Η εβδομάδα που πέρασε και οι επόμενες που θα ακολουθήσουν είναι κρίσιμες για το ελληνικό πολιτικό σύστημα, αλλά και για την πολιτική ελίτ της Ευρώπης. Συζητάμε με τον πανεπιστημιακό Δημοσθένη Δώδο, με γνωστικό αντικείμενο την πολιτική ανάλυση των κομμάτων και της εκλογικής συμπεριφοράς, τις πολιτικές εξελίξεις. «Οι ευρωπαίοι θέλουν να πετύχουν την εξόντωση του ελληνικού παραδείγματος πριν τις εθνικές εκλογές της Ισπανίας. Είναι απροκάλυπτα εχθρικοί για να προλάβουν τα χειρότερα που έρχονται», τονίζει, μεταξύ άλλων, ο Δ. Δώδος.
Τη συνέντευξη πήρε η Ιωάννα Δρόσου
Ο τρόπος και η ένταση με τα οποία γίνεται η διαπραγμάτευση, ιδιαίτερα την τελευταία βδομάδα, είναι ενδεικτικά της έκτασης που έχει λάβει η κρίση του πολιτικού συστήματος;
Το πολιτικό σύστημα, αλλά και το κομματικό σύστημα, βρισκόταν και βρίσκεται σε βαθιά πολιτική κρίση. Μετά τις εκλογές δεν υπήρξε μια λυτρωτική αλλαγή στο υπάρχον πολιτικό σύστημα και γι’ αυτό βιώνουμε τις παρενέργειες του φθίνοντος πολιτικού συστήματος μέχρι και σήμερα. Είδαμε πώς προσπάθησαν να επιβιώσουν χρησιμοποιώντας την ιδέα της «διάσωσης» της Ελλάδας ή το φαιδρό σενάριο του success story. Ακόμα και στις εκλογές, έδειξαν πως αποδέχονται το ενδεχόμενο να υπάρξει πολιτική αλλαγή, αρκεί η νέα κυβέρνηση να είναι μπλοκαρισμένη, ώστε να μην μπορέσει να αμφισβητήσει το υπάρχον πολιτικό σύστημα και τα αποτελέσματα τα βλέπουμε σήμερα. Βέβαια, η αλήθεια είναι πως παρά τις όποιες δηλούμενες επιτυχίες των προγραμμάτων των μνημονίων, εδώ και ένα χρόνο δεν έχει καταβληθεί ούτε ένα ευρώ. Ή μπήκαμε στα μνημόνια επειδή ήμασταν σε μια απελπιστική κατάσταση ή το πολιτικό σύστημα έπαιξε κάποια παιχνίδια στην πλάτη του ελληνικού λαού. Ένα από τα δύο μπορεί να ισχύει.
Και τα πολιτικά παιχνίδια, μ’ έναν τρόπο, συνεχίζονται…
Αυτό είναι ξεκάθαρο πλέον. Θυμίζω το «βάστα ΔΝΤ», από τηλεοπτικό σχολιαστή ή το «Γερούν γερά», από τη ΔΑΠ-ΝΔΦΚ. Ο στόχος τους είναι πασιφανής: θέλουν να παγιδεύσουν τον κακό δαίμονα, δηλαδή αυτούς, οι οποίοι «κατά λάθος» κέρδισαν τις εκλογές ή αν δεν τα καταφέρουν, να τους διώξουν από το παιχνίδι και να επανέλθουν τα προηγούμενα πολιτικά τζάκια και κόμματα που κυβερνούσαν. Δεν εκφέρεται πολιτικός λόγος. Και αυτό, όπως φαίνεται, θα συνεχιστεί.
Το σενάριο νέων εκλογών
Θα μπορούσαμε να πούμε ότι η σκέψη των εταίρων σήμερα είναι πώς θα διορθωθεί αυτό το «λάθος», οδηγώντας με τις κινήσεις τους τη χώρα σε εκλογές;
Δεν πιστεύω να ποντάρουν σε νέες εκλογές. Γνωρίζουν πολύ καλά, πως τέτοιες εκλογές θα είναι εις βάρος τους. Στόχος τους είναι να εμφανίσουν τη νέα κυβέρνηση ανακόλουθη με τις εξαγγελίες της, ώστε να αποδειχθεί πως «όλοι ίδιοι είναι» και ότι δεν υπάρχει άλλη λύση. Ποτέ δεν σκέφτηκαν, και δεν περνά από το μυαλό τους, ότι μπορεί ο κόσμος να αντέξει ή ότι μπορεί αυτή η «εν θερμώ» εκλεγμένη κυβέρνηση να δώσει τη μάχη. Είναι χαρακτηριστική η διαπίστωση των πολιτών ότι «τουλάχιστον αυτοί το παλεύουν».
