Η εκλογή του Μουσταφά Ακκιντζί στην ηγεσία της τουρκοκυπριακής κοινότητας με το εντυπωσιακό 60% δημιουργεί νέα δεδομένα στην Κύπρο και στην προσπάθεια λύσης του κυπριακού προβλήματος. Συζητάμε με την Σία Αναγνωστοπούλου για το ποιος είναι ο νέος ηγέτης των τουρκοκυπρίων, τη νέα σχέση που δημιουργείται με την Τουρκία αλλά και τον ρόλο που έχει να διαδραματίσει η ελληνική κυβέρνηση στα νέα δεδομένα.
Τη συνέντευξη πήρε ο Αδάμος Ζαχαριάδης
Αρχικά θα ήθελα να πούμε ποιος είναι ο Μουσταφά Ακκιντζί και γιατί η εκλογή του στην ηγεσία των Τουρκοκυπρίων συνιστά μια ιστορική στιγμή για την Κύπρο;
Ο Μουσταφά Ακκιντζί είναι ένας παλιός στην πολιτική ζωή της Κύπρου. Το κύριο χαρακτηριστικό του όμως είναι ότι αναδείχθηκε μέσα από το κίνημα των Τουρκοκυπρίων της περιόδου 2000-2004. Θα λέγαμε ότι είναι ο άνθρωπος που πρωταγωνίστησε όταν για πρώτη φορά οι Τουρκοκύπριοι έθεσαν ζήτημα εναντίον της Τουρκίας. Όταν, δηλαδή, ακούστηκε το περίφημο σύνθημα «Απελευθερώστε μας από αυτούς που μας ελευθέρωσαν». Ο Ακκιντζί έπαιξε τεράστιο ρόλο στην υπερίσχυση του ομοσπονδιακού αιτήματος στην τουρκοκυπριακή κοινότητα.
Όπως γίνεται πάντα με τα κινήματα, αυτό γονιμοποιήθηκε αργότερα χρονικά και έτσι τα αποτελέσματά του είναι η εκλογή του Ακκιντζί στην ηγεσία της κοινότητας, πράγμα που δείχνει ότι ουδέποτε σταμάτησε το κίνημα αυτό να παράγει αποτελέσματα. Τα αιτήματα αυτού του κινήματος ενισχύθηκαν μάλιστα, τα τελευταία χρόνια λόγω του εντονότερου οικονομικού εναγκαλισμού με την Τουρκία γεγονός που έκανε τους Τουρκοκύπριους να θεωρήσουν, σήμερα, τον Ακκιντζί ως την τελευταία τους ελπίδα στην προσπάθεια αυτονομίας από την Τουρκία.
Ιδεολογικοπολιτικά που θα κατατάσσαμε τον Ακκιντζί;
Μάλλον στην κεντροαριστερά. Δεν είναι γέννημα – θρέμμα του κομμουνιστικού κινήματος των Τουρκοκυπρίων. Είναι όμως ενεργός μέσα σε όλα τα κινήματα που αναπτύχθηκαν τα τελευταία χρόνια.
Η προεκλογική του εκστρατεία ήταν έντονα «κυπροκεντρική». Τι είναι τελικά αυτό το «κυπριακό» στοιχείο εντός της τουρκοκυπριακής κοινότητας και πως συνδιαλέγεται με το «ελληνοκυπριακό»;
Θεωρώ ότι οι Τουρκοκύπριοι, για λόγους επιβίωσης, ανέπτυξαν την κυπριακή τους ταυτότητα σε μεγαλύτερο βαθμό από ότι οι Ελληνοκύπριοι. Ο σφιχτός εναγκαλισμός της Τουρκίας δεν τους άφηνε άλλα περιθώρια. «Πιάστηκαν» και καλλιέργησαν αυτή την ταυτότητα προκειμένου να επιβιώσουν ως κοινότητα. Δεν είναι θέμα δικαίωσης των ελληνοκυπριακών θέσεων αυτό. Διεκδικούν μια ίση αντιμετώπιση ως κοινότητα. Είναι, δηλαδή, ένα αίτημα που απευθύνεται τόσο στην Τουρκία όσο και στην ελληνοκυπριακή κοινότητα. Διεκδικούν επί ίσοις όροις την «κυπριακότητά» τους. Αυτό γίνεται επαναστατικό γιατί βγάζει, εν πολλοίς, την Τουρκία εκτός παιχνιδιού. Είναι χαρακτηριστική η δήλωση του Ακκιντζί που έκανε έξαλλο τον Ερντογάν. Είπε «είμαστε αδελφές χώρες». Για πρώτη φορά ειπώθηκε, δηλαδή, ότι η σχέση δεν είναι «μητέρας – παιδιού», όπως περιγράφει η Τουρκία, αλλά δύο «αδελφές χώρες». Αυτό σπάει την πολιτική της Τουρκίας στην Κύπρο και για αυτό έκανε έξαλλο και τον Τούρκο πρόεδρο. Επιπλέον, ο Ακκιντζί αναφέρεται στους Τούρκους που βρίσκονται στο βόρειο μέρος της Κύπρος ως «εκ Τουρκίας καταγόμενοι». Τους δίνει, δηλαδή, ένα καθεστώς σαν να ήταν σε οποιαδήποτε άλλη χώρα και ξεκαθαρίζει ότι οι Τουρκοκύπριοι έχουν τον πρώτο λόγο για το τι συμβαίνει στην Κύπρο.
