Η βουλή κυριαρχείται από την Αριστερά
Τη συνέντευξη πήρε η Ιωάννα Δρόσου
Το αποτέλεσμα των βουλευτικών εκλογών ανοίγει νέους ορίζοντες για την Αριστερά. Πώς το κρίνετε συνολικά;
Το αποτέλεσμα των εκλογών, με μια πρώτη ματιά, δεν προκαλεί κάποια ιδιαίτερη έκπληξη. Άλλωστε, όλες οι δημοσκοπήσεις έδειχναν πως θα κέρδιζε τις εκλογές ο κυβερνητικός συνασπισμός της δεξιάς, δηλαδή το χριστιανοδημοκρατικό (CDU) και το σοσιαλδημοκρατικό κόμμα (PSD). Ωστόσο, δεν κατάφερε να κερδίσει την απόλυτη πλειοψηφία, την ίδια στιγμή που το Αριστερό Μπλόκο υπερδιπλασίασε τα ποσοστά του. Από την άλλη, είχαμε πολύ υψηλή αποχή, το υψηλότερο ποσοστό που έχει καταγραφεί στην ιστορία της Πορτογαλίας (44%). Η Αριστερά για πρώτη φορά έχει την πλειοψηφία στο κοινοβούλιο, φτάνοντας αθροιστικά το ποσοστό του 64%. Άσχετα αν κέρδισε η Δεξιά τις εκλογές, η βουλή κυριαρχείται από την Αριστερά.
Μοναδική ευκαιρία
Το σοσιαλιστικό κόμμα είναι ο καταλύτης για τη μορφή που θα έχει η νέα κυβέρνηση. Τι πιστεύετε ότι θα επιλέξει, τη δεξιά ή την αριστερά;
Το σοσιαλιστικό κόμμα (PS) έχει να επιλέξει είτε να συνασπιστεί με τη δεξιά είτε να σχηματίσει κυβέρνηση με την Αριστερά. Και η επιλογή που θα κάνει θα είναι καταλυτική για το μέλλον της χώρας. Τα πάντα εξαρτώνται, λοιπόν, από τη στάση που θα τηρήσει. Και είναι μια μοναδική ευκαιρία για το σοσιαλιστικό κόμμα να μετατρέψει την ήττα σε νίκη. Αυτό θα συμβεί μονάχα αν κατορθώσει να σχηματίσει κυβέρνηση με την Αριστερά. Σε διαφορετική περίπτωση, το μέλλον του κόμματος θα είναι δυσοίωνο, ακολουθώντας κοινή πορεία με αυτή που χάραξε το ΠΑΣΟΚ στην Ελλάδα.
Θεωρείται πιθανή μια κυβέρνηση με την Αριστερά; Είναι πρωτοφανής, για τα ελληνικά τουλάχιστον δεδομένα, η διάθεση του Κομμουνιστικού Κόμματος να συνεργαστεί με το Σοσιαλιστικό Κόμμα και το Μπλόκο.
Ο επικεφαλής του Σοσιαλιστικού Κόμματος, Αντόνιο Κόστα, έχει σαφώς την πρωτοβουλία των κινήσεων. Γι’ αυτό και την περασμένη βδομάδα πραγματοποίησε συναντήσεις με όλα τα κόμματα. Στη συνάντησή του με το Κομμουνιστικό Κόμμα Πορτογαλίας (PCP), ένα κόμμα που έχει σαφή θέση ενάντια στην ΕΕ και το ΝΑΤΟ, φάνηκε πως υπάρχουν περιθώρια συνεργασίας, καθώς το PS δεν θα θέσει τέτοιους όρους για το σχηματισμό της κυβέρνησης. Αυτή η στάση προκαλεί θετική έκπληξη σε όλους μας, ειδικά αν αναλογιστούμε πως εστίασε την προεκλογική του καμπάνια στους σοσιαλιστές και όχι στη Δεξιά. Όμως, νομίζω πως πια έχουν καταλάβει πως αν είναι διασπασμένη η Αριστερά, τότε θα κυβερνά πάντα η Δεξιά. Βέβαια το πρόβλημα είναι πως ο δεξιός πρόεδρος της Πορτογαλίας, Ανίμπαλ Καβάκο Σίλβα, δεν θα δεχτεί να νομιμοποιήσει μια κυβέρνηση της Αριστεράς και θα προκηρύξει εκ νέου εκλογές για να δώσει την ευκαιρία στο κόμμα του να κερδίσει την πλειοψηφία και να σχηματίσει αυτοδύναμη κυβέρνηση.
