Άσυλο: αλλού γιορτή, εδώ θρήνος
Την τελευταία εβδομάδα, δύο τραγικά γεγονότα όσον αφορά την υποδοχή των προσφύγων ήρθαν να προστεθούν στο μακρύ κατάλογο καταγγελιών. Το ένα αφορά πρόσφυγες που ζουν σε κελιά στο Ηράκλειο Κρήτης, χωρίς φως, προαυλισμό, θέρμανση κ.ά. Το δεύτερο, τη νοσηλεία ενός 19χρονου πρόσφυγα που νοσηλεύεται, αφού τον τίναξε το ρεύμα ότανανέβηκε σε κολόνα της ΔΕΗ στη Μόρια της Λέσβου για να διαμαρτυρηθεί για το χωρισμό από την οικογένειά του που αποφάσισε η επιτροπή ασύλου, με τους μεν να στέλνονται στην ενδοχώρα, ενώ ο ίδιος θα παραμείνει στο νησί. Στη Μόρια έγιναν δύο ακόμα απόπειρες αυτοκτονίας, που ανέβηκαν σε κολόνες της ΔΕΗ, ενώ σημειώθηκαν και εκτεταμένα επεισόδια το βράδυ της Τετάρτης από τους απελπισμένους πρόσφυγες του hot spot. Με αφορμή την Ημέρα Δράσης κατά του Ρατσισμού και της συμπλήρωσης δύο χρόνων από τη συμφωνία ΕΕ-Τουρκίας, μιλάμε με τον πρόεδρο του Ελληνικού Φόρουμ Προσφύγων για τη διαχείριση του προσφυγικού.
Τη συνέντευξη πήρε η Τζέλα Αλιπράντη
Στις 20 Μαρτίου κλείνουν δύο χρόνια από την εφαρμογή της κοινής δήλωσης ΕΕ-Τουρκίας και οι συνθήκες στα νησιά είναι ακόμα πολύ δύσκολες. Η κρίση στη διαχείριση του προσφυγικού έχει καταστεί πια μόνιμο φαινόμενο κατά τη γνώμη σας;
Όχι μόνο δεν βελτιώθηκαν οι συνθήκες στα νησιά, αλλά επειδή με αυτή τη συμφωνία δεν δημιουργήθηκε καμία εναλλακτική για τους πρόσφυγες, πέραν της επιστροφής τους στην Τουρκία, οι άνθρωποι βρίσκονται σε πολύ πιο δύσκολη κατάσταση. Επειδή η Τουρκία έχει προχωρήσει πολλές φορές σε επαναπροωθήσεις προσφύγων στην Συρία, οι πρόσφυγες έχουν οδηγηθεί να δοκιμάζουν πολύ δύσκολες διαδρομές, με αποτέλεσμα να έχουμε πιο συχνούς θανάτους και θύματα διακινητών. Η κατάσταση στη Μόρια, στη Χίο, στο Ηράκλειο της Κρήτης τώρα, και αλλού, είναι απάνθρωπη και δεν συνάδει με τα ανθρώπινα δικαιώματα. Χρειάζεται άμεση αποσυμφόρηση των νησιών, με μεταφορά των προσφύγων στην ενδοχώρα. Δεν γίνεται η πολιτεία να κρατάει τους πρόσφυγες σε ανοιχτές φυλακές, που έχουν μετατραπεί τα νησιά. Ας το πάρουν όλοι απόφαση ότι με αυτές τις πολιτικές αποτροπής δεν πρόκειται να σταματήσουν οι ροές.
