Ο καιρός έμοιαζε αναποφάσιστος στις Βρυξέλλες, στα τέλη της προηγούμενης εβδομάδας (Παρασκευή 17 – Κυριακή 19/4). Συννεφιά και διστακτικό ψιλόβροχο, μαζί με ανοιξιάτικες υποσχέσεις. Δεν ήταν το ίδιο αμφίσημη η ατμόσφαιρα μέσα στην απλόχωρη αίθουσα του πολυχώρου EGG (αόριστα βιομηχανικής αισθητικής), κοντά στον νότιο σταθμό της πόλης (σε μια γειτονιά με έντονο μεταναστευτικό – μουσουλμανικό στοιχείο και κάμποσα τουρκικά και αραβικά καφέ, που σερβίρουν τεράστιες ομελέτες και τσάι μέντα με μπόλικη ζάχαρη), όπου έγινε το 8ο Συνέδριο του Κόμματος της Ευρωπαϊκής Αριστεράς (ΚΕΑ).
Κι αυτό, όχι γιατί τα θέματα της ατζέντας δεν έδιναν ευκαιρίες για διαφωνίες, επανατοποθετήσεις, συγκρούσεις και τους τελικούς αναγκαίους συμβιβασμούς, αλλά γιατί η πλειοψηφία των αναταράξεων είχε εμφανιστεί και εν πολλοίς αντιμετωπιστεί ήδη στον ενάμιση περίπου χρόνο προπαρασκευαστικής πολιτικής και καταστατικής εργασίας που είχε προηγηθεί του ίδιου του Συνεδρίου. Αν ο χρόνος προετοιμασίας μοιάζει υπερβολικά μεγάλος, αρκεί να θυμηθεί κανείς πως το ΚΕΑ είναι ένας πολιτικός οργανισμός – ομπρέλα που αποτελείται από 50 περίπου εθνικά κόμματα και οργανώσεις, εκ των οποίων άλλα είναι πλήρη μέλη, άλλα μέλη – παρατηρητές και άλλα έχουν σχέση συνεργασίας, ενώ παρουσιάζουν και κάποια εσωτερική κινητικότητα, αναβαθμίζοντας ή χαλαρώνοντας τους δεσμούς τους, αναλόγως των μετατοπίσεων στην εσωτερική τους τοπιογραφία. Χαρακτηριστικό το παράδειγμα του ΑΚΕΛ (Κύπρος), που μετά από πολλά χρόνια συμμετοχής ως κόμμα – παρατηρητής (με πλήρη δικαιώματα συμμετοχής άλλα όχι ψήφου), εξετάζει την αναβάθμιση του σε κόμμα – μέλος. Η εξέλιξη αυτή πιθανότατα θα συμπαρασύρει προς την ίδια κατεύθυνση και τα τουρκοκυπριακά κόμματα που βλέπουν μια αντίστοιχη προοπτική, αλλά δεν θα ήθελαν να προηγηθούν και να υπερσκελίσουν το ΑΚΕΛ, λόγω της παραδοσιακής τους σχέσης μαζί του. Ταυτοχρόνως, το ίδιο το ΚΕΑ διευρύνεται συνεχώς, με βάση το ενδιαφέρον που προκύπτει από νεότευκτους ή παλιότερους κομματικούς σχηματισμούς, αλλά και χάνει μέλη λόγω διαφωνιών, με το τελικό μείγμα της εκφώνησης του, είτε αυτό είναι γνήσιο είτε προσχηματικό εμπόδιο για την παραμονή τους. Αυτή η κινητικότητα υπήρξε ιδιαιτέρως έντονη την τελευταία διετία, όπου αφενός κόμματα όπως το πορτογαλικό Bloco και η Κοκκινοπράσινη Συμμαχία της Δανίας αποχώρησαν, προκειμένου να συμμετάσχουν στον νέο ευρωπαϊκό σχηματισμό «Ευρωπαϊκή Αριστερή Συμμαχία για τους λαούς και τον πλανήτη» (ΕLA), αφετέρου υπήρξε η ένταξη (ταυτοχρόνως) της Νέας Αριστεράς (Ελλάδα) και του Κόμματος των Εργαζομένων του Βελγίου, που ήταν και ο οικοδεσπότης του τριημέρου. Στη συνεδριακή διαδικασία ολοκληρώθηκε η εισδοχή του νέου σουηδικού αριστερού κόμματος (Framtidens Vänster) που προήλθε από διάσπαση του Εργατικού Κόμματος της Σουηδίας, το οποίο με τη σειρά του… είναι μέλος του ELA. Όλα αυτά ίσως μοιάζουν σπαζοκεφαλιά, αποτυπώνουν όμως τον αναβρασμό και τους επαναπροσδιορισμούς που χαρακτηρίζουν τον χάρτη της Αριστεράς στην Ευρώπη, εν μέσω τεκτονικών πολιτικών και κοινωνικών αλλαγών και συνεχών προκλήσεων.
