Ο Φρανσίσκο Λούσα, οικονομολόγος και ιστορικό στέλεχος του Μπλόκου της Αριστεράς, μιλάει στην «Εποχή» για τις εκλογές της Κυριακής στην Πορτογαλία, αναφέρεται στην ανάγκη αναδιάρθρωσης του χρέους και τονίζει ότι η πορτογαλική αριστερά πρέπει να προσανατολιστεί στην οικοδόμηση ενός μεγάλου μετώπου με ορίζοντα την εναλλακτική κυβερνητική λύση.
Τη συνέντευξη πήρε ο Δημήτρης Γκιβίσης
Πώς βλέπεις να εξελίσσονται τα πράγματα μια εβδομάδα πριν από τις εκλογές;
Γίνεται μια έντονη εκστρατεία και οι δημοσκοπήσεις δείχνουν αμφίρροπα αποτελέσματα, αλλά όπως ξέρετε στην Ελλάδα, οι δημοσκοπήσεις μπορεί να είναι παραπλανητικές. Υπάρχει μια μεγάλη συζήτηση σχετικά με δύο βασικά θέματα: το μέλλον της κοινωνικής ασφάλισης και την ανεργία, που και τα δύο συνδέονται άμεσα με την αναδιάρθρωση του χρέους ή με την επιβολή του. Το θέμα «χρέος» είναι ο καθοριστικός παράγοντας για τη χώρα και το μέλλον της. Μετά από τρία χρόνια τρόικας και ένα ακόμα συνεχιζόμενης λιτότητας, το δημόσιο χρέος σήμερα είναι πολύ μεγαλύτερο από ό,τι όταν υπεγράφη το πρώτο μνημόνιο. Να σημειώσω, ότι το πορτογαλικό εξωτερικό χρέος είναι μεγαλύτερο από ό,τι το ελληνικό, αλλά αυτό δεν ισχύει για το δημόσιο χρέος.
Τα δύο μεγάλα κόμματα αποφεύγουν να μιλούν για το χρέος, σε αντίθεση με το Μπλόκο που βάζει το θέμα της αναδιάρθρωσης στο κέντρο των προτάσεων του.
Το Μπλόκο καθώς και κάποια άλλα τμήματα της πορτογαλικής αριστεράς, όπως το Κομμουνιστικό Κόμμα και άλλες μικρότερες ομάδες, πιέζουν για την αναδιάρθρωση του χρέους. Πιστεύουμε ότι μόνο κόβοντας ένα μεγάλο μέρος από τους τόκους και από την πραγματική αξία του κεφαλαίου μπορεί να υπάρξουν κονδύλια έκτακτης ανάγκης για τις επενδύσεις και την απασχόληση. Το Σοσιαλιστικό Κόμμα απορρίπτει αυτήν την πρόταση, δεδομένων των στενών δεσμών που έχει με το δημοσιονομικό σύμφωνο στην ευρωζώνη. Αυτό είναι ένα σημαντικό σημείο αντιπαράθεσης.
Οι δημοσκοπήσεις, ωστόσο, δείχνουν ότι ο δικομματισμός παραμένει ακόμα ισχυρός.
Το Σοσιαλιστικό Κόμμα, σε αντίθεση με το αδερφό του κόμμα στην Ελλάδα, το ΠΑΣΟΚ, δεν ήταν στην κυβέρνηση κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου. Έτσι, μπορεί σήμερα να αυτοπαρουσιάζεται ως αρνητής της λιτότητας και να κερδίζει ψήφους ενός μεγάλου μέρους του πληθυσμού που υποφέρει. Επιπλέον, τα κοινωνικά κινήματα ενάντια στην τρόικα, αν και ήταν δυναμικά, δεν είχαν την αντίστοιχη επιμονή που είχε η ελληνική αντίσταση στη λιτότητα. Σίγουρα η Ελλάδα έχει υποφέρει πολύ περισσότερο, η πτώση στο πορτογαλικό ΑΕΠ ήταν το ένα τρίτο της ελληνικής, αλλά τώρα και στην Πορτογαλία έχουμε τεράστια ποσοστά ανεργίας και φτώχειας που είναι ιστορικά πρωτοφανή.