Η ΕΕ δεμένη στο άρμα της ακροδεξιάς
Την Πέμπτη είχατε ημερίδα για το Αφγανιστάν, που από πολλές χώρες της Ευρώπης θεωρείται ασφαλής τρίτη χώρα, όπως και η Τουρκία και η Λιβύη. Χώρες που είτε μαίνονται οι ίδιες από συγκρούσεις, είτε δεν σέβονται τα ανθρώπινα δικαιώματα. Η ΕΕ με ποια κριτήρια αποφασίζει τις ασφαλείς χώρες τελικά;
Η Ευρώπη δεν λαμβάνει αυτές τις αποφάσεις βάσει των πραγματικών συνθηκών που υπάρχουν σε αυτές τις χώρες, αλλά βάσει του φόβου της για τις εσωτερικές πολιτικές της εξελίξεις. Αποφασίζει με γνώμονα την κρίση αλληλεγγύης και καταμερισμού ευθυνών που υπάρχει ανάμεσα στα κράτη – μέλη. Στο Αφγανιστάν από την αρχή του έτους έχουν γίνει πάνω από 10 μεγάλες επιθέσεις, με χιλιάδες τραυματίες και εκατοντάδες νεκρούς. Οι ανεξάρτητοι οργανισμοί έχουν επανειλημμένα χαρακτηρίσει τη χώρα μη ασφαλή, αλλά οι πολιτικοί παίρνουν τις αντίθετες αποφάσεις, ακόμα και αν αυτό κοστίζει σε ανθρώπινες ζωές. Θέλω να επισημάνω πάντως ότι στην Ευρώπη έρχονται λιγότεροι από το 5% των προσφύγων. Όλοι νομίζουμε ότι οι πρόσφυγες ξεκινούν για να έρθουν απευθείας στην Ευρώπη. Δεν είναι έτσι, ο πρόσφυγας φεύγει σταδιακά. Αρχικά θα πάει στο διπλανό χωριό, μετέπειτα χάνει την ελπίδα ότι εκεί μπορεί να σωθεί, πάει στη διπλανή χώρα, γιατί θέλει να είναι κοντά στην πατρίδα του. Έτσι, στην Ιορδανία, στο Λίβανο, στην Τουρκία, στο Πακιστάν, στο Ιράν έχουμε εκατομμύρια πρόσφυγες. Στην Ευρώπη δεν είναι προσφυγική η κρίση, είναι πολιτική. Κρίση αλληλεγγύης και καταμερισμού ευθυνών.
Παράλληλα, η ΕΕ επεξεργάζεται την αλλαγή του συστήματος ασύλου. Προς ποια κατεύθυνση βλέπετε να κινείται η συζήτηση;
Και εμείς οι πρόσφυγες, και οι υπόλοιπες οργανώσεις που δραστηριοποιούνται στο ζήτημα, έχουμε διατυπώσει πολλές φορές ότι πρέπει να αλλάξει το σύστημα ασύλου και να υπάρξει ένα κοινό ευρωπαϊκό, βάσει της συνθήκης της Γενεύης. Αυτή τη στιγμή κάθε ευρωπαϊκή χώρα αποδίδει όπως θέλει το άσυλο. Για παράδειγμα, η Βουλγαρία δίνει άσυλο μόνο στο 5% των Αφγανών, η Ελλάδα στο 50%, στην Γαλλία λαμβάνει το 80% των Αφγανών άσυλο και στην Σουηδία το 30%. Με τέτοιες αποκλίσεις κινούνται και τα ποσοστά των άλλων εθνικοτήτων. Αυτό σημαίνει ότι η αξιολόγηση δεν γίνεται βάσει κοινών αρχών και σίγουρα όχι βάσει της συνθήκης της Γενεύης, αλλά ανάλογα των εκάστοτε κρατικών πολιτικών και του κοινωνικού κλίματος κάθε χώρας. Φοβισμένα κάποια κράτη από την ακροδεξιά άνοδο, προσπαθούν, εσφαλμένα, να βγάλουν αρνητικές αποφάσεις για τους αιτούντες άσυλο.
Η ένταξη πρέπει να είναι συνεχής και σταθερή
Πέραν του ασύλου και της υποδοχής, σημαντικό ζήτημα αποτελεί και η ένταξη. Εκτός από το κομμάτι της εκπαίδευσης, που έχουν σημειωθεί κάποια βήματα, τι άλλο πρέπει να κάνει η πολιτεία κατά τη γνώμη σας;
Η ένταξη είναι μια διαδικασία που ξεκινάει από τη στιγμή που έρχεται στη χώρα ο πρόσφυγας ή ο μετανάστης και πρέπει να είναι συνεχόμενη. Το τελευταίο διάστημα βλέπουμε ότι γίνεται όντως μια σοβαρή συζήτηση για το θέμα και στο κεντρικό και στο τοπικό επίπεδο. Ακόμα, όμως, δεν έχει ξεκινήσει κάτι συντονισμένο, παρά τα σημαντικά βήματα για την εκπαίδευση από το υπουργείο Παιδείας ή τη στέγαση κάποιων προσφύγων σε διαμερίσματα. Αυτό που χρειάζεται είναι συντονισμένη δράση από ολόκληρο το κράτος και όχι αποσπασματικές κινήσεις. Δυστυχώς στην Ελλάδα ποτέ δεν είχαμε κάποια τέτοια πολιτική. Δεν μπορεί να υπάρξει ένταξη όταν ένας άνθρωπος μένει στοιβαγμένος σε καταυλισμό 3.000 προσφύγων. Θα πρέπει να υπάρξει καταμερισμός σε τοπικό επίπεδο για τη στέγαση. Ζητούμενο, όμως, είναι τα μέτρα που λαμβάνονται να είναι συνεχή και σταθερά. Τώρα στα διαμερίσματα μένουν μόνο όσοι είναι αιτούντες άσυλο. Μόλις πάρουν το άσυλο, θα πρέπει να φύγουν από τα σπίτια. Στις άλλες χώρες όταν αναγνωρίζεται το άσυλο των προσφύγων, στήνουν γιορτή και εδώ θρηνούν, γιατί δεν τους παρέχεται τίποτα. Ίσα – ίσα που χάνουν κιόλας, βγαίνουν ακόμα και από το κέντρο που διαμένουν, δεν έχουν ούτε την προπληρωμένη κάρτα και μένουν στην ουσία στο δρόμο. Αυτό σημαίνει, λοιπόν, ότι δεν υπάρχει καμία ένταξη.
