ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΩΣΤΑ ΓΑΒΡΟΓΛΟΥ ΣΤΗΝ ΤΕΛΕΤΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ ΤΟΥ ΟΟΣΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ
Σήμερα ολοκληρώνεται μια περίπλοκη και δύσκολη πορεία στη συνεργασία μας με τον ΟΟΣΑ για την αναδιάρθρωση της Έκθεσης του 2011.
Πώς έγινε ο ανασχεδιασμός
Η Έκθεση αυτή ήταν ιδιαίτερα προβληματική: Ήταν μια έκθεση με πάρα πολλά πραγματολογικά προβλήματα, ήταν μια έκθεση με πολλά μεθοδολογικά προβλήματα, ήταν μια έκθεση με πολλές αδυναμίες στην ανάπτυξη της επιχειρηματολογίας της και ήταν μία έκθεση με μη ρεαλιστικές προτάσεις. Επί ένα χρόνο συνεργαστήκαμε με τους επιτελείς του ΟΟΣΑ, μας άκουσαν πολύ προσεκτικά και μπήκαμε σε μια διαδικασία επανασχεδιασμού κυρίως όμως εμβάθυνσης και συστηματοποίησης της επιχειρηματολογίας μας γύρω από τα θέματα της εκπαίδευσης στην Ελλάδα και είχε γίνει σαφές ότι στην Έκθεση θα πρέπει να αντανακλώνται και οι προτεραιότητες της κυβέρνησης μας.
Αυτές οι συζητήσεις έγιναν ορισμένες φορές με επώδυνο τρόπο με τον ΟΟΣΑ, και οι προσεγγίσεις ορισμένων μελών της ομάδας εκπαίδευσης του ΟΟΣΑ εξέφραζαν εμμονές και ιδεοληψίες που μπλόκαραν τις διαπραγματεύσεις. Έχει, όμως, πολύ μεγάλη σημασία να τονίσουμε ότι οι συζητήσεις έχουν φέρει αποτέλεσμα. Διότι το θέμα δεν είναι να καταγράψουμε τις διαφωνίες μας αλλά να προσπαθήσουμε να επιτευχθούν συγκλίσεις.
Γι’ αυτό και πρέπει να τονίσουμε χωρίς κανένα απολύτως αστερίσκο, ότι η έκθεση που μας παραδίδετε σήμερα είναι εξαιρετικά βελτιωμένη σε σύγκριση με την έκθεση του 2011. Το «εξαιρετικά βελτιωμένη» σημαίνει ότι αντανακλώνται οι κυβερνητικές επιλογές και προτεραιότητες, η μεθοδολογία είναι πολύ πιο βελτιωμένη, και αρκετές προτάσεις βασίζονται σε πιο επεξεργασμένα πραγματολογικά στοιχεία.
Μέσα από αυτήν τη σύνθετη διαδικασία συζητήσεων αναδείχθηκαν προβλήματα της λεπτής ισορροπίας ανάμεσα στο επιστημονικό από τη μια μεριά και το πολιτικό και κοινωνικό από την άλλη, των δυσκολιών να παρθούν υπόψη οι ιστορικές παραδόσεις που τόσο επηρεάζουν την εκπαίδευση και της σημασίας της μεταβατικότητας, αφού δεν υπάρχει εκπαιδευτική μεταρρύθμιση που να πετυχαίνει αν κανείς δεν σκεφτεί πολύ σοβαρά και πολύ συστηματικά τα μεταβατικά στάδια.
Οι διαφορές
Ως προς την Έκθεση που μας παραδίνετε σήμερα, θα ήθελα να μιλήσω για κάποια σημεία στα οποία υπάρχουν και συγκλίσεις και αποκλίσεις. Εμείς θεωρούμε στοιχείο της δημοκρατίας τις δυνατότητες συναινέσεων χωρίς να εξαφανίζονται οι διαφορές μας. Οι διαφορές δεν πρέπει να κουκουλώνονται, αλλά πρέπει ταυτόχρονα να καταλαβαίνουμε κι εμείς αλλά να καταλαβαίνουν και οι συνομιλητές μας γιατί υπάρχουν οι διαφορές που υπάρχουν.
