Ο διανοούμενος Ταρίκ Αλί, λίγο καιρό μετά τις εκλογές στο Ηνωμένο Βασίλειο, μιλάει στην “Εποχή” για το αποτέλεσμά τους και την πίεση, που δέχονται οι Εργατικοί μετά την βαριά ήττα τους. Αναφέρεται στα δυο δημοψηφίσματα, που θα αντιμετωπίσει ο Κάμερον –για την Ευρωπαϊκή Ένωση και την ανεξαρτησία της Σκωτίας– ενώ παίρνοντας αφορμή από το αποτέλεσμα του Σκωτζέζικου Εθνικιστικού Κόμματος στη Σκωτία αναφέρεται στις προκλήσεις, που έχει να αντιμετωπήσει η βρετανική Αριστερά.
Την συνέντευξη πήρε
ο Δημήτρης Γκιβίσης
Πώς βλέπετε να αναδιατάσσεται το πολιτικό σκηνικό στο Hνωμένο Βασίλειο μετά τις εκλογές;
Οι εκλογές ήταν δραματικές, επειδή τρεις αρχηγοί κομμάτων, οι Μίλιμπαντ, Κλεγκ και Φάραζ παραιτήθηκαν την επομένη. Κυρίως, όμως, επειδή το Σκωτσέζικο Εθνικιστικό Κόμμα πήρε 56 από τις 59 έδρες στη Σκωτία, εκτοπίζοντας τους Εργατικούς ως πολιτική δύναμη από την περιοχή, όπου είχαν κυριαρχήσει για πάνω από έναν αιώνα. Στη Σκωτία γεννήθηκε το Εργατικό Κόμμα, εκεί αναδείχτηκαν οι πρώτοι ηγέτες των Εργατικών και ο πρώτος και ο τελευταίος πρωθυπουργός τους. Η σκωτσέζικη εργατική τάξη ήταν πάντα ριζοσπαστικότερη από την αντίστοιχη αγγλική. Η νίκη των Εργατικών το 1945 και οι σοσιαλδημοκρατικές μεταρρυθμίσεις κατέστησαν αφηρημένη έννοια την αυτονομία, πολλώ δε μάλλον την ανεξαρτησία. Ο θρίαμβος της Θάτσερ το 1979 ήταν το πρώτο καρφί στο φέρετρο του Ηνωμένου Βασιλείου. Όχι γιατί στιγμάτισε τους Σκωτσέζους, όπως κάποιοι διάδοχοί της, αλλά γιατί η πλειοψηφία των Σκωτσέζων απεχθάνονταν την ίδια και όσα αντιπροσώπευε. Η Θάτσερ υπερηφανευόταν ότι πρόσθεσε ξανά το «Μεγάλη» στη Βρετανία, μη συνειδητοποιώντας ότι οι συνέπειες της πολιτικής της θα οδηγούσαν στη διάσπαση της Βρετανίας. Η μεγάλη πλειοψηφία των Σκωτσέζων ποτέ δεν την ψήφισε. Έφτασαν σε σημείο ρήξης επί Τόνι Μπλερ ως ηγέτη των Εργατικών. Η υπεράσπιση των θατσερικών πολιτικών από τους Μπλερ, Μπράουν και τους Σκωτσέζους ακολούθους τους, επιτάχυνε την άνοδο του εθνικισμού και ώθησε σε μετακινήσεις από τους Εργατικούς στο SNP. Το SNP συνειδητοποίησε ότι ο μόνος τρόπος για να ηττηθούν οι μπλερικοί Τόρις ήταν να τοποθετηθούν αριστερά των Εργατικών σε μια σειρά θεμάτων: εναντιώθηκε στον πόλεμο του Ιράκ, υπερασπίστηκε το κοινωνικό κράτος, απαίτησε απομάκρυνση των πυρηνικών όπλων από τα σκωτσέζικα εδάφη, και άρχισε σιγά – σιγά να αποκτά λαϊκή υποστήριξη. Οι Εργατικοί συνέχισαν να αρνούνται. Οι πρώτες ρωγμές αγνοήθηκαν. Τώρα, οι τεκτονικές πλάκες μετακινήθηκαν και τους κατέστρεψαν.