Ο λόγος στις μεταναστευτικές κοινότητες
17 Μάρτη, Διεθνής Ημέρα Δράσης κατά του Ρατσισμού. Το κίνημα αλληλεγγύης του 2015 φαίνεται να εξασθένησε και στα νησιά εμφανίζονται ρατσιστικές εκδηλώσεις. Παράλληλα, η Χρυσή Αυγή και άλλες νεοναζιστικές οργανώσεις ξανάρχονται στο προσκήνιο. Γιατί αυτή η μεταστροφή και τι πρέπει να κάνουμε για να εξαλειφθεί το φαινόμενο του ρατσισμού;
Συγκρίνοντας με τα παλιότερα χρόνια, από το 2014 και πίσω -όπου και εμείς ως Φόρουμ Προσφύγων είχαμε δεχθεί πολύ σκληρή επίθεση από τους χρυσαυγίτες- η αλληλεγγύη του 2015 με είχε προβληματίσει. Σκεφτόμουν ότι αυτή η εκδήλωση μπορεί να μην είναι όντως το «καλωσόρισμα», αλλά να κινείται περισσότερο στη λογική «ελάτε να φύγετε». Ευτυχώς διαψεύστηκα. Αλληλεγγύη υπήρχε και ακόμα υπάρχει. Αν δεν υπάρχει, όμως, μια σωστή διαχείριση από το κράτος και από τις τοπικές αρχές και την κοινωνία, σιγά – σιγά τα φαινόμενα ρατσιστικής βίας αρχίζουν και ανθίζουν. Κάθε ακρότητα θα ψάχνει πάντα κάποιο κενό για να εκμεταλλευτεί. Όπως στα νησιά, οι άθλιες συνθήκες στα hot spot αποτελούν πολύ καλή αφορμή για τους ακροδεξιούς και τους χρυσαυγίτες. Ο φόβος της ρατσιστικής βίας υπάρχει. Δεν σημαίνει κάτι που έχουν μειωθεί τα περιστατικά σε σχέση με παλιότερα, ο φόβος ίσα – ίσα είναι μεγαλύτερος τώρα, γιατί η Χρυσή Αυγή είναι πια στη βουλή, και συνεχίζει να παίρνει τέτοια ποσοστά, οπότε είναι σαν να της δίνεται η δυνατότητα να ξαναχτυπήσει όποτε θέλει. Σιγά – σιγά ξαναέρχονται και ρατσιστικές συμπεριφορές που είχαν σταματήσει, π.χ στα τρένα και τα λεωφορεία, που βρίζουν κάθε τι διαφορετικό. Ας το αποφασίσουμε όλοι ότι η μετανάστευση δεν θα σταματήσει ποτέ, και κανένα κράτος δεν μπορεί να μείνει απομονωμένο. Χιλιάδες είναι οι Έλληνες, άλλωστε, που μετανάστευσαν λόγω της οικονομικής κρίσης. Όπως, δυστυχώς, ούτε η προσφυγιά θα σταματήσει, γιατί σταματάει ο ένας πόλεμος και αρχίζει ο άλλος. Για αυτό πρέπει να οργανωθεί πια μια καλή διαχείριση, να χτιστεί ένα σταθερό πλαίσιο ένταξης και να υπάρχει συνδιαλλαγή με την κοινωνία και τις οργανώσεις. Βασικό είναι να λάβει υπόψιν το κράτος και τις ίδιες τις κοινότητες των μεταναστών και των προσφύγων στα ζητήματα της ένταξης. Δυστυχώς, στην Ελλάδα οι κοινότητες αυτές είναι περιθωριοποιημένες, παρότι είναι από τις πιο οργανωμένες στην Ευρώπη.
