Συζητάμε με τον κοινοβουλευτικό εκπρόσωπο του ΣΥΡΙΖΑ, Νίκο Φίλη, για την πορεία της διαπραγμάτευσης και τους στόχους της ελληνικής κυβέρνησης.
Τη συνέντευξη πήρε
ο Παύλος Κλαυδιανός
Ας ξεκινήσουμε, με μία σύντομη αξιολόγηση της ως τώρα διαπραγμάτευσης
Ήταν τρεις μήνες κερδισμένου χρόνου, παρά τη χρηματοδοτική ασφυξία. Κατορθώσαμε να ξαναθέσουμε το ελληνικό πρόβλημα ως διεθνές, να αξιώσουμε στην πράξη ένα ρήγμα στη γραμμική συνέχεια της λιτότητας και να καταστήσουμε σαφές ότι είμαστε έτοιμοι για συμφωνία, η οποία θα λαμβάνει υπ’ όψιν μερικές βασικές πλευρές της λαϊκής ψήφου: Δηλαδή μια συμφωνία μέσα στο ευρώ, χωρίς τη σκληρή λιτότητα. Πρέπει να ομολογήσω ότι ίσως είχαμε υποτιμήσει τον αντίπαλο. Πρώτα – πρώτα νομίζαμε ότι η λαϊκή ψήφος που είναι μια δημοκρατική διαδικασία στην Ευρώπη, θα αποτελούσε μια αφορμή για μια επανατοποθέτηση έστω μικρή της πλευράς των δανειστών. Δεν συνέβη. Αντιθέτως, επελέγη το σενάριο της πολιτική τιμωρίας, στην αρχή τουλάχιστον, για να σταλεί μήνυμα στην υπόλοιπη Ευρώπη. Στη συνέχεια δεν μπορέσαμε να διαπιστώσουμε ποιες μπορεί να είναι οι διαφορετικές στοχεύσεις ανάμεσα στα διάφορα μέρη των πιστωτών. Είχαμε, επίσης, υπερτιμήσει την δυνατότητα να βρούμε συμμαχίες εντός της Ευρωζώνης. Υπάρχουν, βέβαια, αυτές και θα φανούν στην πορεία, αλλά υπάρχουν και οι ευρύτερες διεθνείς συμμαχίες, που έχουν ως προϋπόθεση να σταθεροποιηθείς εσύ μέσα στην ευρωζώνη. Δεν σε επιλέγουν εναλλακτικά προς αυτήν.
Η λογική του «τιμωρητισμού», όμως, όλο και επανέρχεται. Για παράδειγμα προτείνονται συντελεστής ΦΠΑ 23%, μισθοί στο δημόσιο περί τα 700 ευρώ κ.τ.λ.
Να έχουμε πάντα στο μυαλό μας ότι στην τελική φάση της διαπραγμάτευσης, διότι εκεί είμαστε, η στιγμή της αλήθειας είναι ο Ιούνιος. Είναι προφανές ότι για επικοινωνιακούς και ουσιαστικούς λόγους διαπραγμάτευσης η άλλη πλευρά σκληραίνει. Το θέμα είναι ποιος θα λυγίσει πρώτος. Με έχει προβληματίσει, για παράδειγμα, η όψιμη δήλωση του Σόιμπλε για δημοψήφισμα. Είναι προφανές ότι οι δικές μας προτάσεις εντάσσονται στη δική μας διαπραγματευτική τακτική, η οποία περιλαμβάνει και το ενδεχόμενο προσφυγής στο λαό.
Με ορίζοντα τη σύνοδο κορυφής
Πολλοί λένε ότι έχει τελειώσει ο ρόλος του Brussels Group και ότι αν βλάπτει κάποιον, ωθώντας τον σε υποχωρήσεις, είναι η ελληνική πλευρά.
Όντως έχει τελειώσει η δουλειά εκεί και είναι στη φάση που επανέρχεται η συζήτηση σε πολιτικό επίπεδο. Γι’ αυτό πιστεύω ότι μπροστά, στις επόμενες μέρες, ο ορίζοντας είναι η σύνοδος κορυφής την Πέμπτη στη Ρίγα, όπου θα υπάρξει η δυνατότητα πολιτικών συναντήσεων και συνομιλιών, ώστε να διευκρινιστούν οι μείζονες διαφωνίες.
