατέμνει την πολυπλοκότητα των σχέσεων και επιχειρεί να διεισδύσει μέσα τους. Με ήρεμες εικόνες, καθαρές και καδραρισμένες με σταθερότητα, χωρίς να «παίζει» με την κάμερα, δίνει χώρο στους ήρωές του να μιλήσουν. Και από τους εξαιρετικούς διαλόγους εκμαιεύει τη συγκίνηση και την τρυφερότητα. Κι όλα αυτά μέσα από την απόλυτη απενοχοποίηση των κάθε είδους σχέσεων. Γιατί ο Χάιγκερουντ αντιμετωπίζει με την ίδια σοβαρότητα τόσο τις ευκαιριακές σεξουαλικές σχέσεις όσο και τις σχέσεις εκείνες που εξελίσσονται σε σχέσεις ζωής. Προφανώς και η ταινία είναι τολμηρή για τους ηθικολογούντες. Όχι επειδή έχει τολμηρές σκηνές -που δεν έχει- αλλά για όλα όσα λέγονται. Η ταινία «μιλάει για την επιθυμία να βρεθούμε κοντά σεξουαλικά και συναισθηματικά με τους άλλους χωρίς απαραίτητα να συμμορφωνόμαστε με τις κοινωνικούς συμβατικούς δεσμούς που ορίζουν τις σχέσεις», σημειώνει χαρακτηριστικά ο σκηνοθέτης.
Η ταινία «Αγάπη μόνο» αποτελεί το τρίτο μέρος της τριλογίας του Όσλο που συναποτελούν οι ταινίες «Σεξ – Όσα λένε οι άνδρες μεταξύ τους» και «Όνειρα».
Με τα μάτια του σκύλου
“Good boy”
Ο Τοντ είναι ένας νέος άνδρας που μόλις έχει βγει από την αποτοξίνωση. Για να ξαναβρεί τις ισορροπίες του και να αναρρώσει αποφασίζει να μετακομίσει μαζί με τον σκύλο του τον Ίντι, στο σπίτι του παππού του που βρίσκεται απομονωμένο σε ένα δάσος. Στο μεταξύ, η αδελφή του Βέρα που ανησυχεί γι’ αυτόν, μιας και η υγεία του είναι κλονισμένη, τον αναζητά διαρκώς στο τηλέφωνο. Όμως κάτι συμβαίνει στο σπίτι, η υγεία του Τοντ χειροτερεύει και κάποιες σκοτεινές οντότητες που σχετίζονται με το παρελθόν τον απειλούν. Ο Ίντι που αντιλαμβάνεται πράγματα που ο Τοντ δεν μπορεί, αποφασίζει να τον υπερασπιστεί.
Το «Good boy» του Μπεν Λέονμπεργκ είναι μια άκρως ενδιαφέρουσα και πρωτότυπη ταινία τρόμου. Να ξεκαθαρίσω ότι, προσωπικά, δεν είμαι φαν του συγκεκριμένου είδους, πλην κάποιων λίγων περιπτώσεων. Εδώ όμως έχουμε να κάνουμε με μια ιδιαίτερη προσέγγιση και με έναν καταπληκτικό πρωταγωνιστή: Τον Ίντι, τον σκύλο!
Με φρέσκια ματιά και αποφεύγοντας την ανακύκλωση χιλιο-ιδωμένων κλισέ ο Λέονμπεργκ επιλέγει να αφηγηθεί την ιστορία του μέσα από την οπτική του Ίντι! Τι βλέπει και -κυρίως- τι διαισθάνεται, ο Ίντι;
Όλα γίνονται μέσα σε ένα σπίτι που κατοικείται από κάτι τρομακτικό. Αυτό είναι κλισέ, το έχουμε ξαναδεί. Όμως από κάπου πρέπει να αρχίσουμε. Στη συνέχεια όμως το ενδιαφέρον μετατοπίζεται, και καθώς η αδρεναλίνη ανεβαίνει το θρίλερ αποκτά άλλες διαστάσεις καθώς ο Ίντι αναλαμβάνει να αντιμετωπίσει την άγνωστη απειλή. Κι έτσι η ταινία κυλά με την ένταση να αυξάνεται και με τον θεατή να μην προλαβαίνει να πάρει ανάσα. Κι όλα αυτά ενώ ο καταπληκτικός σκύλος-πρωταγωνιστής προσπαθεί να ανακαλύψει το μυστικό που βρίσκεται κάπου στο υπόγειο του σπιτιού και όπως φαίνεται έχει σχέση με τον ξαφνικό και ανεξήγητο θάνατο του παππού του Τοντ, πριν από μερικά χρόνια.