Ένταξη δεν σημαίνει αφομοίωση
«Η ένταξη είναι μια διαδικασία αμοιβαίας προσαρμογής τόσο της τοπικής κοινωνίας όσο και των προσφύγων και μεταναστών που έρχονται να ζήσουν εδώ. Αυτό σημαίνει δικαιώματα και υποχρεώσεις και από τις δύο πλευρές», εξηγεί στην «Εποχή», ο Γιώργος Ψυχογιός, βουλευτής Κορίνθου, με αφορμή την ημερίδα του τμήματος Προσφυγικού του ΣΥΡΙΖΑ για το σχεδιασμό ένταξης που προωθείται από την κυβέρνηση, αλλά και τις δράσεις που θα πρέπει να αναλάβει το κόμμα για αυτήν.
Όπως επισημάνθηκε, πέραν των μέτρων που θα αναλυθούν παρακάτω, τα οποία θα χρειαστούν σαφώς και εθνικούς πόρους, πέραν των ευρωπαϊκών κονδυλίων, κρίσιμο ζητούμενο είναι η φιλοσοφία που θα διέπει τη διαδικασία ένταξης, δηλαδή η δημοκρατική συνδιαλλαγή της κοινωνίας με τους αφιχθέντες, πρόσφυγες και μετανάστες, και των αιτημάτων τους, όχι η αφομοίωσή τους, αλλά η διατήρηση των πολιτισμικών τους στοιχείων, και η αντίληψη αυτών ως πλούτο για την κοινωνία, περίγραψε στην ημερίδα ο Χρήστος Ηλιάδης, γ.γ της Ελληνικής Ένωσης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, όπως και οι υπόλοιποι συμμετέχοντες.
Δράσεις σε τοπικό επίπεδο
Τα μέτρα ψυχοκοινωνικής στήριξης, στέγασης, πολιτισμού κτλ που θα ληφθούν, σύμφωνα με το σχεδιασμό της κυβέρνησης, θα υλοποιηθούν από κάθε δήμο σε τοπικό επίπεδο, ενώ το κεντρικό κράτος θα υλοποιεί παράλληλα μεγάλα προγράμματα για την εργασία και την εκπαίδευση. Η εμπειρία του παρελθόντος έχει δείξει ότι κάποιοι δήμοι φάνηκαν απρόθυμοι να αναλάβουν τις υποχρεώσεις τους προς τους πρόσφυγες και τους μετανάστες. «Για αυτό», όπως εξηγεί στην «Εποχή» ο Μιλτιάδης Κλάπας, γ.γ. Μεταναστευτικής Πολιτικής, «θα δώσουμε κίνητρα στους δήμους για τη συμμετοχή τους. Σε περίπτωση, όμως, που δεν δεχθούν, τα μετρά θα υλοποιηθούν, μέσω άλλων φορέων, π.χ κάποιας τοπικής οργάνωσης, ελεγμένης ΜΚΟ κτλ». Ο Γ. Ψυχογιός προσθέτει ακόμα, πως πέραν της παρουσίας του κεντρικού κράτους «χρειάζεται και η παρουσία του κινήματος αλληλεγγύης της κάθε περιοχής, του ΣΥΡΙΖΑ ως κόμμα και όλων των φορέων που υποστηρίζουν την ένταξη, για να πιέσουν για την υλοποίηση». Ως προτεραιότητα για την ένταξη τίθεται η πρόσβαση στην αγορά εργασίας. «Το δικαίωμα στην εργασία των προσφύγων, των αιτούντων άσυλο και των νόμιμων μεταναστών υπάρχει ήδη, όπως και των μη νόμιμων, αφού έχει θεσπιστεί η δυνατότητα εργόσημου και για τους μετανάστες χωρίς χαρτιά. Το ζητούμενο είναι να γίνει και πράξη», περιγράφει ο Γ. Ψυχογιός. Το πρώτο βήμα έγινε με την απόφαση του ΟΑΕΔ για την εγγραφή τους στα μητρώα του ΟΑΕΔ, όπως και όσων γενικά δεν έχουν μόνιμη κατοικία. Παράλληλα, έχει ήδη ξεκινήσει από τον ΟΑΕΔ πιλοτικό πρόγραμμα που αφορά στην εργασία και επιμόρφωση προσφύγων ηλικίας 16-24 ετών και αναμένεται να ξεκινήσουν και προγράμματα απασχόλησης σε αγροτικές εργασίες.
