Η μεγάλη πολιτική αλλαγή στο Σουδάν που εξασφαλίστηκε με την ανατροπή του αιμοσταγούς προέδρου Ομάρ Αλ Μπασίρ προσπαθεί να σταθεί στα πόδια της. Για μία χώρα που μαστίζεται από εμφύλιο σπαραγμό, ο οποίος έχει με τη σειρά του οδηγήσει σε μαζικούς φόνους κάτι τέτοιο μόνο απλό δεν μπορεί να χαρακτηριστεί.
Για την ακρίβεια, η πολιτική αλλαγή διανύει μόλις τις πρώτες φάσεις της ζωής της. Ουδείς μπορεί να είναι σίγουρος ότι τα συμφωνηθέντα (η μεταβατική κυβέρνηση οφείλει να οδηγήσει τη χώρα σε ελεύθερες εκλογές μέσα στην επόμενη τριετία), θα τηρηθούν. Ο κόσμος, που διαδήλωνε και εξακολουθεί να διαδηλώνει μαζικά στο Χαρτούμ, δεν μπορεί να πειστεί.
Από την πλευρά του, ο νέος Πρωθυπουργός Αμντάλα Χάμντοκ έχει τη μεγάλη ευθύνη να μην προδώσει το λαό του Σουδάν που διψά για δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις αλλά και άμεση βελτίωση της οικονομικής του κατάστασης. Η κυβέρνησή του αριθμεί 18 μέλη και έχει μάλιστα γυναίκα υπουργό Εξωτερικών, την Ασμάα Αμντάλα, η οποία έγραψε ιστορία καθώς έγινε η πρώτη γυναίκα υπουργός Εξωτερικών στην ιστορία της χώρας.
Δικαιοσύνη, το μεγάλο αίτημα
Την Πέμπτη, η πρωτεύουσα του Σουδάν, το Χαρτούμ, συγκλονίστηκε και πάλι από μαζικές διαδηλώσεις. Οι πολίτες, πριν από οτιδήποτε άλλο, επιθυμούν να τιμωρηθούν οι ένοχοι των μαζικών δολοφονιών του καθεστώτος του Αλ Μπασίρ ο οποίος διαφέντευε τις τύχες της χώρας και του λαού για ακριβώς 30 χρόνια, από το 1989 έως το 2019. Αξιώνουν το διορισμό ανεξάρτητων υψηλόβαθμων δικαστικών η παρουσία των οποίων θα διασφαλίσει, όπως πιστεύουν τουλάχιστον, την ανεξαρτησία της διαδικασίας έτσι ώστε οι ένοχοι να λογοδοτήσουν.
Οι φόνοι κατά τη διάρκεια της θητείας του Αλ Μπασίρ αλλά και εν μέσω του χάους που δημιούργησε η ανατροπή του, τον προηγούμενο Απρίλιο, αποτελούσαν καθημερινό φαινόμενο. Στις 3 Ιουνίου τεράστιο πλήθος πραγματοποιούσε μεγάλη κινητοποίηση έξω από το υπουργείο Άμυνας της χώρας. Οι αρχές αντέδρασαν όπως είχαν συνηθίσει: Εξαιρετικά βίαια. Σκότωσαν σχεδόν εν ψυχρώ 87 ανθρώπους. Οι υπολογισμοί των διαδηλωτών ανέβασαν τα θύματα στα 130. Μία σφαγή που έλαβε χώρα σε μερικά, μόλις λεπτά.
Οι γυναίκες έπαιξαν κυριαρχικό ρόλο στις λαϊκές κινητοποιήσεις και διεκδικούν την επί ίσοις όροις εκπροσώπησή τους την επόμενη μέρα στη χώρα.
Ποιος έχει την εξουσία
Το πραγματικό και το φλέγον ερώτημα είναι το ποιος κυβερνά το Σουδάν. Έχει άραγε αποκτήσει την πλήρη εξουσία ο Χαμντόκ ή οι πολιτοφυλακές του Αλ Μπασίρ εξακολουθούν να είναι σε θέση να σκορπούν τον τρόμο στην ύπαιθρο και τις πόλεις; Όλα αυτά θα απαντηθούν τις επόμενες ημέρες και τους επόμενους μήνες σε μία χώρα πάντως που το μίσος έχει ανοίξει τεράστιες πληγές και λογαριασμούς που δύσκολα θα κλείσουν τα χρόνια που έρχονται.
