Μετά τη μαζική Γενική Συνέλευση της περασμένης Δευτέρας στο θέατρο Βέμπο, οι ηθοποιοί ετοιμάζονται για την εκλογή της νέας συνδικαλιστικής τους ηγεσίας, με την ανάδειξη νέου Διοικητικού Συμβουλίου στο Σωματείο Ελλήνων Ηθοποιών. Λίγοι εκτός του χώρου της τέχνης γνωρίζουν ότι πρόκειται για ένα από τα πιο ιστορικά σωματεία της χώρας, αφού ιδρύθηκε το 1917 και έπαιξε σημαντικό ρόλο όχι μόνο στους αγώνες για τις εργασιακές σχέσεις ενός από τους πλέον επισφαλείς κλάδους εργαζομένων, αλλά και σε κομβικές στιγμές της νεότερης ελληνικής ιστορίας, όπως την περίοδο της αντίστασης κατά της γερμανικής κατοχής.
Οι ηθοποιοί μαστίζονται σταθερά από πολύ υψηλά ποσοστά ανεργίας και ακόμα υψηλότερα εργασιακής επισφάλειας, ενώ ακόμα και η υπογραφή συλλογικής σύμβασης μοιάζει άθλος, καθώς κατακερματίζεται σε μία γκάμα συμφωνιών, που εκτείνεται από τις συμβάσεις των κρατικών θεάτρων (Εθνικό Θέατρο, ΚΘΒΕ) και καταλήγει σε… ατομικές συμφωνίες με πανσπερμία όρων, τόσο από τους τηλεοπτικούς παραγωγούς όσο και από τους θεατρικούς επιχειρηματίες, που λιγοστεύουν δραματικά σε αριθμό αλλά πολλαπλασιάζουν τη δύναμη τους, ελέγχοντας το σύνολο σχεδόν των θεάτρων. Απλήρωτες πρόβες, «χαμένα» ένσημα, καθυστερήσεις αμοιβών, μεροκάματα που αδυνατούν να υποστηρίξουν μια αξιοπρεπή διαβίωση. Οι ηθοποιοί διεκδικούν στον δρόμο, απεργούν, αγωνίζονται για να προασπίσουν το δικαίωμα τους στην εργασία με ανθρώπινες συνθήκες, αλλά και την αναγνώριση των σπουδών τους που παραμένουν έρμαιο στις διαθέσεις των κυβερνητικών σκοπιμοτήτων. Πάνε χρόνια που η γνωστή ρήση «ηθοποιός σημαίνει φως… νερό, τηλέφωνο» δεν θεωρείται ευφυολόγημα, αλλά έκφραση μίας συλλογικής πραγματικότητας που η κοινωνική πλειοψηφία δεν καταφέρνει να αναγνωρίσει επαρκώς.
Κάλπες για ηθοποιούς, λοιπόν, το τετραήμερο από 3 μέχρι 6 Απριλίου, στην Αθήνα, τη Θεσσαλονίκη, την Πάτρα, τη Λάρισα, την Κρήτη, αλλά και σε άλλες περιοχές όπου υπάρχουν συλλογικές εργασιακές εστίες.
Ο Έκτωρ Καλούδης, ηθοποιός με πολύχρονη επαγγελματική και συνδικαλιστική παρουσία, στέλεχος της Αγωνιστικής Ενότητας Ανεξάρτητων Ηθοποιών (ΑΕΝΑΗ), κάνει έναν συνοπτικό απολογισμό των όσων κατάφερε το Σωματείο και όσων σημαντικών επιδιώκει.
«Ξεκινήσαμε την παρουσία μας ως παράταξη στο ΣΕΗ το 2020, εν μέσω κορονοϊού, αναλαμβάνοντας τη διοίκηση του Σωματείου, συνεργαζόμενοι με τους συμμετέχοντες στο ψηφοδέλτιο “Από Κοινού”.
Σε εκείνους τους δύσκολους καιρούς κατά τη διάρκεια της πανδημίας, με την αυξημένη ευθύνη που μας αναλογούσε, σύσσωμες οι δύο παρατάξεις βγήκαμε μπροστά ως διοίκηση και συνεργαστήκαμε με όλες τις δυνάμεις του χώρου και με την Ομοσπονδία μας (ΠΟΘΑ), αγωνιζόμενοι για τα μέτρα στήριξης όλων των καλλιτεχνών, την προστασία και λειτουργία των χώρων εργασίας μας, πετυχαίνοντας έτσι σημαντικές νίκες, όπως πχ τη μετατροπή του μητρώου καλλιτεχνών σε πλατφόρμα οικονομικής και ασφαλιστικής στήριξης.