Κανείς δεν μπορεί μόνος
Αν κάτι υπήρξε εξαρχής αυτονόητο κατά την προετοιμασία του πολιτικού ντοκουμέντου του Συνεδρίου, ήταν η παραδοχή πως για την ανατροπή της νεοφιλελεύθερης πολιτικής ηγεμονίας, της οικονομίας του πολέμου και της εξάπλωσης της Ακροδεξιάς, οι εθνικές στρατηγικές είναι πεπερασμένες και εν πολλοίς ανεπαρκείς. Μόνο η στενή σύνδεση και συντονισμένη δράση σε θεσμικό, πολιτικό και κινηματικό επίπεδο μεταξύ όλων των δυνάμεων της Αριστεράς, της πολιτικά ριζοσπαστικής Οικολογίας, των συνδικάτων, των οργανώσεων για κοινωνικά και πολιτικά δικαιώματα εντός και εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης αλλά και πέραν των ευρωπαϊκών συνόρων μπορεί να είναι αποτελεσματική. Ο νέος διεθνισμός βασίζεται στο θεμελιώδες δίπολο πόλεμος – ειρήνη, οικονομία του πολέμου – οικονομία υπέρ των εργαζομένων και των κοινωνικών αναγκών, δίνοντας νέο περιεχόμενο στη βασική ταξική σύγκρουση. Ο κόσμος πλέον έχει να αντιμετωπίσει –εκτός της φτώχειας που διογκώνεται– τις συνεχείς πολεμικές αναφλέξεις, τον φόβο του «άλλου» που διευκολύνει τις ρητορικές ασφαλείας μέσω της γιγάντωσης των εξοπλισμών, την επαναφορά της πυρηνικής απειλής, την καταστροφή του πλανήτη. Ο νέος διεθνισμός –όχι μόνο ως πυλώνας στήριξης, αλλά κυρίως ως προωθητική δύναμη συνεργασίας– ήταν απολύτως ορατός στις εργασίες του τριημέρου. Ο κατάλογος των διεθνών προσκεκλημένων, ενδεικτικός αυτής της λογικής. Ανάμεσα σε πολλούς (που δεν παρακολούθησαν απλώς, αλλά τοποθετήθηκαν πάνω στην ουσία της πολιτικής διαδικασίας), η Μέγκαν Ρόμερ, συμπρόεδρος των Δημοκρατικών Σοσιαλιστών των ΗΠΑ, η Αμάλ Ζαντού Σακάα, επικεφαλής της διπλωματικής αποστολής της Παλαιστίνης στην ΕΕ, ο κοσμαγάπητος Τζέρεμι Κόρμπιν. Μαζί με τον Πήτερ Μέρτενς, γ. γραμματέα του Κόμματος Εργαζομένων του Βελγίου, υπήρξαν οι ομιλητές της θεματικής συζήτησης: «Αφοπλισμός για να κερδίσουμε το μέλλον: σταματώντας τον μιλιταρισμό, χτίζοντας την συλλογική ασφάλεια». Σημαντική η παρουσία του Ακίρα Κασάι, ηγετικού στελέχους του ΚΚ Ιαπωνίας, του πρέσβη της Κούβας στο Βέλγιο και την ΕΕ, Χουάν Αντόνιο Φερνάντες Παλάσιος, του υπεύθυνου διεθνών σχέσεων του ΚΚ Κίνας, Γουάνγκ Ξιεγόνγκ, του σταθερού φίλου Γιουσέφ Χαμπασί, επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Δικτύου του Συνδικάτου Παλαιστινίων Δημοσιογράφων, εκπροσώπων του ΚΚ Ισραήλ, της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κογκό, αριστερών κομμάτων της Αφρικής, της Λατινικής Αμερικής.