Είναι κοντά, κατά τη γνώμη σου, μια συμφωνία; Κεντρικά στελέχη της κυβέρνησης το υποστηρίζουν.
Η συμφωνία έχει ορίζοντα το τέλος Μαΐου. Και δεν μπορεί να είναι διαφορετικά, διότι υπάρχει η μεγάλη υποχρέωση αποπληρωμής της 6ης Ιουνίου, χρήματα τα οποία δεν έχουμε, εάν δεν κλείσει η συμφωνία και δεν υπάρξει χρηματοδοτική ροή.
Πρόσεξα μια σου διατύπωση ότι «αν δεν μπορεί να κλείσει η συμφωνία, δεν θα κλείσει». Τι εννοούσες;
Εννοούσα και εννοώ ότι υπάρχουν κάποια όρια της λαϊκής εντολής που δεν μπορούμε να τα υπερβούμε.
Η ανυπαρξία της αντιπολίτευσης
Πώς αξιολογείς την κατάσταση και την εικόνα της αντιπολίτευσης;
Μας ευνοεί η ανυπαρξία αντιπολίτευσης διότι στον μείζονα εκβιασμό της «αριστερής παρένθεσης» δεν αρκεί να σε ρίξουν, πρέπει να έχουν έτοιμη διάδοχη κατάσταση και δεν διαθέτουν το πολιτικό προσωπικό, καθώς έχει απαξιωθεί μαζί με τα κόμματα του παλαιού δικομματισμού. Δεν σημαίνει ότι όλοι αυτοί που αποδεσμεύονται από την επιρροή της αντιπολίτευσης πηγαίνουν στον ΣΥΡΙΖΑ, αλλά αυτό δείχνει ότι δεν υπάρχει κάτι συμπαγές απέναντί μας. Υπάρχουν σχέδια, αν κανείς δει τι γίνεται και στις επικείμενες εκλογές στην Πορτογαλία, για τη συγκρότηση του λεγόμενου ευρωπαϊκού πόλου. Αλλά, έχει αποδειχθεί νομίζω ότι η μεταφορά των πειραμάτων δεν ωφελεί, π.χ., ο Παπαδήμος ήταν ένα πείραμα που απέτυχε. Εδώ υπάρχει η Αριστερά, ο ΣΥΡΙΖΑ που έχει διαμορφώσει μια λαϊκή απεύθυνση, μια κοινωνική βάση ελπίδας σε ευρύτερα λαϊκά στρώματα, μεσαία και λαϊκά. Άρα δεν γυρνάνε πίσω οι πολίτες. Μπορεί να ψάχνουν να ξαναβρούν πρόσωπο τύπου Μόντι; Κατά τη γνώμη μου όλη αυτή η αιφνίδια παρεμβατικότητα του κ. Στουρνάρα κυρίως σ’ αυτό πρέπει να αποδοθεί, στο ότι ο ίδιος παίζει με την ιδέα μιας άμεσης πολιτικής παρέμβασής του ως, π.χ., υποψήφιος πρωθυπουργός ενός ετερογενούς, αλλά πάντως ευρωπαϊκού, κατά τη γνώμη του, μπλοκ εξουσίας.
Ακούγοντας την ανάλυσή σου σκέφτεται κανείς γιατί να συμβάλει και ο ΣΥΡΙΖΑ στην ένταση με την αντιπολίτευση;
Η ένταση που καταγράφεται και παρατηρείς είναι, μάλλον, εξ αδράνειας. Έτσι γίνεται το πολιτικό παιχνίδι στην Ελλάδα. Η κυβέρνηση συχνά αντιπολιτεύεται την αντιπολίτευση. Δεν λέω ότι αυτό είναι το κύριο στοιχείο σήμερα του ΣΥΡΙΖΑ, αλλά η κυβέρνηση έχει να αντιμετωπίσει όλη τη δυσκολία της διαπραγμάτευσης, αλλά και της αντιμετώπισης των επιπτώσεων των μνημονιακών πολιτικών. Αντιπολίτευση στον ΣΥΡΙΖΑ δεν είναι η ΝΔ, είναι τα κανάλια της διαπλοκής. Αν τα ακούει κανείς το βράδυ θα νομίσει ότι είμαστε στα πρόθυρα κατάρρευσης της χώρας, της οικονομίας και της κυβέρνησης.
