Πόλεμος πατήρ πάντων: Την παμπάλαια φράση του Ηράκλειτου εφαρμόζουν ξαφνικά οι γερμανικές ελίτ στη χώρα τους. Με φόντο το νέο στρατιωτικό δόγμα ονόματι «Αλλαγή Εποχής» (Zeitenwende), η γερμανική βιομηχανία πολλαπλασιάζει την παραγωγή εξοπλιστικών αγαθών: μη επανδρωμένα μίνι-αεροσκάφη (drones), μαχητικά αεροπλάνα, άρματα μάχης, φρεγάτες, δορυφορικά συστήματα στρατιωτικής επικοινωνίας – όλα τελευταίας γενιάς. Ο νέος υπερεξοπλισμός υπόσχεται όχι μόνο την αποτροπή του «ρωσικού κινδύνου», αλλά και τη λύση όλων των χρόνιων μη στρατιωτικών προβλημάτων: οικονομικών, πολιτικών, οικολογικών και πάει λέγοντας.
Μπαρούτι και αγαλλίαση: Έτσι μυρίζουν τα λόγια των παραγωγών όπλων. Αν οι εξοπλιστικές δαπάνες αυξηθούν πανευρωπαϊκά στο 2,5%-3% του ΑΕΠ [σημ.συντ: σήμερα γύρω στο 2%], υπολογίζει ο πρόεδρος της εξοπλιστικής βιομηχανίας Rheinmetall Άρμιν Πάπέργκερ, τότε οι νέες παραγγελίες για όπλα θα φτάσουν τα 300 έως 400 δισεκατομμύρια ευρώ. Κανένας πρόβλημα όμως: «Θα αντιμετωπίσου την πρόκληση διπλασιάζοντας εκ νέου την χωρητικότητά μας» διαβεβαιώνει. Ο Πάπέργκερ ενδιαφέρεται ενδιάμεσα για την αγορά εργοστασίων παραγωγής καταναλωτικών αγαθών, που μετατρέπονται εύκολα σε πολεμικές βιομηχανίες. Ένα τέτοιο είναι η αυτοκινητοβιομηχανία της Volkswagen στο Όσναμπρουκ, που επισκέφτηκε πρόσφατα. Εν όψει της κρίσης που περνάει η Volkswagen ακόμα και το αριστερό συνδικάτο μετάλλου βλέπει μια τέτοια εξαγορά με καλό μάτι.
«Βρισκόμαστε ενώπιον μιας κοσμοϊστορικής αλλαγής προς την κατεύθυνση μιας νέας παγκόσμιας τάξης πραγμάτων» σιγοντάρει ο Μίχαελ Σέλχορν (Der Spiegel, 29.03.2025), υπεύθυνος πωλήσεων της Airbus, της μεγαλύτερης εταιρίας αεροναυπηγικής στην Ευρώπη. Χωρίς στρατιωτική επάρκεια, η ήπειρός μας κινδυνεύει να εκμηδενισθεί. Γι αυτό και είναι αναγκαία «πολλά λεφτά» για την άμυνα. Αλλά όχι μόνο. «Πρέπει να πάρουμε μαζί μας και τον πληθυσμό» τονίζει, χωρίς αυτόν η «αλλαγή εποχής» θα είναι μισή.
