Η έννομη δυνατότητα τα ομόφυλα ζευγάρια να ζήσουν μαζί είναι πραγματικότητα, καθώς ψηφίστηκε την Τρίτη από το ελληνικό κοινοβούλιο η επέκταση του Συμφώνου Συμβίωσης, καλλιεργώντας την ελπίδα ότι με αυτό το πρώτο βήμα, θα υπάρξει και μια πραγματική ισονομία και ισότητα στην κοινωνία, χωρίς διακρίσεις βάσει του ποιου αγαπάς. Ακολουθεί η ομιλία της βουλεύτριας του ΣΥΡΙΖΑ, Φωτεινής Βάκη, από τη σχετική συζήτηση στη Βουλή.
Η ιστορία των ανθρώπινων δικαιωμάτων είναι η μακρά ιστορία των καταπατήσεών τους, αλλά και των ηρωικών, και ενίοτε αιματοβαμμένων, αγώνων συνεχούς διεκδίκησής τους. Πίσω από τον αφηρημένο άνθρωπο των ποικίλων διακηρύξεών τους, πίσω από τις νομικές διατάξεις και τα άρθρα του νομοσχεδίου για το σύμφωνο συμβίωσης κρύβονται άνθρωποι δύο ταχυτήτων. Άνθρωποι αόρατοι, άνθρωποι λαθραίοι, υπάνθρωποι για κάποιους, και αποκλεισμένοι. Κρύβονται ζωές καταφρονημένες και «ανάξιες» να βιωθούν.
Αυτό το νομοσχέδιο ρίχνει λίγο φως στα πυκνά σκοτάδια των κηρυγμάτων μίσους που εκπορεύονται από τους θύλακες οπισθοδρόμησης, που ελλοχεύουν μέσα στην ίδια την κοινωνία, μέσα στη Βουλή, αλλά και μέσα στην εκκλησία. Και βγάζει από το σκοτάδι ομόφυλα ζευγάρια, που στερούνται του δικαιώματός τους να απολαμβάνουν απρόσκοπτα μια κοινή ζωή, που η σχέση τους στιγματίζεται, ακόμη, σαν άσεμνη και άρα αποκρυπτέα, και που συχνά υπόκεινται στη χλεύη και στην απαξίωση, ακόμη και σε λεκτική και σωματική βία.
Φωνές που βιοπραγούν
Ηχούν πένθιμα καμπάνες κατ’ εντολή ιεράρχη, αλλά ηχούν ακόμη πιο πένθιμα στα αυτιά μας οι κραυγές που ασελγούν στην ίδια τη γλώσσα αγάπης του Ευαγγελίου, ξεχνώντας ότι ο χριστιανισμός εισήγαγε την έννοια της ισότητας των ανθρώπων ενώπιον του Θεού. Κραυγές όπως «αποβράσματα, περιθωριακοί άνθρωποι, ελαττωματίες, εξευτελισμένοι άνθρωποι του σκότους», όχι μόνο προκαλούν στεγανοποιημένα ανακλαστικά που κωφεύουν στις τεκτονικές αλλαγές που επήλθαν στις ανθρώπινες σχέσεις, αλλά συνοδεύονται από λόγο που δεν σημαίνει, αλλά βιαιοπραγεί: «Αυτούς τους εξευτελισμένους φτύστε τους! Αποδοκιμάστε τους! Μαυρίστε τους! Δεν είναι άνθρωποι! Είναι εκτρώματα της φύσεως!».
Μολονότι στην καθολική Ιρλανδία το 62% των πολιτών υπερψήφισε τον πολιτικό γάμο ομόφυλων, η Λιθουανία και η Ελλάδα είναι οι μόνες χώρες του Συμβουλίου της Ευρώπης που –μέχρι σήμερα – έχουν θεσπίσει σύμφωνο μόνο για ετερόφυλα ζευγάρια. Το Νοέμβριο του 2013, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου καταδίκασε την Ελλάδα, διότι έκρινε ότι ο αποκλεισμός των ομόφυλων ζευγαριών από το σύμφωνο συμβίωσης παραβιάζει τη Χάρτα Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και συγκεκριμένα το άρθρο 8 περί σεβασμού της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής των προσώπων, αλλά και το άρθρο 14 περί απαγόρευσης των διακρίσεων ως προς την απόλαυση δικαιωμάτων.