Ο σκηνοθέτης, έχοντας να διαχειριστεί τις δυσκολίες που ούτως ή άλλως υπάρχουν εξαιτίας του πρωταγωνιστικού ρόλου του Ίντι, πετυχαίνει με τις λήψεις του να μας κάνει να δούμε τον κόσμο με τα μάτια του πρωταγωνιστή. Και όχι μόνον αυτό, αλλά και να νιώσουμε τα συναισθήματά του. Κι έτσι την ίδια ώρα που η αγωνία χτυπάει κόκκινο ο θεατής νιώθει απέραντη τρυφερότητα για τον υπέροχο Ίντι.
Μυθολογία του τρόμου
Ο Ντέιβιντ Γκρέι έχει αφιερώσει τη ζωή του στην ενασχόληση με τη μελέτη του υπερφυσικού. Οτιδήποτε έχει σχέση με την κόλαση, τον διάβολο και τα βαμπίρ έχουν γι’ αυτόν ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Όλο αυτό έχει γίνει ταυτόσημο με την καθημερινότητά του που συχνά ονειρεύεται… με ανοιχτά μάτια, μπαίνοντας από τον πραγματικό κόσμο σε εκείνον που εξερευνά. Όταν φτάνει σε ένα απομονωμένο πανδοχείο θα γνωρίσει δύο αδελφές, τη Λεόν και τη Ζιζέλ. Η δεύτερη βαριά άρρωστη θα χρειαστεί επειγόντως μετάγγιση αίματος και ο Ντέιβιντ αποφασίζει να το προσφέρει. Κι αμέσως μετά βλέπει τον εαυτό του νεκρό μέσα σε φέρετρο να κηδεύεται. Ξυπνάει χάρις σε έναν υπηρέτη ,ο οποίος του λέει ότι για όλα τα παράξενα που συμβαίνουν -και συμβαίνουν διάφορα- ευθύνεται μια πεθαμένη γριά που το σώμα της δεν έχει λιώσει. Αυτό που πρέπει να κάνουν είναι να ξεθάψουν και να καρφώσουν έναν πάσσαλο στην καρδιά της!
Ο Καρλ Ντράγιερ το 1932 γύρισε την ταινία «Η παράξενη ιστορία του Δαβίδ Γκρέι» (Vampyr) μια ταινία τρόμου, βασισμένη στη νουβέλα «Καρμίλα» (Carmilla) που περιλαμβάνεται στην ανθολογία «Μέσα σε ένα σκοτεινό καθρέφτη» (In a glass darkly) που έγραψε το 1872 ο ιρλανδός συγγραφέας Σέρινταν Λε Φάνιου. Λέγεται μάλιστα ότι η ίδια νουβέλα επηρέασε το συμπατριώτη του Μπραμ Στόκερ στη συγγραφή του περίφημου «Δράκουλα» το 1897.
Έτσι ο μεγάλος, δανός σκηνοθέτης καταπιάνεται με μια σκοτεινή ιστορία γοτθικού τρόμου με ένα εντυπωσιακό αποτέλεσμα. Παίζοντας με τις φωτοσκιάσεις και με μία μελετημένη γεωμετρία πλάνων ο Ντράγιερ αφηγείται μια απόκοσμη ιστορία δημιουργώντας την κατάλληλη ονειρική ατμόσφαιρα. Οι διάλογοι δεν είναι πολλοί, υπάρχουν μόνον όσοι θεωρήθηκαν απαραίτητοι. Άλλωστε, ο Ντράγιερ αρχικά είχε ξεκινήσει για να γυρίσει την ταινία του ως βουβή.
Η ταινία σκηνοθετήθηκε σαν η κάμερα να βρίσκεται μέσα στο μυαλό του Ντειβιντ Γκρέι. Γι’ αυτό υπάρχουν και κάποια σημεία δυσνόητα, που ξεπερνούν την αφηγηματική λογική. Όμως είναι τέτοιας έντασης το απόκοσμο και το ονειρικό που δημιουργεί ο Ντράγιερ με τις εικόνες του που ο θεατής αφήνεται να παρασυρθεί από το “τρομακτικό” σύμπαν της ταινίας.
Η αναγνώριση της ταινίας ήρθε πολλά χρόνια μετά την πρώτη της προβολή, αφού τότε οι κριτικές ήταν αποκαρδιωτικές. Σήμερα πλέον «Η παράξενη ιστορία του Δαβίδ Γκρέι» θεωρείται μια σημαντική στιγμή στην καριέρα του Ντράγιερ και συγκρίνεται με το αριστουργηματικό «Νοσφεράτου» (1922) του Φρίντριχ Μουρνάου, την πρώτη ταινία με βαμπίρ.