Το Μπλόκο της Αριστεράς υπερδιπλασίασε τα ποσοστά του και φαίνεται πως είναι ο μεγάλος νικητής των εκλογών. Γιατί; Επηρεάστηκε -θετικά ή αρνητικά- από τη στάση του ΣΥΡΙΖΑ, μετά την ψήφιση του τρίτου μνημονίου;
Η συντονίστρια του Μπλόκου, η Καταρίνα Μάρτινς, είναι μια χαρισματική ηγέτης, που έδωσε μια πολύ δυναμική προεκλογική μάχη, αναδεικνύοντας συνεχώς τις θέσεις του κόμματός της. Η απερχόμενη κυβέρνηση προσπάθησε, με κάθε ευκαιρία, να ταυτίζει το Σοσιαλιστικό Κόμμα και το Μπλόκο με τον ΣΥΡΙΖΑ, αλλά δεν το κατόρθωσε. Στην Πορτογαλία, ο κόσμος της Αριστεράς απογοητεύτηκε από τον ΣΥΡΙΖΑ, που παρότι κέρδισε το δημοψήφισμα, συνθηκολόγησε στο πραξικόπημα της Κεντρικής Τράπεζας και υπέγραψε το τρίτο μνημόνιο. Γι’ αυτό το Μπλόκο απέφυγε να ταυτιστεί με τον ΣΥΡΙΖΑ, και ταυτόχρονα έκανε καμπάνια εναντίον των σοσιαλιστών, κερδίζοντας τους απογοητευμένους ψηφοφόρους του PS.
Όταν η Δεξιά οργανώνεται
Είναι η πρώτη φορά που καταφέρνει να επανεκλεγεί το κόμμα που εφάρμοσε μνημόνια. Γιατί συνέβη αυτό;
Πράγματι. Στην Ιταλία, την Ελλάδα, την Ισπανία και την Ιρλανδία, η κυβέρνηση που εφάρμοζε πολιτική λιτότητας έχανε τις επόμενες εκλογές. Εδώ, είναι η πρώτη φορά που δεν άλλαξε η κυβέρνηση. Και αυτό γιατί στηρίχθηκε σε μια καμπάνια εξόδου από το μνημόνιο. Όμως, αποσιώπησαν το γεγονός ότι το χρέος, αντί να μειωθεί από το 96% που ήταν πριν αναλάβει η τρόικα, έφτασε στο 130%. Το έλλειμμα της χώρας, το 2014 ήταν 7,2% και κατόπιν της χρεοκοπίας της μεγαλύτερης τράπεζας της Πορτογαλίας, όπου το κράτος έδωσε 5 δισ. για την αποπληρωμή της ζημίας, αυξήθηκε ραγδαία. Είναι πρώτη φορά που μια κυβέρνηση παραδίδει τη χώρα φτωχότερη, με μεγαλύτερο χρέος, με αυξημένη ανεργία, αλλά κερδίζει τις εκλογές στηριζόμενη σε ψέματα και ανακρίβειες. Είναι ενδεικτικό το γεγονός ότι την προεκλογική περίοδο δεν παρουσίασε κυβερνητικό πρόγραμμα, καθώς αυτό θα οριστεί από το Eurogroup.
Μια τέτοια καμπάνια, όμως, πώς μπορεί να πείσει τον κόσμο που ζει τις συνέπειες των μνημονιών και των πολιτικών λιτότητας;
Είναι η πρώτη φορά που μετά την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων δεν υπήρχαν πανηγυρισμοί, από πλευράς των νικητών. Είναι πολύ σημαντικό το γεγονός ότι δεν κατάφερε ο κυβερνητικός συνασπισμός να κερδίσει την αυτοδυναμία. Ο λόγος που έκοψε πρώτο το νήμα είναι γιατί ο κόσμος του οργανώθηκε. Όταν η Δεξιά οργανώνεται και η Αριστερά είναι διασπασμένη, πάντα κερδίζει η Δεξιά. Το είδαμε να συμβαίνει και στις προεδρικές εκλογές, οπότε η Αριστερά δεν επέλεξε έναν κοινώς αποδεκτό υποψήφιο, χαρίζοντας τη νίκη στη Δεξιά.
* Ο Ηλίας Σουκιάζης είναι καθηγητής Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο της Κοΐμπρα.