Δημιουργούν ένα κλίμα ρεβανσισμού. Αντιπολίτευση, λοιπόν, είναι τα κανάλια, τα μεγάλα οικονομικά συμφέροντα της φοροδιαφυγής και της μεγάλης διαφθοράς, τα οποία ήταν και οι βασικοί χορηγοί του προηγούμενου πολιτικού συστήματος. Επίσης, είναι και ο εαυτός μας, σε άλλο επίπεδο, ο μεγάλος αντίπαλος. Κυβερνάμε αλλά δεν έχουμε την εξουσία, η οποία παραμένει στα χέρια μιας τεχνοδομής που διαμορφώθηκε στα χρόνια της «ισχυρής Ελλάδας» και σε διάφορες κυβερνητικές αλλαγές αυτή διευρύνθηκε. Αυτή κυβερνά σήμερα το Δημόσιο, αυτή συγκροτεί την ευρύτερη κυβερνητική ελίτ.
Με τις επιλογές που κάνει η κυβέρνηση στις τοποθετήσεις στελεχών σε καίριας σημασίας θέσεις ενισχύει αυτό το φαινόμενο, που είναι και κατάλοιπο ενός κόσμου που νικήθηκε…
Ο κόσμος, όντως, δεν έχει καταλάβει ότι έχει υπάρξει κυβερνητική αλλαγή, σε σχέση με τη λειτουργία του Δημοσίου και το ρόλο των προσώπων μέσα σ’ αυτό. Οφείλεται σε δύο στοιχεία. Το πρώτο, στην επιλογή ότι το τετράμηνο εμείς θα κάνουμε διαπραγμάτευση και δεν θα αποτολμήσουμε κινήσεις που δημιουργούν την εντύπωση «διώξεων». Το δεύτερο είναι ότι, σε αρκετές περιπτώσεις, φανήκαμε ανέτοιμοι να κάνουμε επιλογές με κοινωνικής αποδοχής πρόσωπα που έχουν γνώση του αντικειμένου. Κι αυτή ακριβώς η αίσθηση ότι κυβερνάμε, αλλά δεν έχουμε την εξουσία παράγει και αρνητικά στοιχεία στην καθημερινότητα. Όταν θα τελειώσει η διαπραγμάτευση καλούμαστε να έχουμε ως προτεραιότητα να κυβερνήσουμε. Πάντως ήδη προχωρά το νομοθετικό έργο και συντόμως θα υπάρξουν αποτελέσματα.
Το πρόγραμμα δεν υλοποιείται σε τρεις μήνες
Η απόφαση της Πολιτικής Γραμματείας την περασμένη Πέμπτη μιλάει για επικοινωνία με τον ελληνικό λαό, αλλά και με τους ευρωπαίους πολίτες. Ήταν καιρός, νομίζω, αργήσαμε.
Ο ΣΥΡΙΖΑ υπήρξε εάν ευρωπαϊκό παράδειγμα για λαούς, κινήματα και προσωπικότητες. Ωστόσο ίσως υπερεκτιμήσαμε την ευρωπαϊκή συνολική κινητικότητα, διότι αν υπήρχε θα προκαλούσε και μεγαλύτερες ρωγμές στο πολιτικό εποικοδόμημα. Στην Ελλάδα επικρατεί παραδοσιακά μια λογική ανάθεσης. Ο ΣΥΡΙΖΑ το είχε προβλέψει, αλλά δεν μπόρεσε να το αντιμετωπίσει. Και τώρα, στη λεπτή φάση της διαπραγμάτευσης αλλά και μετά, μπορεί να υπάρξουν αφορμές για καταλυτική παρέμβαση του λαϊκού παράγοντα. Η δύναμη της κινητοποίησης δεν μπορεί να είναι η απόγνωση, αλλά η ελπίδα. Αναφέρομαι στο πώς μπορούμε να παρουσιάσουμε ένα σχέδιο για την επόμενη μέρα, καθώς μια συμφωνία, που αντανακλά συσχετισμούς δύναμης μπορεί να εμπεριέχει αντιφατικά στοιχεία, κόκκινες γραμμές, αλλά και σκληρούς όρους, και πρέπει να αποκτήσει ένα χαρακτήρα προωθητικό για την ανάπτυξη στη χώρα μας. Αυτό είναι το ζητούμενο που πρέπει να πείσουμε τον κόσμο και όχι ένα κατενάτσιο για τα σκληρά μέτρα που έρχονται ή δεν έρχονται. Που εντάσσουμε τη συμφωνία, αν προκύψει συμφωνία, σε ποια προοπτική.