Η νομική αναγνώριση του συμφώνου συμβίωσης, όμως, δεν επισπεύθηκε, ούτε υπαγορεύτηκε από την ευρωπαϊκή καταδίκη της χώρας μας. Αντίθετα, υπαγορεύτηκε από την κανονιστική πρωταρχή της κοινωνικής ειρήνης και της δημοκρατίας, από τα θεμελιωμένα στο Σύνταγμα δικαιώματα της ισονομίας, της αξιοπρέπειας και της ελεύθερης ανάπτυξης της προσωπικότητας.
Δεν είναι ιδιωτική υπόθεση, είναι ισονομία
Οι βαθιές αναχρονιστικές αιτιάσεις, κατά τις οποίες η επέκταση του συμφώνου συμβίωσης στα ομόφυλα ζευγάρια υποσκάπτει το θεσμό του γάμου, αντίκεινται σε όλα τα επιστημονικά δεδομένα. Η ομοφυλοφιλία είναι σεξουαλικός προσανατολισμός και έκφραση, δεν επιλέγεται. Οι ομοφυλόφιλοι δημιουργούν σχέσεις αγάπης και αφοσίωσης ισοδύναμες με τις ετερόφυλες. Η έννοια της οικογένειας δεν δομείται μόνο στο γάμο, αλλά και σε άλλους de facto οικογενειακούς δεσμούς όταν τα μέρη συμβιώνουν.
Θλίψη, όμως, προκαλεί και η άλλη ευρέως διαδεδομένη και βαθιά συντηρητική αναγωγή της ομοφυλοφιλίας σε ιδιωτική υπόθεση, που δεν πρέπει να απασχολεί την Πολιτεία και τη δημόσια σφαίρα. Ας γίνονται ζευγάρια οι ομοφυλόφιλοι, αλλά να μη διεκδικούν νομιμοποίηση, υποστηρίζεται. Συνάδελφοι του ΚΚΕ, ειλικρινά αδυνατώ να κατανοήσω την προσέγγισή σας. Έχετε γίνει προνεωτερικό κόμμα, ενδεδυμένο το μανδύα της επανάστασης που ευαγγελίζεστε; Έχετε ενστερνιστεί την κοινοτοπία του διπόλου «ομαλό –ανώμαλο»; Ή μήπως διαβατήριο εισόδου στο σοσιαλιστικό παράδεισο διασφαλίζουν μόνον τα ετερόφυλα ζεύγη;
Δεν είναι ιδιωτική υπόθεση να παίρνει κάποιος ιατρικές αποφάσεις για το σύντροφό σου σε περίπτωση ασθένειας, να διεκδικεί την κοινά αποκτηθείσα περιουσία σε περίπτωση που ο ένας εκλείψει, να μπορεί να ασφαλίζει το σύντροφό του, να παίρνουν μαζί άδεια.
Επιπλέον, θα πρέπει στο μέλλον να υπάρξει πρόβλεψη ανάθεσης με δικαστική απόφαση της γονικής επιμέλειας του παιδιού του ενός εταίρου του συμφώνου και στους δύο εταίρους, εφόσον ο άλλος γονιός δεν υπάρχει ή δεν έχει τη γονική μέριμνα. Διότι, είναι αδιανόητο τα παιδιά αυτά να πέφτουν σε νομικό κενό και μονόδρομος ζωής να καθίσταται το ίδρυμα ή η πρόνοια. Και είναι αδιανόητο να στερούνται τον άνθρωπο που αναγνωρίζουν γονιό τους, τον άνθρωπο που τα ανέθρεψε, τα συνόδευσε στο σχολείο, ξενύχτησε στις αρρώστιες τους, έπαιξε μαζί τους, τα ακολούθησε στα πρώτα τους βήματα.
Μόνο ολοκληρωτικά καθεστώτα νομοθετούν προκειμένου να παρέμβουν και να καθορίσουν τον ιδιωτικό βίο των πολιτών. Μια δημοκρατική πολιτεία υπερψηφίζει την ίση μεταχείριση των πολιτών, διότι τα ανθρώπινα δικαιώματα δεν συνιστούν πεδίο διαπραγμάτευσης. Δεν καλούμαστε να ψηφίσουμε υπέρ ή κατά του συμφώνου συμβίωσης, αλλά υπέρ ή κατά της ισονομίας.
