Ο ΣΥΡΙΖΑ να αποβλέπει στο σοσιαλιστικό μετασχηματισμό
Ο Χάρης Γολέμης, μέλος της Πολιτικής Γραμματείας του ΣΥΡΙΖΑ, που συγκέντρωσε τις περισσότερες ψήφους, και διευθυντής του Ινστιτούτου Πουλαντζά, μιλά στην «Εποχή» για τη σχέση που πρέπει να αναπτύξει το κόμμα με την κυβέρνηση και την κοινωνία, αλλά και για τα ζητήματα που πρέπει αν τεθούν στο επικείμενο συνέδριο.
Τη συνέντευξη πήρε η Τζέλα Αλιπράντη
Στη συνεδρίαση της Κεντρικής Επιτροπής του ΣΥΡΙΖΑ ήσασταν μέλος της Επιτροπής Πολιτικής Απόφασης. Στο κείμενο που κατέθεσε η Επιτροπή υποβάλλατε μια τροπολογία, η οποία όμως απορρίφθηκε. Ποια πολιτική κατεύθυνση θέλατε να δώσετε με αυτήν;
Τόσο στην ομιλία μου στην ΚΕ, όσο και με γραπτές παρατηρήσεις που υπέβαλα κατά τη συνεδρίαση της Επιτροπής Πολιτικής Απόφασης, θέλησα να τονίσω δύο κυρίως σημεία. Πρώτον, ότι το μνημόνιο που υπέγραψε η κυβέρνηση ήταν προϊόν στυγνού εκβιασμού και ότι, παρά κάποιες βελτιώσεις σε σχέση με το αρχικό σχέδιο των δανειστών, είναι ενταγμένο στην κυρίαρχη νεοφιλελεύθερη αντίληψη. Συνεπώς, βρίσκεται σε πλήρη αντίθεση με την αριστερή, ριζοσπαστική μας ταυτότητα. Δεύτερον, ότι όχι μόνο δεν αναλαμβάνουμε την ιδιοκτησία του μνημονίου, αλλά οφείλουμε να είμαστε έτοιμοι να αξιοποιήσουμε κάθε δυνατότητα ή δυσκολία που ενδεχομένως δημιουργηθεί στο μέλλον από τις οικονομικές και κοινωνικές εξελίξεις στην Ελλάδα, την Ευρώπη και τον κόσμο, προκειμένου να επιτευχθεί ο ταχύτερος δυνατός απεγκλωβισμός μας από αυτό και την επιτροπεία. Η πρώτη παρατήρησή μου έγινε δεκτή, ως προς το πρώτο σκέλος της, αλλά έκλεινε με αναφορά σε κάποιες θετικές πλευρές της συμφωνίας. Υπέβαλα τη δική μου διατύπωση στην ΚΕ ως τροπολογία και απορρίφθηκε. Η δεύτερη παρατήρηση δεν έγινε δεκτή και έτσι παρέμεινε η αρχική φράση του κειμένου ότι «στόχος μας παραμένει ο απεγκλωβισμός από τις αιτίες που μας οδήγησαν στα μνημόνια». Λόγω της επιπόλαιης ανάγνωσης του κειμένου εξ αιτίας και της πίεσης χρόνου, η απόρριψη της συγκεκριμένης παρατήρησης που είχα κάνει μου διέφυγε. Παρά ταύτα, η διαφορά στο συγκεκριμένο θέμα παραμένει και σίγουρα θα μας απασχολήσει στο μέλλον.
Πώς κρίνετε τη συμμετοχή των τριών υπουργών στο όργανο της Πολιτικής Γραμματείας;
Γενικώς δεν μου αρέσουν οι ex officio τοποθετήσεις κυβερνητικών παραγόντων στα κομματικά όργανα και αυτό το δήλωσα δημόσια στην ΚΕ. Ο καιρός θα δείξει αν το επιχείρημα που συνόδευσε αυτήν την πρόταση του Αλέξη Τσίπρα, δηλαδή καλύτερη επικοινωνία κόμματος-κυβέρνησης, ευσταθεί ή αν θα δημιουργήσει προβλήματα σε μια δύσκολη, έτσι κι αλλιώς, σχέση. Ελπίζω όλα να πάνε καλά και φυσικά θεωρώ ότι πρόκειται για μια προσωρινή διευθέτηση που θα διαρκέσει μέχρι το συνέδριο και δεν θα συνεχιστεί μετά από αυτό.
