Τη συνέντευξη πήρε ο Δημήτρης Γκιβίσης
Τι θεωρείτε ότι σημαίνουν για το μέλλον του Ενωμένου Βασιλείου οι εκλογές της 7ης Μαΐου;
Νομίζω πως δείχνουν μια μεγάλη και βαθιά δυσαρέσκεια για το αντιδημοκρατικό πολιτικό σύστημα, και τις ενσωματωμένες πιέσεις για σύγκλιση μεταξύ των Συντηρητικών και των Εργατικών στην επιβολή της λιτότητας και στους χαμηλούς μισθούς. Αυτή η δυσαρέσκεια δεν έχει μια πολύ σαφή και εστιασμένη πολιτική έκφραση, λόγω του μη αναλογικού εκλογικού συστήματος για τις εθνικές εκλογές του Γουέστμινστερ. Αλλά κάθε φορά που λαμβάνει χώρα μια πρόκληση, π.χ. περικοπές, περιορισμοί στη μετανάστευση, κερδίζει δύναμη. Αυτό σημαίνει ότι δεν υπάρχει πρόβλεψη για την έκβαση των εκλογών. Η πολιτική μας δεν είναι πλέον η αυτόματη αιώρηση του εκκρεμούς, όπως ένα κλασικό ρολόι. Η βάση στην οποία βρίσκεται το ρολόι τραντάζεται, οι μηχανισμοί του σπάνε και διαλύεται διακόπτοντας το ρυθμικό τικ τακ μεταξύ των Εργατικών και των Συντηρητικών που είχαμε συνηθίσει. Δεν μπορούμε να είμαστε σίγουροι για το τι σημαίνει αυτό για το μέλλον, αλλά μπορούμε να είμαστε σίγουροι ότι οι εκλογικές πολιτικές δεν θα είναι ποτέ ξανά οι ίδιες. Έχουν απελευθερωθεί δυνάμεις που διαμορφώνουν νέα πεδία μάχης, εντός και εκτός κομματικής πολιτικής, στη δεξιά, καθώς και στην αριστερά. Η συζήτηση, και ίσως και η δράση, νομίζω ότι θα κινηθούν προς ένα πιο θεμελιώδες επίπεδο, με μια βαθύτερη αμφισβήτηση του άγραφου συντάγματος του Ενωμένου Βασιλείου και της κρυμμένης δύναμης του οικονομικού κέντρου του Λονδίνου.
Πώς κρίνετε το δημόσιο λόγο των κομμάτων σχετικά με την σχέση του Ενωμένου Βασιλείου με την Ευρωπαϊκή Ένωση;
Τα δύο μεγάλα κόμματα δείχνουν νευρικότητα, γιατί είναι εσωτερικά διχασμένα σχετικά με αυτό το θέμα. Το UKIP προσπάθησε να το φέρει στο προσκήνιο, αλλά χωρίς επιτυχία. Δεν υπάρχουν δυνατά πάθη για αυτό το ζήτημα προς το παρόν, γιατί κυριαρχεί το θέμα των σχέσεων μεταξύ των εθνών του Ενωμένου Βασιλείου. Και η αριστερά, όπου και αν βρίσκεται, δεν έχει μια συνεκτική θέση ή δεν έχει το θάρρος για να παρουσιάσει ένα σαφές όραμα για μια προοδευτική σχέση μεταξύ του Ενωμένου Βασιλείου και της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Θετικά επιθυμητή μια κυβέρνηση μειοψηφίας
Στις δημοσκοπήσεις φαίνεται ότι γίνεται μια σκληρή μάχη μεταξύ Εργατικών και Συντηρητικών. Εσείς πως την βλέπετε;
Αυτή η σύγκρουση είναι μια παραδοσιακή μάχη, και βάζει πάντα στους σχολιαστές των ΜΜΕ την καθημερινή είδηση. Αλλά συχνά διαταράσσεται από άλλους, νέους παράγοντες: την άνοδο του SNP (Εθνικιστές της Σκωτίας) και τον αντίκτυπο που έχουν σε όλη τη Βρετανία, την αύξηση της υποστήριξης για τους Πράσινους, την επιρροή του «μην ψηφίζετε» του Ράσελ Μπραντ. Οι δύο ηγέτες αντιδρούν πολύ διαφορετικά στη μεταξύ τους διαμάχη: ο Κάμερον προσπαθεί με το στυλ της βρετανικής άρχουσας τάξης, φαίνεται «αβίαστα ανώτερος», δεν μπαίνει στον κόπο να συνεργαστεί με τους ανθρώπους και περιφρονεί τους αντιπάλους του. Ο Μίλιμπαντ αντίθετα είναι πρόθυμος να συνεργαστεί, να πλησιάσει, να πάρει ρίσκα δίνοντας συνέντευξη στον Ράσελ Μπραντ και συζητώντας με τον σκωτσέζικο εθνικιστή ηγέτη Νίκολα Στέρτζον.