Ποια μπορεί να είναι η επόμενη μέρα;
Πρέπει να πείσουμε τον ελληνικό λαό ότι δεν είναι το θέμα να κυβερνήσουμε τρεις μήνες, αλλά μια τετραετία. Το πρόγραμμα δεν υλοποιείται σε τρεις μήνες και μάλιστα εν μέσω διαπραγμάτευσης με τα μικρά περιθώρια παρέμβασης, αλλά σε ολόκληρη τη θητεία. Να θυμηθούμε ότι αν προκύψει συμφωνία αμοιβαία αποδεκτή θα έχουμε μπροστά μας τρεις δυνατότητες χρηματοδότησης για την ανάπτυξη, ύψους πολλών δεκάδων δισ. ευρώ. Η πρώτη είναι η συμμετοχή της Ελλάδας στο πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης. Η δεύτερη είναι το πακέτο Γιούνκερ. Η τρίτη είναι το Κ.Π.Σ. Άρα, αν με τη συμφωνία αυτή διαμορφωθεί ένας δημοσιονομικός χώρος, πράγμα το οποίο κρίνεται κυρίως από τη ρύθμιση των πρωτογενών πλεονασμάτων και του χρέους, τότε μπορούμε να σχεδιάσουμε μια πορεία και να προκύψει ένα μικρό ανοδικό κύμα την επόμενη τριετία στη χώρα μας. Αν έτσι μιλήσουμε στον κόσμο, χωρίς να κρύψουμε τα προβλήματα, τις δυσκολίες και τις πιθανές παγίδες, δίνοντας και μια προοπτική για ολόκληρη την τετραετία, τότε μπορούμε να πείσουμε ότι το «για πρώτη φορά Αριστερά», δεν θα αποτελέσει και το «τελευταία φορά Αριστερά».
Και για το κόμμα τι λες;
Δεν πρέπει να μας διαφεύγει ότι μια κυβέρνηση της αριστεράς, κοινωνικής σωτηρίας, δεν μπορεί να κυβερνήσει χωρίς κόμμα, το οποίο καλείται εκ των πραγμάτων να αλλάξει, να αποκτήσει κουλτούρα αριστερής διακυβέρνησης, ικανότητα σύνθεσης των κυβερνητικών πρωτοβουλιών, με τις κοινωνικές – κινηματικές διεκδικήσεις. Δεν εννοώ τις παθογένειες του πεπαλαιωμένου κομματικού συστήματος. Εννοώ την ειλικρινή σχέση με το λαό. Και δεν μπορεί να υπάρξει πρωθυπουργός και κυβέρνηση της Αριστεράς, χωρίς ένα κόμμα της Αριστεράς, μαζικό και μαχητικό. Το λέω αυτό γιατί οι αντίπαλοί μας θεωρούν ότι εάν υπάρξουν συνεχείς αποστάσεις από το σύστημα της διακυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ, μπορεί να μεταλλαχθεί το κόμμα. Όρος για την επιτυχή πορεία της κυβερνητικής προσπάθειας είναι η συλλογική λειτουργία κυβέρνησης και κόμματος. Οι αποφάσεις που θα λαμβάνονται πρέπει να δεσμεύουν όλους. Όποια συμφωνία φέρει η κυβέρνηση στη βουλή θα ψηφιστεί από την κυβερνητική πλειοψηφία. Νομίζω ότι δεν υπάρχει πρόβλημα συνοχής. Το μνημονιακό κατεστημένο επιδιώκει πολιτική αποσταθεροποίηση. Θα διαψευστούν! Ο ΣΥΡΙΖΑ έχει την πολιτική πρωτοβουλία και μπορεί να αποκτήσει την ηγεμονία. Αυτό, όμως, προϋποθέτει ικανότητα επίλυσης, και τόλμη, των μεγάλων προβλημάτων, για τα οποία κλήθηκε από το λαό.
•