1. Ο ρόλος του σχολείου. Υπάρχουν νομίζουμε πάρα πολλές διαφοροποιήσεις και συγκλίσεις σε σχέση με την έκθεση του 2011. Εμείς θα θέλαμε να υπάρχει πολύ μεγαλύτερη έμφαση στη δική μας λογική ως προς τον μορφωτικό ρόλο του σχολείου παρά σε θέματα δεξιοτήτων μιας και στη δική μας λογική η μόρφωση στο σχολείο πρέπει να είναι το καθοριστικό στοιχείο και όχι η απόκτηση δεξιοτήτων.
2. Η αυτονομία της σχολικής μονάδας και τα όρια αυτής της αυτονομίας. Η έκθεση του ΟΟΣΑ το 2011 με ένα τρόπο πραγματικά πρωτόγνωρο που ακόμη δεν μπορούμε να τον καταλάβουμε είχε προτάσεις ως προς την αυτονομία των σχολικών μονάδων που οδηγούσαν έως και στην πρόσληψη και στην απόλυση των εκπαιδευτικών από πλευράς των διευθυντών. Παρά τις ορισμένες αναφορές που συνεχίζουν να υπάρχουν, μια τέτοια αυτονομία είναι απολύτως ξένη στη δική μας λογική. Οι διαφορές μας παραμένουν σε αυτό το σημείο. Από την άλλη μεριά και θέλω να το τονίσω αυτό, έχουμε ένα σύστημα εξαιρετικά συγκεντρωτικό και πρέπει να δώσουμε στα σχολεία μας στα Πανεπιστήμιά μας, στα ΤΕΙ μας ολοένα και περισσότερο χώρο να μπορούν να αναπνέουν.
Μόνιμοι διορισμοί
Έρχομαι σε δυο από τα σημαντικότερα σημεία. Το θέμα της ανάγκης των μόνιμων διορισμών στην εκπαίδευση. Θέλω να χαιρετίσω τις συζητήσεις που κάναμε με τον ΟΟΣΑ και τη δέσμευση του ΟΟΣΑ σε μια τέτοια προοπτική. Διότι δεν μπορεί η υπάρχουσα κατάσταση να συνεχίσει με ένα συνεχώς αυξανόμενο ποσοστό αναπληρωτών καθηγητών να είναι στα σχολεία μας με απαράδεκτες συμβάσεις εργασίας, με ανθρώπους που δίνουν όλο τους το είναι επί τόσα χρόνια για να στηρίξουν το εκπαιδευτικό μας σύστημα. Νομίζω σε όλο τον κόσμο δεν υπάρχει άλλο εκπαιδευτικό σύστημα που να βασίζεται σε τόσο μεγάλο ποσοστό αναπληρωτών καθηγητών, και με ένα πληθυσμό των μονίμων εκπαιδευτικών με πολύ μεγάλο μέσο όρο ηλικίας.
Η λύση σε αυτό είναι οι μόνιμοι διορισμοί. Η Έκθεση του ΟΟΣΑ για πρώτη φορά αποτυπώνει αυτό το αίτημα με σαφήνεια και συχνά το θέτει και ως προϋπόθεση για την υλοποίηση των όποιων προτάσεων.
Στην Έκθεση αποτυπώνεται και κάτι ακόμη και σε αυτό είχαμε πολύ δημιουργικές συζητήσεις: η αύξηση της χρηματοδότησης για την εκπαίδευση. Η αύξηση της χρηματοδότησης για την εκπαίδευση δεν είναι αυτοσκοπός, νομίζουμε ότι έχουμε πάρει τα απαραίτητα μαθήματα από την περίοδο πριν την κρίση. Από αυτό το Υπουργείο πέρασαν μυθώδη ποσά και κανείς ντρέπεται ακόμη και να κάνει έναν απολογισμό το που πήγαν αυτά. Δεν μιλάω σκανδαλολογικά, μιλάω για το πώς χρησιμοποιήθηκαν αυτά ή, μάλλον, για πώς δεν χρησιμοποιήθηκαν τα χρήματα αυτά.
Αξιολογήσεις
Έρχομαι στο τελευταίο σημείο της έκθεσης που θα ήθελα να σχολιάσω κι αυτό είναι το θέμα της αξιολόγησης. Είναι σαφές ότι έχουμε διαφορές. Για πρώτη, όμως, φορά υπάρχουν εκφράσεις που δείχνουν μια σύγκληση ως προς τί πρέπει να κάνουμε για να καθιερωθεί στη χώρα μας μια κουλτούρα αξιολόγησης η οποία να μην είναι τιμωρητική.