Οι αυταπάτες που καλλιέργησαν προεκλογικά οι Εργατικοί αποδοκιμάστηκαν από το εκλογικό σώμα. Πως βλέπετε την πορεία τους από εδώ και πέρα;
Πιστεύω πραγματικά ότι παρακολουθούμε τον επιθανάτιο ρόγχο τους. Όλα τα συμπτώματα είναι παρόντα, αλλά, αντίθετα με την Σκωτία, στην Αγγλία δεν υπάρχει μια σοβαρή εναλλακτική αριστερότερα των Εργατικών ως τώρα. Όπως υποστήριξα στο έργο μου «Το ακραίο κέντρο: μια προειδοποίηση», είναι πανευρωπαϊκό φαινόμενο, το γεγονός ότι δεν υπάρχει, πουθενά, καμία θεμελιώδης διαφορά ανάμεσα στην κεντροδεξιά και την κεντροαριστερά. Η αντίληψη ότι μια κυβέρνηση των Εργατικών θα μπορούσε να αντιστρέψει την νεοφιλελεύθερη πορεία του καπιταλισμού είναι ανοησία. Θα μπορούσε, ενδεχομένως, να τον κάνει πιο ευχάριστο με στατιστική εξαπάτηση και γλυκά λόγια, αλλά τίποτε παραπάνω.
Δύο δημοψηφίσματα για το Ηνωμένο Βασίλειο
Πώς εκτιμάτε ότι θα εξελιχθούν οι σχέσεις του Ηνωμένου Βασιλείου με την Ευρωπαϊκή Ένωση μετά την εκλογή του Κάμερον και πώς νομίζετε ότι θα αντιδράσουν οι Βρυξέλλες και το Βερολίνο σε μια σκληρή αντιευρωπαϊκή στάση εκ μέρους του;
Θα γίνει δημοψήφισμα. Τα κόμματα του ακραίου κέντρου θα ψηφίσουν όλα υπέρ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ο Κάμερον κάνει έκκληση για παραχωρήσεις ώστε να μπορεί να προτρέψει τον κόσμο να ψηφίσει υπέρ της παραμονής. Μέχρι τώρα οι Γάλλοι και οι Γερμανοί λένε όχι. Το ένστικτό μου, μου λέει ότι η χώρα θα ψηφίσει υπέρ της παραμονής, αλλά αυτό δε θα είναι μια αυτονόητη κίνηση για την Αριστερά. Μου είναι δύσκολο να ψηφίσω υπέρ μιας Ευρωπαϊκής Ένωσης, που δρα αποτελεσματικά για τη χρηματοδότηση του καπιταλισμού, που εκφοβίζει, εκβιάζει και προσβάλει την εκλεγμένη ελληνική κυβέρνηση εμποδίζοντάς την να υλοποιήσει το πρόγραμμά της. Η ίδια η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι αντιδημοκρατική σε κάθε της επίπεδο και δεν ενδιαφέρεται για τις δημοκρατικές της ευθύνες. Προσωπικά, δεν βλέπω κανένα λόγο να ψηφίσω υπέρ της.
Πώς πιστεύετε ότι θα επηρεάσει το θέμα της ανεξαρτησίας της Σκωτίας η άνοδος του SNP;
Αν οι Συντηρητικοί συνεχίσουν με τον ίδιο τρόπο, δεν αμφιβάλω ότι, μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια, η Σκωτία θα ψηφίσει υπέρ της ανεξαρτησίας. Αυτό είναι πολύ θετικό, γιατί μπορεί να αποδυναμώσει τις νέο-ιμπεριαλιστικές και μιλιταριστικές φιλοδοξίες του βρετανικού κράτους και να ανοίξει έναν πραγματικό διάλογο στην Αγγλία, που θα οδηγούσε σε συνταγματική μεταρρύθμιση και στην εμφάνιση μιας ριζοσπαστικής συμμαχίας στην Αγγλία. Μιας επαναστατικής δύναμης που θα συγκρουστεί με τους παρακμάζοντες Εργατικούς, που έχουν σακατέψει την Αριστερά εδώ και έναν αιώνα, πρώτα τους κομμουνιστές και έπειτα τους τροτσκιστές απογόνους τους, απομεινάρια των οποίων έχουν καταλήξει στους Νέους Εργατικούς.
Οι προκλήσεις για τη βρετανική Αριστερά
Και σε αυτές τις εκλογές ήταν εμφανής η αδυναμία της βρετανικής αριστεράς να παρουσιαστεί ως μια ισχυρή δύναμη, ικανή να εκφράσει πολιτικά τα κοινωνικά στρώματα που πλήττονται από την κρίση.
Τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι ριζοσπάστες και οι σοσιαλιστές στη Σκωτία και την Αγγλία είναι πολύ διαφορετικά. Στη Σκωτία οι νέοι που συμμετείχαν στην Ριζοσπαστική Καμπάνια για την Ανεξαρτησία (RIC), έπαιξαν υποδειγματικό ρόλο στο δημοψήφισμα και τις εκλογές. Ήταν ανοιχτόμυαλοι, μη σεχταριστές, συνειδητοποιώντας τι διακυβεύεται και προσηλωμένοι στο να ηττηθεί ο κοινός εχθρός. Το αποτέλεσμα δικαίωσε τη στάση τους. Τώρα χρειάζεται να ενώσουν τις δυνάμεις, που θέλουν μια ριζοσπαστική Σκωτία, ώστε να εκπροσωπηθούν στη σκωτσέζικη βουλή, που θα εκλεγεί το 2016. Αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα μια εποικοδομητική αριστερή αντιπολίτευση, που θα κουβαλάει την παράδοση της RIC, αυτή τη φορά στο κοινοβούλιο, προετοιμάζοντας το έδαφος για μια ανεξάρτητη και διαφορετική Σκωτία. Στην Αγγλία το UKIP είναι τρίτο κόμμα, αλλά τα τέσσερα εκατομμύρια ψήφοι του έδωσαν μόνο μια έδρα στη βουλή, ενώ οι Πράσινοι με ένα εκατομμύριο ψήφους πήραν επίσης μια έδρα. Ο παραλογισμός του εκλογικού συστήματος που δίνει στους Συντηρητικούς την απόλυτη πλειοψηφία με 36,9%, και στους Εργατικούς 232 έδρες με 30,4%, οδηγώντας τα άλλα αγγλικά κόμματα στην ανυπαρξία, είναι ξεκάθαρα μια απάτη. Χρειάζεται μια σοβαρή καμπάνια για ένα αναλογικό εκλογικό σύστημα. Και τι γίνεται με τον αγγλικό ριζοσπαστισμό; Δεν είναι τυχαίο ότι ένα δεξιό κόμμα όπως το UKIP έγινε τρίτη δύναμη. Η συνεργασία των μεγάλων εργατικών συνδικάτων με την ηγεσία των Εργατικών έβαλε στο περιθώριο την δημιουργία κοινωνικών κινημάτων, που θα αντιστέκονταν στις ιδιωτικοποιήσεις και θα απαιτούσαν δημόσιες κοινωφελείς υπηρεσίες, στέγαση, τοπική δημοκρατία και επανεθνικοποίηση των σιδηροδρόμων. Καμία άλλη δύναμη δεν θα ήταν ικανή να οργανώσει μια βάση εκτός του κοινοβούλιο για την απόρριψη και την ανατροπή των ακραίων κεντρώων πολιτικών. Αυτή είναι η πρόκληση που αντιμετωπίζουν, όλοι όσοι θέλουν μια στρατηγική ρήξης με την θατσερομπλερική συναίνεση στην Αγγλία.
Τι πρέπει να γίνει για να αλλάξει αυτή η κατάσταση;
Δυνατότητες υπάρχουν, αλλά χρειάζονται μάχιμες δυνάμεις, που θα βοηθήσουν να δημιουργηθεί ένα νέο κίνημα, το οποίο θα μιλάει στο όνομα των καταπιεσμένων και των εκμεταλλευομένων. Η μάχη για την ηγεσία των Εργατικών, σε ότι αφορά την Αριστερά, δεν φαίνεται ελπιδοφόρα. Αυτό που θα βοηθούσε πολύ, είναι οι λίγοι αριστεροί βουλευτές της νέας βουλής να αποχωρήσουν από τους Εργατικούς και να δημιουργήσουν μια νέα ριζοσπαστική κοινοβουλευτική ομάδα, που θα συνδέεται με τις εκτός κοινοβουλίου δυνάμεις. Αμφιβάλλω πως θα το κάνουν, και εδώ η παράδοση του Τόνι Μπεν και αυτών που είναι πολιτικά κοντά του δεν βοηθάει καθόλου, για να το θέσω ήπια. Η προσκόλληση τους στους Εργατικούς, σε μια περίοδο που το κόμμα συγκρουόταν με το σοσιαλδημοκρατικό παρελθόν του και στρεφόταν στον απόλυτο καπιταλισμό, ήταν λάθος και οδήγησε σε αδιέξοδο. Χρειαζόμαστε μια συμμαχία όλων των ριζοσπαστικών δυνάμεων, για να αναπτύξουμε ένα αντικαπιταλιστικό κίνημα στην Αγγλία. Ένα κίνημα που θα είναι ταυτόχρονα καινούριο, αλλά και έτοιμο να στραφεί στο παρελθόν για βοήθεια. Η Μεγάλη Διαμαρτυρία του 17ου αιώνα, οι εξεγέρσεις των Χαρτιστών του 19ου αιώνα και οι πρόσφατες εξελίξεις στη Νότια Αμερική, την Ελλάδα και την Ισπανία δείχνουν το δρόμο. Όσον αφορά το Εργατικό Κόμμα, πιστεύω ότι πρέπει να το αφήσουμε να αιμορραγεί. Ο δρόμος που άνοιξε η Σκωτία δίνει ελπίδα.
•