Κονδύλια υπάρχουν. Ύστερα από την de facto κατάργηση του συνταγματικού «φρένου χρέους» και την απόφαση της Επιτροπής των Βρυξελλών, να μην συνυπολογίζει στο κρατικό χρέος τις αμυντικές δαπάνες των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης που ξεπερνούν το 1% του ΑΕΠ, το Βερολίνο έχει τώρα στη διάθεση του όλα τα χρήματα του κόσμου. Και ο «πληθυσμός» βαδίζει επίσης πειθήνια μαζί του: Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα του δημοσκοπικού ινστιτούτου Forschungsgruppe Wahlen, το 76% των Γερμανών/ίδων επικροτεί τον τρέχοντα υπερεξοπλισμό. Όχι με την καρδιά του, με εθνικιστική παραφορά, όπως το 1914, αλλά «νηφάλια», θεωρώντας υπαρκτή την ρωσική απειλή. Λεφτά, και δη με το τσουβάλι, υπάρχουν και από άλλη πλευρά. Σύμφωνα με μελέτη της επιστημονικής υπηρεσίας του γερμανικού κοινοβουλίου από το 2020 (Deutscher Bundestag, WD 5 – 3000 – 003/20) το ύψος του νομαδικού, δηλαδή του ελεύθερα περιφερόμενου κερδοσκοπικού χρηματιστικού κεφαλαίου είναι τουλάχιστον δέκα αν όχι πενήντα φορές μεγαλύτερο από εκείνο που κυκλοφορεί στην πραγματική οικονομία. Το κεφάλαιο αυτό, που την εποχή της πανδημίας διογκώθηκε επιπλέον κατά γκροτέσκο τρόπο, είναι εν πολλοίς αφορολόγητο. Η συστηματική φορολόγησή του, ή η κατάσχεση ενός κλάσματός του, θα έφερνε στα κρατικά ταμεία πολύ περισσότερα χρήματα, από ότι η κατάργηση του «φρένου χρέους». Όμως τέτοιες δημοσιονομικά και κοινωνικά επιβαλλόμενες «αρπαχτές» εις βάρος των σπεκουλαδόρων δεν θέλουν ούτε μπορούν να κάνουν οι εκάστοτε κυβερνήσεις συνασπισμού στο Βερολίνο.
Ανάποδος κόσμος. Η χώρα που μεταπολεμικά ήταν η πλέον ειρηνευτική στην Ευρώπη, μετατράπηκε σε χρόνο ρεκόρ σε πολεμικό γεράκι. Η μετατροπή αποτυπώνεται πρωτίστως στη στάση των πολιτικών ελίτ. Οι τελευταίες, που είχαν πάρει τα μαθήματά τους από τους δυο παγκόσμιους πολέμους, ακολουθούσαν μέχρι την επανένωση της χώρας, το 1990, έναν «δεύτερο δρόμο», εκείνον της «στρατιωτικής αυτοσυγκράτησης» – σε αντίθεση με τις ελίτ των άλλων ευρωπαϊκών υπερδυνάμεων, όπως η Μεγάλη Βρετανία και η Γαλλία, που συνέχιζαν αδιάκοπα τις ιμπεριαλιστικές επιδρομές τους. Αλλά και αργότερα, η συμμετοχή της Γερμανίας σε δυτικές στρατιωτικές επεμβάσεις γινόταν «διακριτικά», κατά κανόνα υπό την ηγεσία του ΟΗΕ – η διπλωματία των λόγων προηγούταν εκείνης των όπλων.
Έως ότου, αρχής γινομένης με την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, τα όπλα παραμέρισαν τα λόγια. Ο πόλεμος ξαναμπήκε στο επίκεντρο της πολιτικής. Η πράσινη υπουργός εξωτερικών Αναλένα Μπέρμποκ «προειδοποιεί ενώπιον του ρωσικού κινδύνου», έγραφε το ακροδεξιό ταμπλόιντ Bild Zeitung (20.03.2025). Σύμφωνα με τα λόγια της: „H Ουκρανία συνορεύει με την Πολωνία, και μετά έρχεται η Ανατολική Γερμανία…». Δεν χρειάζεται να τα καταλαβαίνουμε όλα.
Τα επιθετικά ανακλαστικά, αν και με πιο εκλεπτυσμένο τρόπο, διεγείρουν και τα ποιοτικά μέσα ενημέρωσης. «Όντως πάλι πόλεμος» ήταν πρόσφατα ο τίτλος άρθρου στον Spiegel. «Η Γερμανία χρειάζεται όχι μόνο χρήμα και όπλα για την υπεράσπισή της. Η κοινωνία πρέπει σε περίπτωση ανάγκης να είναι πρόθυμη να στείλει τους γιούς και τις κόρες της στον πόλεμο. Είναι όμως πρόθυμη;»
Ο πόλεμος γίνεται προς το παρόν στα λόγια, αλλά οι προετοιμασίες γι αυτόν επιταχύνονται, ιδίως ύστερα από την «προαγωγή» της Γερμανίας σε κύριο υποστηρικτή της Ουκρανίας. Η ειρήνη, δηλαδή το πάλαι ποτέ πανίσχυρο ειρηνευτικό κίνημα στη χώρα, κοιτάζει ακόμα μουδιασμένο από μακριά. Μια επανακίνησή του είναι πιθανή. Αλλά έναν τόσο ασύδοτο «πατέρα πάντων» είναι δύσκολο να τον «μαζέψεις».