Πώς θα το αντιμετωπίσει αυτό ο Ερντογάν;
Είναι δύσκολη η απάντηση σε αυτό το ερώτημα γιατί η πολιτική του Ερντογάν είναι απολύτως αλλοπρόσαλλη. Θα ήθελα όμως να αντιστρέψω το ερώτημα και να πω ότι αν οι Ελληνοκύπριοι και οι Τουρκοκύπριοι είναι αποφασισμένοι μπορούν να υποχρεώσουν την Τουρκία να υποταχθεί σε αυτό που λένε και οι διεθνείς κανόνες. Με δεδομένο ότι η Μέση Ανατολή είναι σε κρίσιμη κατάσταση, η λύση του Κυπριακού αποκτά καίρια σημασία. Το περιεχόμενο της λύσης πρέπει να διεκδικηθεί από τους ίδιες τις δύο κοινότητες.
Την ώρα που γίνεται αυτή η ιστορική αλλαγή στην τουρκοκυπριακή κοινότητα, στην προεδρία της Κύπρου βρίσκεται ένας δεξιός πολιτικός. Μπορεί αυτό να επηρεάσει τις προσπάθειες λύσης;
Η δεξιά στην Κύπρο, όπως κάθε δεξιά υπάρχει ένας σκληρός εθνικιστικός πυρήνας. Ο Αναστασιάδης έχει δείξει πως θέλει λύση του Κυπριακού, αλλά αναμφίβολα προκειμένου αυτό να επιτευχθεί θα κληθεί να έρθει σε ρήξη με αυτόν τον εθνικιστικό πυρήνα. Προφανώς θα ήταν προτιμότερο να υπήρχε Πρόεδρος από την αριστερά. Εντούτοις, θεωρώ ότι το ΑΚΕΛ θα βοηθήσει στην κατεύθυνση της λύσης και επιπλέον υπάρχουν ήδη οι συγκλίσεις Ταλάτ – Χριστόφια που έχουν στηρίξει και Αναστασιάδης και Ακκιντζί. Οπωσδήποτε όμως η λύση του Κυπριακού επιβάλει να γίνουν ρήξεις. Για να πάρει περιεχόμενο ο όρος «ομοσπονδία» πρέπει να δούμε το παρελθόν με διαφορετικό τρόπο. Η διεθνής κοινότητα θα παίξει ρόλο, όμως το κυριότερο είναι τι ιδεολογικό περιεχόμενο θα δώσουν ελληνοκύπριοι και τουρκοκύπριοι σε μια λύση. Και σε αυτό έχει να παίξει τεράστιο ρόλο η Αριστερά.
Υπάρχει όμως και ένα νέο δεδομένο στην ιστορία της περιοχής. Για πρώτη φορά στην Ελλάδα υπάρχει αριστερή κυβέρνηση. Ποιος είναι ο ρόλος της Ελλάδας σε αυτά τα νέα δεδομένα;
Μία αριστερή κυβέρνηση στην Ελλάδα έχει να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο. Δεν μπορεί, βεβαίως, να επέμβει η Ελλάδα και να καθοδηγήσει την Κύπρο. Δεν είναι αυτός ο ρόλος της. Είναι όμως σημαντικό μια αριστερή κυβέρνηση στην Ελλάδα να δείξει εμπράκτως τι σημαίνει μια μη εθνικιστική προσέγγιση στη λύση του Κυπριακού. Το 2004 μπήκε μπροστά μια απολύτως εθνικιστική ανάγνωση του παρελθόντος. Αυτό καθιστούσε τη λύση σχεδόν αδύνατη. Μια αριστερή κυβέρνηση πρέπει μέσα από τη λύση του Κυπριακού να δει το ρόλο της σε ολόκληρη την περιοχή. Δεν θα είναι ένας ρόλος καθοδήγησης της Κύπρου όμως η λύση του Κυπριακού κλειδί για όλη την περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου. Ευθύνη, λοιπόν, της κυβέρνησης είναι να καθορίσει πως αυτή η λύση μπορεί να είναι καθοριστική για μια αριστερή προοπτική σε όλη την περιοχή.
Η κυβέρνηση πρέπει συνολικά να σκιαγραφήσει συνολικά ένα διαφορετικό χώρο. Στα ελληνοτουρκικά θέματα, στο Κυπριακό αλλά και στα υπόλοιπα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής, η Αριστερά έχει να αναμετρηθεί με πολλά.
•