Αυτονομία κόμματος
Η σχέση, λοιπόν, του κόμματος με την κυβέρνηση πώς πρέπει να διαμορφωθεί;
Αυτό που δεν πρέπει να συμβεί είναι να γίνει το κόμμα προπαγανδιστής και ιμάντας μεταβίβασης κάθε κυβερνητικής πολιτικής στους χώρους εργασίας και γενικότερα στην κοινωνία. Με δεδομένο, μάλιστα, ότι αυτή η πολιτική εκπορεύεται σε μεγάλο βαθμό από το επαχθές μνημόνιο και ελέγχεται από τους τοποτηρητές των θεσμών. Από την άλλη, θα ήταν παράδοξο να ηγείται το κόμμα συνδικαλιστικών ή κινηματικών κινητοποιήσεων ενάντια σε διάφορα κυβερνητικά μέτρα, αν και θεωρώ φυσιολογική τη συμμετοχή μελών του σε αυτές. Γενικώς, πρόκειται για μια σχέση πρωτόγνωρη για την ελληνική ριζοσπαστική αριστερά και τόσο η θεωρία όσο και η εμπειρία από τη διακυβέρνηση άλλων κομμάτων στην Ελλάδα, σε άλλες χώρες ή και σε άλλες εποχές, είναι μεν χρήσιμη, αλλά όχι ικανή να δώσει απαντήσεις στη συγκυρία. Πάντως, παρά την ανάγκη επικοινωνίας και διαβούλευσης με την κυβέρνηση, το κόμμα οφείλει να διατηρήσει τη σχετική αυτονομία του, στη χάραξη των στρατηγικών κατευθύνσεων, των πολιτικών συμμαχιών και της κοινής δράσης με άλλες πολιτικές δυνάμεις και κοινωνικά κινήματα στην Ελλάδα και, κυρίως, στην Ευρώπη. Για παράδειγμα, οι μνημονιακές δεσμεύσεις της κυβέρνησης δεν μπορούν να είναι εμπόδιο στην επιδίωξη του ΣΥΡΙΖΑ να τις καταγγέλλει ως προϊόν εκβιασμού και να έχει στόχο την ανατροπή τους, στο πλαίσιο ενός κοινού ευρωπαϊκού αγώνα κατά της λιτότητας και του αυταρχισμού.
Η λειτουργία του κόμματος, όμως, και η παρουσία του στα κινήματα έχει ατροφήσει αρκετούς μήνες τώρα. Γιατί συνέβη αυτό και πως μπορεί να αλλάξει;
Η προβληματική λειτουργία του ΣΥΡΙΖΑ εντάθηκε μετά την ανάληψη της διακυβέρνησης της χώρας και πολύ περισσότερο μετά τη διάσπασή του. Αποτελεί, όμως, μια πραγματικότητα που πάει πολλά χρόνια πίσω και έχει σχέση με δομικές οργανωτικές αδυναμίες του, οι οποίες συνδέονταν με ιδεολογικά και πολιτικά ζητήματα. Ελπίζω ότι θα τα συζητήσουμε όλα αυτά στην πορεία προς το συνέδριο. Ως προς τα κινήματα, το ανησυχητικό είναι η γενικότερη υποχώρησή τους ήδη από το 2012, η οποία εντάθηκε μετά το σχηματισμό της πρώτης κυβέρνησης Τσίπρα. Η ενεργός δράση έδωσε τη θέση της στην πολιτική ανάθεση. Η μείωση της παρουσίας στα κινήματα, ειδικά των μελών του ΣΥΡΙΖΑ και της νεολαίας του, εντάσσεται σ’ αυτό το γενικότερο πλαίσιο, αλλά συνδέεται και με την ένταξη κάποιων από αυτά στον κρατικό μηχανισμό. Σήμερα, την επαύριο της διάσπασης, τα πράγματα είναι ακόμα πιο δύσκολα, αφού αδρανοποιήθηκαν ή αποχώρησαν από το κόμμα μέλη και στελέχη με μεγάλη δραστηριότητα στα συνδικάτα και τα κινήματα. Η κατάσταση αυτή πρέπει να αλλάξει το ταχύτερο, ώστε ο ΣΥΡΙΖΑ να ξαναβρεί τις κινηματικές ρίζες του που κάποτε ήταν στο DNA του. Η συμμετοχή μελών του κόμματος στη μεγάλη πανευρωπαϊκή κινητοποίηση, που γίνεται αυτό το Σαββατοκύριακο στις Βρυξέλλες, είναι ένα πρώτο ενθαρρυντικό βήμα.