Το ενδεχόμενο νέας προσφυγής στις κάλπες ακούγεται και από κυβερνητικά χείλη. Αν πάρουμε το καλύτερο δυνατό σενάριο ενίσχυσης του ΣΥΡΙΖΑ, τότε το διαπραγματευτικό όπλο της λαϊκής βούλησης θα γινόταν πιο ισχυρό;
Η λαϊκή βούληση αποτελεί πάντα ένα ισχυρό όπλο, όμως δεν πρέπει να παραβλέπουμε το ενδεχόμενο να γυρίσει μπούμερανγκ. Κανείς δεν πρέπει να θεωρεί αυτονόητο ότι οι επόμενες εκλογές θα έδιναν αυτοδυναμία στον ΣΥΡΙΖΑ, ούτε όμως θα πρέπει να υποτιμούν ένα τέτοιο εκλογικό αποτέλεσμα, αντιμετωπίζοντάς το ως «όνειρο θερινής νυκτός». Η προσφυγή στις κάλπες θα έδινε μεγαλύτερη ισχύ στη διαπραγματευτική ομάδα της κυβέρνησης. Ωστόσο, καμιά φορά η διενέργεια μιας δεύτερης εκλογικής αναμέτρησης, σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα, μπορεί να έχει παρενέργειες. Δεν νομίζω, λοιπόν, ότι θα ήταν η καλύτερη λύση.
Η περίπτωση να γίνουν εκλογές αργά τον Ιούλιο ή ακόμα και τον Αύγουστο μπορεί να είναι ένα στρατηγικό σχέδιο των εταίρων;
Η αποχή δεν θα ευνοήσει το μνημονιακό μπλοκ, αλλά τον ΣΥΡΙΖΑ, ο οποίος θα κέρδιζε με πρωτοφανή ποσοστά. Οι ψηφοφόροι του ΣΥΡΙΖΑ είναι συσπειρωμένοι και θα πήγαιναν ως την κάλπη, ακόμα και μέσα στο κατακαλόκαιρο. Θα μπορούσε παρ΄ όλα αυτά να ήταν ένα σενάριο των εταίρων. Θεωρώ όμως πως αυτοί αποβλέπουν, κυρίως, στο να σφίξουν τη θηλιά όσο γίνεται. Πάντως, έχω την αίσθηση ότι δεν τραβάνε το σκοινί μόνο οι Βρυξέλλες ή το Βερολίνο, αλλά και κάποιοι από την Ελλάδα, οι οποίοι βαυκαλίζονται με τέτοια σενάρια. Είναι πολύ χαρακτηριστική η γελοία ιστορία με το τσίπουρο, η οποία παραδόξως πέρασε στα ψιλά. Στο Brussels Group της περασμένης βδομάδας ενώ η ελληνική πλευρά παρουσίασε τις θέσεις για την πάταξη της φοροδιαφυγής, εκπρόσωπος των δανειστών ξανάφερε το ζήτημα της φοροδιαφυγής στο τσίπουρο, τον έλεγχο παραγωγής του και τον περιορισμό της χύμα διακίνησής του, ένα θέμα που είχε τεθεί και παλαιότερα. Την ώρα δηλαδή, που συζητούσαν δημοσιονομικού χαρακτήρα μέτρα ή απολύσεις, κάποιος θεώρησε απαραίτητο να ξαναπαρουσιάσει την πρόταση για τη διακίνηση του τσίπουρου. Προφανώς δεν το σκαρφίστηκε κάποιος ευρωπαίος, αλλά το «σκονάκι» ήρθε από την Ελλάδα. Νομίζω πως ακόμα και οι εταίροι έχουν παραπλανηθεί κάποιες φορές, από την πληροφόρηση και τις επιθυμίες που έρχονται από συγκεκριμένους κύκλους της Ελλάδας. Γιατί όχι, λοιπόν, να μην παραπλανηθούν και ως προς το σενάριο επόμενων εκλογών, που για κάποιους μπορεί να θεωρείται ως η ευκαιρία του πολιτικού συστήματος να επανακάμψει.
Η αντιπολίτευση έχει εγκλωβιστεί
Πώς κρίνετε τη στάση της αντιπολίτευσης, και ιδιαίτερα της Νέας Δημοκρατίας;
Η αντιπολίτευση δεν έχει αυτή τη στιγμή τη δυνατότητα να κάνει κάποια ορθολογική αξιολόγηση και εκτίμηση της κατάστασης. Νομίζω πως έχει εγκλωβιστεί στους εξωτερικούς μηχανισμούς που τη συμβουλεύουν. Διαφορετικά δεν μπορώ να ερμηνεύσω γιατί το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης κάνει τόσες γκάφες. Είναι εντελώς αντιφατική η συμπεριφορά της και ενδεικτική είναι η συζήτηση που γίνεται στο εσωτερικό της ΝΔ για το αν θα στηρίξει ή όχι την όποια συμφωνία, καθώς και οι προφητείες, στις παραμονές σαββατοκύριακων.