Ποια μετεκλογική συμμαχία θεωρείτε ότι μπορεί να σηματοδοτήσει με τρόπο αποτελεσματικό μια πολιτική ενάντια στην λιτότητα;
Έχω γράψει για αυτό στο τελευταίο τεύχος του Red Pepper (http://www.redpepper.org.uk/how-a-hung-parliament-could-lead-to-a-new-anti-austerity-alliance). Το επιχείρημά μου είναι ότι υπάρχει η πιθανότητα, η οποία νομίζω ότι είναι θετικά επιθυμητή, μιας κυβέρνησης μειοψηφίας των Εργατικών, η οποία θα εξαρτάται από την υποστήριξη κομμάτων, που στα βασικά ζητήματα για τον τερματισμό της λιτότητας, την επένδυση στην πράσινη οικονομική ανάπτυξη, την υπεράσπιση και τον εκδημοκρατισμό των δημόσιων υπηρεσιών, την υποστήριξη των μεταναστών και την αμφισβήτηση της ξενοφοβίας, είναι στα αριστερά των Εργατικών. Αυτά τα μικρότερα κόμματα, το SNP, το Plaid Cumry (κόμμα που υποστηρίζει την ανεξαρτησία της Ουαλίας) και οι Πράσινοι, ήδη συζητάνε για μια «προοδευτική συμμαχία κατά της λιτότητας» με την αριστερή πτέρυγα του Εργατικού Κόμματος. Το αναπτυσσόμενο δίκτυο των εξωκοινοβουλευτικών αγωνιστικών δράσεων, λέει ότι αυτοί οι βουλευτές τους παρέχουν στήριξη στους αγώνες τους και δεν περιορίζονται στην κοινοβουλευτική πολιτική. Και τα τρία κόμματα, μαζί με πολλούς αριστερούς βουλευτές των Εργατικών, έχουν μια μεγάλη παρουσία σε πολιτικές εκστρατείες έξω από το κοινοβούλιο. Οι νέοι βουλευτές του SNP, που θα πάνε στο Γουέστμινστερ, είναι κυρίως το αποτέλεσμα του ριζοσπαστικού κινήματος για την ανεξαρτησία της Σκωτίας, έχουν πραγματικές ρίζες σε κοινότητες της εργατικής τάξης και ήταν σε μεγάλο βαθμό αυτόνομοι από το SNP. Και μία βουλευτής των Πράσινων, η Καρολάιν Λούκας, κερδίζει μεγάλη δύναμη από τις δράσεις της έξω από την βουλή. Πολλοί από την ηγεσία των Ουαλών Εθνικιστών έχουν πάει στη φυλακή ως αποτέλεσμα της δράσης τους για την υποστήριξη της ουαλικής γλώσσας. Αυτή η συμμαχία που συνδυάζει την κοινοβουλευτική και την εξωκοινοβουλευτική δράση είναι το όνειρό μου, αλλά υπάρχει πάντα και η πιθανότητα του εφιάλτη: ένας συνασπισμός των Συντηρητικών με την άκρα δεξιά του UKIP.
Νέες ευκαιρίες για την αριστερά
Και σε αυτές τις εκλογές είναι εμφανής η αδυναμία της βρετανικής αριστεράς να καταγραφεί ως μια ισχυρή δύναμη, ικανή να εκφράσει πολιτικά τα κοινωνικά στρώματα που πλήττονται από την κρίση; Που το αποδίδετε και τι μπορεί να γίνει;
Το εκλογικό σύστημα με την έλλειψη αναλογικότητας έχει την τάση ως τώρα να φυλακίσει την αριστερά στο εσωτερικό των Εργατικών, που με τη σειρά του παράγει κακές συνήθειες: μια προτίμηση για εσωτερική συζήτηση στο κόμμα απέναντι στην ανοιχτή προεκλογική εκστρατεία που θα πλησιάσει το ευρύ κοινό, καθώς και τάση για σεχταρισμό. Αλλά η αλλαγή είναι σε εξέλιξη, αναλογικά εκλογικά συστήματα έχουν κερδηθεί στην Σκοτία και την Ουαλία, εξαιτίας ενός δυναμικού συνδυασμού της επιθυμίας για τη δημοκρατία, της καταπολέμησης του συντηρητισμού, των αντιιμπεριαλιστικών συναισθημάτων, και των πολιτικοποιημένων εθνικιστικών κουλτούρων. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα ένα σπάσιμο στο μονοπώλιο του Εργατικού Κόμματος στην εργατική τάξη μέσα στο Ενωμένο Βασίλειο, και αυτό έχει αποδειχθεί ότι αποσταθεροποιεί τις παλιές μορφές των πολιτικών στο εργατικό κίνημα, καθώς και στη βρετανική αυτοκρατορική κατάσταση. Επιπλέον, η ανάπτυξη, κατά διαστήματα και με εμπόδια, κοινωνικών κινημάτων, έχει δημιουργήσει μια νέα, πιο ανοιχτή, πιο ευπρόσδεκτη και λιγότερο σεχταριστική αριστερή πολιτική κουλτούρα. Το γυναικείο κίνημα έχει ζωτική σημασία για το θέμα αυτό. Νομίζω ότι αυτή είναι η ενέργεια που χρειαζόμαστε για να οικοδομήσουμε πάνω στην ενθάρρυνση αυτών των διαφορετικών κινημάτων να ενωθούν, να συμμαχήσουν με τα πολιτικά κόμματα και με πραγματισμό να συνδυάσουν την μετασχηματιστική και απελευθερωτική ικανότητά τους με την κυβερνητική φιλοδοξία των αριστερών κομμάτων. Πολλοί ακτιβιστές στο Ενωμένο Βασίλειο έχοντας αυτό κατά νου, έχουν εμπνευστεί από τον ΣΥΡΙΖΑ και το Ποδέμος. Πρωτοβουλίες όπως το Red Pepper είναι επίσης ζωτικής σημασίας σε αυτή την νέα διαδικασία συντονισμού και πολιτικοποίησης, γιατί πειραματίζονται με νέους τρόπους ενοποίησης και πολιτικής έκφρασης. Η πολιτική ζωή μετά από τις 7 Μαΐου θα ανοίξει νέες ευκαιρίες. Αλλά πρέπει να είμαστε δημιουργικοί.