Επανεξέταση ταυτότητας
Στο επικείμενο συνέδριο ποια ζητήματα πρέπει να τεθούν και ποιο το αποτέλεσμα που θα πρέπει να παραχθεί κατά τη γνώμη σας;
Το συνέδριο είναι υποχρεωμένο να επανεξετάσει τον ιδεολογικό, πολιτικό, προγραμματικό και οργανωτικό χαρακτήρα του κόμματος, που δεν είναι πια ο παλιός ΣΥΡΙΖΑ. Πρέπει να δούμε πώς θα είναι το κόμμα, πώς θα κρατήσει από τον παλιό ΣΥΡΙΖΑ τα στοιχεία της ριζοσπαστικότητας, πώς δεν θα κληρονομήσει κάποια από τα κακά χαρακτηριστικά που είχε στο παρελθόν και επιπλέον, με ποιο τρόπο θα προχωρήσει, τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Ευρώπη, ώστε να αλλάξει η υπάρχουσα δυσάρεστη κατάσταση. Ένα κόμμα, και κυρίως μια νεολαία που έχει υποστεί μεγαλύτερο πλήγμα μετά την υπογραφή του μνημονίου και τη διάσπαση, δεν χρειάζονται μόνο ένα πολιτικό πρόγραμμα. Χρειάζονται στρατηγικούς στόχους και όραμα. Ο νέος ΣΥΡΙΖΑ θα πρέπει να αποβλέπει στην κοινωνική απελευθέρωση, στο σοσιαλιστικό μετασχηματισμό. Αυτά δεν πρέπει να φύγουν από την ταυτότητά μας. Για ορισμένους σαν εμένα, θα πρέπει να αποβλέπουμε στον κομμουνιστικό ορίζοντα, με την έννοια που του δίνουμε και δεν έχει καμία σχέση με τα καθεστώτα του υπαρκτού σοσιαλισμού. Πρέπει να είναι ένα κόμμα αντιεθνικιστικό, αντιρατσιστικό και να μην ξεχάσουμε στο πρόγραμμά του ορισμένα ζητήματα που αποτελούσαν συστατικά στοιχεία της ταυτότητάς μας. Όπως, ο διαχωρισμός κράτους – εκκλησίας. Τα τελευταία γεγονότα που έχουν γίνει με την παρέμβαση του αρχιεπισκόπου για τα βιβλία των θρησκευτικών, δεν είναι συμβατά με το χαρακτήρα του κόμματος. Από το συνέδριο, λοιπόν, περιμένουμε μια αναδιοργάνωση του κόμματος, μια μαζικοποίησή του. Αλλά όχι με άναρχο τρόπο, που θα οδηγεί σε προσέλευση ανθρώπων με άλλου τύπου προσδοκίες, πχ πελατειακές. Να έρθουν με τη διάθεση να συμμετάσχουν σε ένα κοινό πολιτικό και κοινωνικό αγώνα. Ελπίζω να έχουμε ένα συνέδριο που θα συζητηθούν οι διαφορές μας. Το κόμμα που θέλω εγώ, δεν πρέπει να είναι αρχηγικό και σοσιαλδημοκρατικό. Χωρίς να σημαίνει ότι δεν πρέπει να αναπτύξουμε τις σχέσεις μας με τα ευρωπαϊκά σοσιαλδημοκρατικά κόμματα. Πρέπει να έχει θεσμοθετημένες τις τάσεις και τα ρεύματα.
•