Πώς θεωρείς ότι μπορεί να επηρεάσει η εκλογική νίκη του ΣΥΡΙΖΑ;
Για τους περισσότερους στην πορτογαλική αριστερά, αποδείχθηκε ότι τα παλιά κυβερνητικά κόμματα δεν είναι ευπρόσδεκτα στην Ελλάδα, και αυτό είναι πολύ σημαντικό για την πολιτική αλλαγή στην Ευρώπη. Ακούγοντας τον Μάρτιν Σουλτς να προσπαθεί να επιβάλει τους φίλους του στην ελληνική κυβέρνηση, έχουμε μια απόδειξη της ανικανότητας και της αδυναμίας τους, γεγονός που τους κάνει να προσφεύγουν στο γερμανικό παράγοντα για να έχουν πολιτικά οφέλη στην Αθήνα. Ωστόσο, το πρόγραμμα λιτότητας που επιβλήθηκε στην Ελλάδα τον περασμένο Ιούλιο, είναι σίγουρα η μεγαλύτερη απόδειξη για τον κίνδυνο που αποτελούν οι ευρωπαϊκές «αρχές» ενάντια στη δημοκρατία. Όπως όλοι γνωρίζουμε, αυτό το πρόγραμμα λιτότητας είναι καταστροφικό και είναι αδύνατο να πετύχει.
Υπάρχει η αίσθηση ότι μετά και τη συμφωνία που υπέγραψε η ελληνική κυβέρνηση, το Μπλόκο είναι πιο επιφυλακτικό απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση και την ευρωζώνη.
Η συμφωνία που επιβλήθηκε στην Ελλάδα αποδεικνύει ξεκάθαρα ότι η γερμανική κυβέρνηση δεν θέλει να διαπραγματευτεί και ότι προσπαθεί να επιβάλει άγρια λιτότητα και ένα καθεστώς προτεκτοράτου ως τη λύση για την ύφεση που η ίδια δημιούργησε. Αυτός είναι ένας φαύλος κύκλος. Όπως απέδειξε πρόσφατα ένα γερμανικό ινστιτούτο, η Γερμανία κέρδισε περισσότερα από 100 δισεκατομμύρια ευρώ από την κρίση των χωρών της περιφέρειας του ευρώ, δεδομένου του μειωμένου επιτοκίου. Τώρα, όσον αφορά την Πορτογαλία, αν δεν γίνει αποδεκτή μια βολική διαπραγμάτευση από την κυβέρνηση της χώρας που έχει επωφεληθεί από τη μεγαλύτερη αναδιάρθρωση χρέους που έγινε στον 20ό αιώνα, την Γερμανία, τότε θα πρέπει να επιβληθεί η αναδιάρθρωση του χρέους με άλλους τρόπους. Η προσωπική μου άποψη είναι ότι ο έλεγχος των κεφαλαίων, η προστασία των αποταμιευτών στις τράπεζες και ένα επενδυτικό σχέδιο, απαιτούν να είμαστε έτοιμοι για να εκτυπώσουμε ένα δικό μας και κυρίαρχο νόμισμα, αν αυτή είναι η τελευταία λύση. Αλλά την ελπίδα για αλλαγή της διάθεσης των ευρωπαϊκών δυνάμεων, δεν μπορώ να την συμμεριστώ.
Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι το εκλογικό ποσοστό του Μπλόκου θα είναι μονοψήφιος αριθμός. Τι θεωρείς ότι θα πρέπει να γίνει μετεκλογικά για να μπορέσει το Μπλόκο να εκφράσει πολιτικά τα κοινωνικά στρώματα που πλήττονται από την κρίση;
Στις τελευταίες εκλογές, το Μπλόκο πήρε περίπου 5%. Τώρα κάποιες δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι μπορεί αυτό το ποσοστό να αυξηθεί, παρά τον έντονο ανταγωνισμό που υπάρχει μεταξύ των δύο μεγάλων πόλων. Η Καταρίνα Μαρτίνς, η συντονίστρια του Μπλόκου, όπως ομόφωνα επισημάνθηκε από τον Τύπο ήταν η νικήτρια σε όλες τις τηλεοπτικές συζητήσεις που είχε με τον Πάσος Κοέλιο και με τους ηγέτες του Σοσιαλιστικού Κόμματος και του Κομμουνιστικού Κόμματος. Παράλληλα, η εκστρατεία που γίνεται είναι πολύ δημοφιλής και πολύ ενθουσιώδης. Αλλά για μένα είναι προφανές ότι η Αριστερά στο σύνολό της, και αυτό ισχύει και για το Μπλόκο, θα πρέπει να παρουσιάσει πιο συγκεκριμένες προτάσεις για το χρέος και θα πρέπει να προσανατολιστεί στην οικοδόμηση ενός μεγάλου μετώπου, ώστε να μπορεί να είναι και να θεωρείται ως η εναλλακτική λύση για την κυβέρνηση. Ο αγώνας για τα συμφέροντα των πολλών είναι πάντα δύσκολος, αλλά το να ζούμε σαν προτεκτοράτο κοστίζει περισσότερο από το να αγωνιζόμαστε για το λαό μας.