Επιπλέον, πολλοί ηθοποιοί που κατέφυγαν στο ΣΕΗ δικαιώθηκαν μέσω της Επιθεώρησης Εργασίας, διεκδικώντας πρόβες και μισθούς.
Παράλληλα, υπογράψαμε Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας (ΣΣΕ) με το Εθνικό Θέατρο και το ΚΘΒΕ, ενώ σε συνεργασία με τον “Διόνυσο” (τον φορέα προστασίας πνευματικών/συγγενικών δικαιωμάτων) καθιερώσαμε για πρώτη φορά συγγενικά δικαιώματα και πλαίσιο αμοιβών στη διαδικτυακή αναπαραγωγή μαγνητοσκοπημένων παραστάσεων και live streaming.
Όταν προέκυψε το μεγάλο πρόβλημα των παρενοχλήσεων και της κακοποίησης στους χώρους εργασίας, το περίφημο Me too, άμεσα σταθήκαμε δίπλα στα θύματα με ευαισθησία, σοβαρότητα και αντικειμενικότητα, καταλήγοντας στις δύο μεγάλες δίκες (Λιγνάδη – Φιλιππίδη), στις οποίες το ΣΕΗ είχε καθημερινή παρουσία και άσκησε έντονη κοινωνική πίεση με τα γνωστά αποτελέσματα.
Με αυτά και με άλλα, οι συνάδελφοι εμπιστευτήκαμε ακόμα περισσότερο ο ένας τον άλλον και το ΣΕΗ αύξησε τη δύναμή του σε πρωτόγνωρο βαθμό σε σχέση με τις τελευταίες δεκαετίες.
Ύστερα είχαμε το άλλο μεγάλο ζήτημα: το Προεδρικό Διάταγμα 85 που υποβάθμιζε αυθαίρετα την αξία των πτυχίων μας, ενώ εδώ και χρόνια προσπαθούσαμε να εξασφαλίσουμε την ακαδημαϊκή ισοτιμία στην ανώτερη βαθμίδα, όπως ορίζει και το Σύνταγμα της χώρας.
Πήραμε την πρωτοβουλία για κινητοποιήσεις, στηρίξαμε έμπρακτα τις καταλήψεις των Σχολών από τους σπουδαστές, οργανώσαμε συναυλίες, συζητήσεις, κάναμε νομοθετικές παρεμβάσεις. Καταφέραμε εν μέσω απεργιών και καταλήψεων να γίνει συνάντηση των εμπλεκόμενων φορέων μας με τον πρωθυπουργό, αποσπώντας μερική μισθολογική ικανοποίηση και την δρομολόγηση της ίδρυσης Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών (ΑΣΠΤ).
Κάναμε προσφυγή στο ΣτΕ για την κατάργηση του ΠΔ 85 και πρόσφατα η σχετική απόφασή του –όπου κρίνει αντισυνταγματικό το ΠΔ– μας δικαιώνει.
Καταφέραμε ακόμη να διορθωθεί ο νόμος του 2001 που αναγνωρίζει πλέον την πρόβα ως κανονική εργασία, υπογράψαμε βελτιωμένη ΣΣΕ με το Εθνικό Θέατρο και το ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας, επαναφέραμε για τα μέλη ΑΜΚΕ και τους ελεύθερους επαγγελματίες με μπλοκάκι τη δυνατότητα να πάρουν ταμείο ανεργίας και εποχικό επίδομα. Ξεκινήσαμε τον αγώνα για την υπογραφή ΣΣΕ με τους ιδιώτες θεατρικούς παραγωγούς, μετά από 12 χρόνια, κάτι που παραμένει κύρια επιδίωξη για το ΣΕΗ.
Εν κατακλείδι, συνεχίζουμε ως παράταξη ΑΕΝΑΗ τον αγώνα με πνεύμα ενότητας, συνεργασίας και αγάπης για τη δουλειά μας, με ανεξαρτησία, έξω από κομματικές σκοπιμότητες και ασκήσεις ιδεολογικής κηδεμονίας.
Θέλουμε ένα ΣΕΗ ανοιχτό σε όλους, δυναμικό, με συμμετοχικότητα, εύρωστο οικονομικά, που να μπορεί να σταθεί δίπλα σε όλες και όλους για μια καλύτερη ζωή κι ένα Θέατρο που μας αξίζει.
Να είμαστε εν τέλει καλλιτέχνες και ενεργά μέλη μιας κοινωνίας ισότητας και δικαιοσύνης».
Α.Λ.
Φωτογραφία: Liam McGarry / Unsplash