Απέναντι στο φάντασμα της φτώχειας
Σε ένα Συνέδριο της Αριστεράς, ο πολιτικός διάλογος γύρω από τις στρατηγικές για την απόκρουση των πολιτικών φτωχοποίησης των λαϊκών τάξεων και των εργαζομένων είναι κομβικός. Απεμπλεκόμενη από γενικές παρατηρήσεις, η συνεδριακή διαδικασία ανέδειξε τη σχέση οικονομίας πολέμου – φτωχοποίησης και την αντίληψη της «ανάγκης για ασφάλεια» ως ανάγκη για κοινωνική ασφάλεια, ειρήνη δια της δικαιοσύνης και της ουσιαστικής αλληλέγγυας παρουσίας δίπλα στα θύματα γενοκτονιών και όσων στερούνται βασικές ελευθερίες, στο όνομα του πολεμικού modus vivendi. Στον αστερισμό της Τεχνητής Νοημοσύνης, των ελαστικών σχέσεων εργασίας ως πλειοψηφικού εργασιακού μοντέλου και της επισφάλειας ως καθημερινότητας, η Ευρωπαϊκή Αριστερά καταθέτει μια πολιτική στρατηγική που μπορεί να εναρμονίσει την κοινή δράση, με περιθώρια προσαρμογής στις εθνικές ιδιαιτερότητες.
Η επόμενη μέρα
Η αλλαγή της αντίληψης ως προς το ηγετικό σχήμα του ΚΕΑ, δεν ήταν διαδικασία στρωμένη με ροδοπέταλα. Χρειάστηκαν πολλές διμερείς συζητήσεις και συνεδριάσεις των αρμοδίων οργάνων κατά την προσυνεδριακή περίοδο, ώστε η πυραμίδα 1 πρόεδρου, 5 – 6 αντιπροέδρων, ολιγομελούς Εκτελεστικής Γραμματείας και πολυπληθούς Εκτελεστικού Συμβουλίου (όπου εκπροσωπείται κάθε κόμμα-μέλος), να μετατραπεί σε συμπροεδρία (1 άνδρας – 1 γυναίκα), 3 αντιπροέδρους, 10 μέλη της Πολιτικής Γραμματείας οι οποίοι συναποτελούν πλέον την ενιαία συλλογική ηγεσία του ΚΕΑ, αναλαμβάνουν σαφείς αρμοδιότητες και δίνουν χώρο και ευθύνες στα μέλη του Εκτελεστικού Συμβουλίου, αναβαθμίζοντας την παρουσία του. Το νέο ηγετικό σχήμα δημιουργεί δυναμικές αλλά και προκλήσεις. Όχι μόνο γιατί θα λείπουν από αυτό ιστορικά στελέχη που αποχώρησαν (Μαιτέ Μόλα από το ΚΚ Ισπανίας, Βαλτράουτ Φρίτς από το ΚΚ Αυστρίας, Ίνγκερ Γιοχάνσον από τη Δανία, Γιάννης Μπουρνούς από τον ΣΥΡΙΖΑ, Βέρα Πολυκάρπου από το ΑΚΕΛ, Ντάνιελ Σέφερ από το γραφείο του κόμματος) δίνοντας τη θέση τους σε νεότερους συντρόφους, αλλά και γιατί η εκλογή μόνο του Βάλτερ Μπάιερ στην προεδρία άφησε κενή τη θέση της συμπροέδρου. Η πρόταση του Χέλμουτ Σουλτς (Die Linke) προς την Ελέν Μπιντάρ (ΚΚ Γαλλίας) να είναι υποψήφια δεν είχε συνέχεια. Ένας λόγος είναι η προσπάθεια εξισορρόπησης της ηγεσίας μεταξύ κομμουνιστικών και μη κομμουνιστικών κομμάτων. Ωστόσο, καμία άλλη υποψηφιότητα δεν κατατέθηκε και έτσι –όπως ο ίδιος ο Μπάιερ ανέφερε στην καταληκτική του ομιλία– θα συνεχιστεί η αναζήτηση για την πλήρωση του άλλου μισού της προεδρίας.
Το τέλος των συζητήσεων καλεί σε έντονη και πολυσχιδή δράση. Ως ιντερμέδιο, οι στιγμές μουσικής και φωτογραφικής παρουσίασης για τα 100 χρόνια από τη γέννηση του Φιντέλ Κάστρο, η υπέροχη διαδραστική περφόρμανς του Teatro Medeber και του Radio NFO «Σκόρπιες Φωνές», όπου κληθήκαμε να απεικονίσουμε ότι εντύπωση/συναίσθημα μας προκαλούσαν οι εξιστορήσεις στιγμών ειρηνικών των ανθρώπων στην Παλαιστίνη, η πολύ ζέστη γιορτή αποχαιρετισμού των συνέδρων στα κομματικά γραφεία των βέλγων συντρόφων.
Να κερδίσουμε το μέλλον, ήταν το βασικό σύνθημα του Συνεδρίου. Επ’ αυτού, όλα τα στοιχήματα παραμένουν ανοιχτά.