Επικροτώ τη στάση της ελληνικής κυβέρνησης
Πολλοί ισχυρίζονται ότι σε σχέση με τις χώρες του Ευρωπαϊκού Νότου, στο Ενωμένο Βασίλειο υπάρχει ακόμα μια κάποια οικονομική και κοινωνική σταθερότητα. Είναι έτσι;
Δεν θα έλεγα σταθερότητα, αλλά ότι ο βρετανικός λαός έχει μια πιο συντηρητική και επιφυλακτική κουλτούρα. Πολλοί άνθρωποι ιστορικά είχαν πολλά να χάσουν στο Ενωμένο Βασίλειο, αλλά αυτό έχει αλλάξει ως αποτέλεσμα των επιπτώσεων της νεοφιλελεύθερης οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής. Μετά την ήττα των ανθρακωρύχων από την Θάτσερ, οι άνθρωποι έχασαν τα σπίτια τους, τις σταθερές θέσεις εργασίας και το μέλλον της πλειοψηφίας φαίνεται δυσοίωνο. Σε αυτό το πλαίσιο, όλο και περισσότεροι είναι πρόθυμοι να αναλάβουν ρίσκα, να οργανωθούν, να αναλάβουν δράση. Βλέπουμε, για παράδειγμα, ότι αυξάνονται οι καταλήψεις σπιτιών σε κοινότητες της εργατικής τάξης που απειλούνται με έξωση. Υπάρχει ακόμα μεγαλύτερη κοινωνική υποστήριξη από ότι στην Νότια Ευρώπη. Το κράτος πρόνοιας ήταν ένας αρκετά ισχυρός θεσμός. Παρόλα τα προβλήματά του και την γραφειοκρατία, οι άνθρωποι το είχαν κάνει το δικό τους και αγωνίζονταν πεισματικά για να το υπερασπιστούν. Με αυτήν την έννοια, η επιθυμία για τη διατήρηση της ασφάλειας και της τάξης μπορεί να είναι προοδευτική. Εφόσον δεν αποθαρρύνει τους ανθρώπους από το να είναι μαχητικοί.
Πώς βλέπετε τις διαπραγματεύσεις της ελληνικής κυβέρνησης με τους ευρωπαίους εταίρους;
Επικροτώ την στάση της ελληνικής κυβέρνησης που υπερασπίζεται την εκλογική εντολή του ελληνικού λαού. Πολλοί άνθρωποι στο Ενωμένο Βασίλειο είμαστε εμπνευσμένοι από αυτό, και θα ήθελα να κάνουμε περισσότερα για να οργανώσουμε την αλληλεγγύη και να αμφισβητήσουμε την απολύτως φαύλη, αυταρχική και, τελικά, κοντόφθαλμη συμπεριφορά των ευρωπαϊκών ελίτ. Η νίκη του ΣΥΡΙΖΑ, που στέκεται ενάντια στην τρόικα, θα μπορούσε να είναι η αρχή της αλλαγής σε ολόκληρη την Ευρώπη, και να προωθήσει το όνειρο μιας δημοκρατικής Ευρώπης που θα κυβερνάται από τους λαούς της και για τους λαούς της. Η οργάνωση της Αριστεράς στην Ευρώπη έχει αποδειχθεί πολύ αδύναμη για να μετατοπίσει την ισορροπία δυνάμεων υπέρ των Ελλήνων, και να αμφισβητήσει την Μέρκελ, τον Σόιμπλε και την καταστροφική κυριαρχία τους. Πρέπει επειγόντως να κάνουμε ότι μπορούμε για να αλλάξει αυτό.
*Η Χίλαρι Γουέινραϊτ είναι κοινωνική επιστήμονας, ακτιβίστρια και αρχισυντάκτρια του ριζοσπαστικού αριστερού βρετανικού περιοδικού «Red Pepper»