Σημαντική δουλειά επιχειρείται να γίνει και στο ζήτημα των θρησκευτικών ελευθεριών μετά από 30 χρόνια τρομοκρατίας από τους ακραίους Ισλαμιστές του Αλ Μπασίρ και τους ένοπλους που τη στήριζαν. Ο υπουργός Θρησκευτικών ζητημάτων ανακοίνωσε τις προηγούμενες ημέρες ότι η νέα κυβέρνηση προσκαλεί επίσημα τα μέλη της εβραϊκής κοινότητας της χώρας που έχουν μεταναστεύσει στο εξωτερικό να επιστρέψουν στην πατρίδα τους.
Το Σουδάν διέθετε ήδη από τον 19ο αιώνα εβραϊκή κοινότητα η οποία όμως μετά την ίδρυση του κράτους του Ισραήλ άρχισε να αντιμετωπίζει προβλήματα. Κατά τον πόλεμο των έξι ημερών το 1967 νεαροί, κυρίως, Εβραίοι αντιμετώπισαν διώξεις και όταν τα πράγματα ξεκαθάρισαν, οι εν λόγω προτίμησαν να φύγουν από τη χώρα.
Σε συμβολικό επίπεδο, το κάλεσμα επιστροφής στους Εβραίους έχει μεγάλη αξία. Το αναγνώρισε και η Ντέιζι Αμπούντι, συγγραφέας και κόρη σουδανών Εβραίων. “Είναι ένα πολύ θετικό πρώτο βήμα” τόνισε χαρακτηριστικά για να συμπληρώσει: “Πρόκειται για Εβραίους που προέρχονται από το σύνολο της Μέσης Ανατολής οι οποίοι όμως υιοθέτησαν πλήρως την κουλτούρα και τις παραδόσεις του Σουδάν. Αυτό τους καθιστά ξεχωριστούς”.
Προβληματισμός στους πολίτες
Πριν όμως τις επιστροφές, πριν γίνει το οτιδήποτε σε συμβολικό επίπεδο, οι πολίτες πρέπει να πειστούν ότι έχει συντελεστεί πράγματι μία πολιτική αλλαγή ουσίας. Οι παράγοντες του παλαιού καθεστώς, ιδίως τα στρατιωτικά στελέχη, εξακολουθούν να κατέχουν θέσεις-κλειδιά και μετά τις ραγδαίες εξελίξεις και την ανατροπή του προέδρου Αλ Μπασίρ. Το γεγονός αυτό προκαλεί προβληματισμό στον κόσμο που διαδήλωνε σχεδόν καθημερινά τους προηγούμενους μήνες και αντιμετωπιζόταν ως κινούμενος στόχος από την αστυνομία και το στρατό.
Η φτώχεια παραμένει παρούσα. Άλλωστε ουδείς θα πρέπει να ξεχνά ότι τη λαϊκή οργή στο ξεκίνημα του έτους πυροδότησε η πολύ μεγάλη άνοδος στην τιμή τ��υ ψωμιού. Η χώρα αντιμετωπίζει φοβερές δυσκολίες στην εισαγωγή βασικών διατροφικών ειδών και προφανώς δεν έχει καμία πολυτέλεια για χάσιμο χρόνου και νέες εμφύλιες διαμάχες.
Για το τέλος κρατήστε και αυτό: Οι γυναίκες έπαιξαν κυριαρχικό ρόλο στις λαϊκές κινητοποιήσεις και διεκδικούν την επί ίσοις όροις εκπροσώπησή τους την επόμενη μέρα στη χώρα. Την πρώτη παρτίδα την έχουν ήδη κερδίσει, μένει να πάρουν και τις (δύσκολες) επόμενες.
Νίκος Γιαννόπουλος