Εμείς έχουμε πει σε κάθε τόνο ότι δεν μπορεί η αξιολόγηση να έχει κανένα αποτέλεσμα, κανένα απολύτως αποτέλεσμα όσο είναι συνδεδεμένη με τιμωρητικές διαδικασίες. Αυτά που έγιναν παλαιότερα, ότι «αξιολογήστε ώστε να διώξετε το τόσο τοις εκατό των εργαζομένων», μας είναι απολύτως ξένα, μας είναι απολύτως εχθρικά.
Και χαιρόμαστε ότι στις συζητήσεις με τον ΟΟΣΑ, για αυτό το θέμα, επιτεύχθηκε μια ριζική αλλαγή, μια εξαιρετικά σημαντική αλλαγή σε σχέση με το τί υπήρχε στην έκθεση του 2011. Γι’ αυτό κι εμείς εντείνουμε τις προσπάθειες μας ως προς την αποτίμηση του έργου στα σχολεία, την αξιολόγηση των στελεχών της εκπαίδευσης, και την ανάδραση ανάμεσα στα σχολεία και τους θεσμούς που θα έχουν την ευθύνη της αποτίμησης του εκπαιδευτικού έργου.
Καταθέσαμε ένα νομοσχέδιο, είναι ένα νομοσχέδιο που θα φέρει εξαιρετικά σημαντικές και θετικές αλλαγές στο εκπαιδευτικό μας σύστημα και είναι κάτι που θα πρέπει όλοι να το υποστηρίξουμε, ακριβώς γιατί στην ουσία αυτού του νόμου υπάρχει αυτή η αγωνία για τη βελτίωση της εκπαίδευσης χωρίς εκείνες τις διαδικασίες που τινάζουν στον αέρα μια τέτοια κουλτούρα. Με το νόμο αυτόν το ΠΔ 152 θα είναι παρελθόν, με τον νόμο αυτόν ο νόμος 3848 θα είναι παρελθόν.
Κι ένα τελευταίο θέμα σε σχέση με την αξιολόγηση: Καμία δημοκρατική πολιτεία, καμία, δεν έχει το δικαίωμα να ζητά αξιολόγηση εκπαιδευτικών όταν η ίδια η πολιτεία δεν ήταν εντάξει στις υποχρεώσεις της απέναντι στους εκπαιδευτικούς. Με ποιο ηθικό δικαίωμα μια πολιτεία πρέπει να αξιολογεί εκπαιδευτικούς όπως μας ζητείται συνέχεια, όταν η ίδια η πολιτεία δεν έχει φροντίσει για ένα σύνολο καταστάσεων για τα σχολεία μας, για τους εκπαιδευτικούς μας κτλ.;
Σύνολο προτάσεων
Αν με ρωτούσατε πώς χαρακτηρίζει τη σχέση μας με τον ΟΟΣΑ τα τελευταία δυόμιση χρόνια είναι ότι όταν αρχίσαμε υπήρχαν πάρα πολλές αποκλίσεις και ελάχιστες συγκλίσεις. Τώρα, έχουμε πολλές συγκλίσεις και παραμένουν και ορισμένες αποκλίσεις. Αυτά είναι καλά πράγματα. Είναι καλά πράγματα διότι οι αποκλίσεις σημαίνει ότι ζούμε με τις διαφορές μας, αλλά ότι συνεννοούμαστε κιόλας. Και αλίμονο αν η Ελλάδα, ένα κράτος μέλος του ΟΟΣΑ δε μπορούσε να συνεννοηθεί με τον ΟΟΣΑ.
Τέλος, αυτό που υπάρχει στην έκθεση είναι ένα σύνολο προτάσεων. Είναι ένα σύνολο προτάσεων που δεν υπάρχουν ούτε ιστορικοί λόγοι ούτε καταστατικοί λόγοι, ούτε οτιδήποτε άλλο, ότι πρέπει να τους ακολουθήσει η όποια κυβέρνηση. Είναι, όπως τονίζει και στο τέλος της ομιλίας της η κ. Ράμος, προτάσεις που κανείς δεν είναι υποχρεωμένος να εφαρμόσει.