Εάν υπήρχε ένα κίνημα κοινωνικής αντίστασης, ίσως αυτό θα μπορούσε να ανακόψει τα σχέδια λιτότητας;
Τα κινήματα δεν παραγγέλνονται, είναι πάντα αποτέλεσμα κάποιων διεργασιών, οι οποίες ήδη συντελούνται. Κάποια στιγμή θα πέσει η σταγόνα που θα ξεχειλίσει το ποτήρι. Είμαι σίγουρος ότι κανείς δεν είναι αδιάφορος, ώστε να περιμένει απλώς την ώρα να κάνει τις διακοπές του. Άλλωστε, ακόμα και αυτές έχουν χάσει πια το νόημα που είχαν όταν ο Παπανδρέου είχε μιλήσει για «τα μπάνια του λαού». Νομίζω πάντως ότι σύντομα θα δούμε ένα πιο μαχητικό κίνημα από τις Πλατείες, που θα πρέπει όμως να έχει εκείνες τις δομές ώστε να μπορεί να υποδέχεται και να εντάσσει τον κόσμο που δεν θα βρεθεί από την πρώτη στιγμή στους δρόμους.
Ο ρόλος του ΣΥΡΙΖΑ
Ποιος πρέπει να είναι ο ρόλος του ΣΥΡΙΖΑ, ως κόμμα, σήμερα;
Μέχρι στιγμής ο ΣΥΡΙΖΑ, παρά τις δυσκολίες που συναντά, καταφέρνει να σταθεί. Νομίζω ότι πρέπει να επικεντρωθεί στην παραγωγή πολιτικής, παρά να αναζητά καινούριους ρόλους στα παράθυρα των δελτίων ειδήσεων.
Και ο ρόλος του ΣΥΡΙΖΑ, ως κυβερνητικού εταίρου;
Η κυβέρνηση οφείλει να παράξει κυβερνητικό έργο. Δυστυχώς, ο ΣΥΡΙΖΑ δεν ήταν προετοιμασμένος να ξεκινήσει άμεσα το κυβερνητικό έργο, γι’ αυτό και μέσα στον ενθουσιασμό, υπήρξαν ασυνεννοησίες, παραλείψεις ή και γκάφες. Όμως, τώρα πρέπει να «μάθει τη δουλειά», να συντονίσει τις δράσεις και να κυβερνήσει.
Το φάντασμα του ΣΥΡΙΖΑ διατρέχει την Ευρώπη
Οι εκλογές σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες χτυπάνε συνεχώς καμπανάκια για τον παλιό δικομματισμό…
Είναι ένα ερώτημα το πώς θα αντιμετωπίσουν οι κυρίαρχες δυνάμεις της Ευρώπης τις δικές τους αντιπαλότητες. Πιστεύω πως τα σοσιαλδημοκρατικά κόμματα της Ευρώπης είναι τα πρώτα που «θα πληρώσουν τη νύφη». Βλέπετε, η σοσιαλδημοκρατία -δυστυχώς- έχει πετάξει λευκή πετσέτα. Συντάσσεται απροκάλυπτα με τη νεοφιλελεύθερη δεξιά άποψη που επικρατεί στην κεντροευρωπαϊκή πολιτική σκηνή. Θα είναι, λοιπόν, οι πρώτοι που θα νιώσουν τα αποτελέσματα της πολιτικής που ακολούθησαν.
Ηχηρό χαστούκι είναι και το αποτέλεσμα των δημοτικών εκλογών στην Ισπανία. Είναι ίσως ένας λόγος που σκληραίνει και η στάση των ευρωπαίων απέναντι στην Ελλάδα;
Αυτό είναι δεδομένο. Όλοι βλέπουν μπροστά τους το φάντασμα του ΣΥΡΙΖΑ να διατρέχει την Ευρώπη. Και γι’ αυτό ορισμένα κόμματα αλλάζουν ρότα και προβάλλουν τον κεντροαριστερό τους χαρακτήρα, όπως είδαμε να γίνεται στην Ιταλία. Οι ευρωπαίοι θέλουν να πετύχουν την εξόντωση του ελληνικού παραδείγματος πριν τις εθνικές εκλογές της Ισπανίας. Είναι απροκάλυπτα εχθρικοί για να προλάβουν τα χειρότερα που έρχονται.
Θεωρείτε πως ο ευρωσκεπτικισμός κερδίζει έδαφος;
Αυτό που με απασχολεί είναι πως η νέα γενιά, στην οποία το πολιτικό σύστημα γύρισε την πλάτη, διακατέχεται από αντιευρωπαϊκό πνεύμα. Ακόμα και όσοι βλέπουν ως προσωπική διέξοδο τη μετανάστευση σε κάποια χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, διακατέχονται από αντιευρωπαϊσμό. Για πρώτη φορά συναντάμε την παγίωση τόσο εμφανώς μιας αντιευρωπαϊκής στάσης και αυτή έχει προκληθεί με αποκλειστική ευθύνη του πολιτικού συστήματος. Δημιουργούν μια γενιά η οποία όχι μόνο δεν νοιάζεται για την υπόθεση της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, της αλληλεγγύης, της ένωσης. Δημιουργείται σήμερα η συνείδηση στους νέους ανθρώπους, ότι η Ευρώπη είναι ο εχθρικός, καταστροφικός δρόμος.