Επέκταση μέτρων παιδείας και υγείας
Ο δεύτερος βασικός τομέας της ένταξης είναι η εκπαίδευση των προσφύγων και των μεταναστών. Πέραν των προενταξιακών τάξεων που ξεκίνησαν πέρυσι για τα παιδιά του δημοτικού-γυμνασίου, φέτος υπάρχει αντίστοιχο πρόγραμμα και για τα παιδιά άνω των 15. Επίσης, έχουν ξεκινήσει μαθήματα εκμάθησης της ελληνικής γλώσσας για τους ενήλικες. Απομένει, όμως, να βρεθεί λύση για την αναγνώριση των φοιτητών προσφύγων και εγγραφής τους στα αντίστοιχα τμήματα των ελληνικών πανεπιστημίων. Ο τρίτος βασικός τομέας του σχεδιασμού είναι η υγεία. Μετά από το σχετικό νόμο και δύο εγκυκλίους του υπουργείου, πλέον όλα τα ΚΕΠ παρέχουν ΑΜΚΑ στους αιτούντες άσυλο, όπως οφείλουν, και έτσι θα είναι δυνατή η πρόσβασή τους πέραν από τις πρωτοβάθμιες δομές υγείας και νοσοκομεία, στα προγράμματα στήριξης που σχεδιάζονται να υλοποιούνται από τους δήμους.
Προκειμένου να υλοποιηθούν, όμως, τα προγράμματα ένταξης, προϋπόθεση αποτελεί η άμεση βελτίωση τόσο των συνθηκών υποδοχής στα νησιά, όσο και της στέγασης των προσφύγων και των μεταναστών.
Πρόβλημα στα θεμέλια
Στη Σάμο και τη Λέσβο, σύμφωνα με τον γ.γ. Μεταναστευτικής Πολιτικής, οι συνθήκες είναι ακόμα δύσκολες. Οι μεταφορές στην ενδοχώρα των ευάλωτων ομάδων συνεχίζουν, αλλά δεν αρκούν, ενώ αρχίζει να υπάρχει έλλειψη θέσεων και στην ενδοχώρα, καθώς ολοκληρώνεται η χρηματοδότηση κάποιων προγραμμάτων σε ξενοδοχεία και οι άνθρωποι θα ξαναμεταφερθούν στους ανοιχτούς καταυλισμούς φιλοξενίας. Παράλληλα, άμεσο πρόβλημα θα αντιμετωπίσουν όσοι πρόσφυγες λάβουν το άσυλο, καθώς σημαίνει ότι θα πρέπει να φύγουν από τα διαμερίσματα της Ύπατης Αρμοστείας που διαμένουν, αφού το πρόγραμμα αφορά μόνο τους αιτούντες. Σύμφωνα με τον Μ. Κλάπα σχεδιάζεται για αυτή την περίπτωση ένα πρόγραμμα διάρκειας έξι μηνών, στο πρότυπο του ιταλικού μοντέλου. Όπως επισημαίνει ο ίδιος «Το ζήτημα είναι τι γίνεται μετά. Τα διεθνή πρότυπα λένε ότι από εκεί και πέρα θα έχουν ενταχθεί και θα μπορούν να σταθούν στα πόδια τους μόνοι τους. Αυτό είναι αρκετά επισφαλές και ενέχει τον κίνδυνο να μείνουν στο δρόμο κάποιοι. Οπότε θα πρέπει να βρεθεί λύση». Το πιθανότερο σενάριο είναι η συμμετοχή τους στο πρόγραμμα κοινωνικής κατοικίας, όπου το απόθεμα εγκαταλελειμμένων κτιρίων της χώρας θα επισκευαστεί και θα ξεκινήσουν προγράμματα στέγασης των δήμων, με φιλοξενούμενους τόσο τους πρόσφυγες και τους μετανάστες, όσο και τους άστεγους και μακροχρόνια άνεργους, με στόχο τη συνοχή της κοινωνίας. «Αυτό όμως θα πάρει χρόνο, πρέπει να το αναγνωρίσουμε», επισημαίνει, όμως, ο γενικός γραμματέας.
Βελτιώσεις στην απόδοση της ιθαγένειας
Αλλαγές στη διαδικασία ιθαγένειας προωθούνται από το υπουργείο Εσωτερικών, με στόχο να διευθετηθούν οι καθυστερήσεις και οι παρατυπίες στην απόδοσή της, αλλά και τη διεύρυνση των ομάδων που τη δικαιούνται. Δεν είναι λίγες οι φορές που έχουν επισημανθεί τα προβλήματα, αλλά και οι παρατυπίες κατά την απόδοση ιθαγένειας. Όπως εξηγεί ο Ερβίν, μέλος της Ομάδας Αλβανών Μεταναστών «πολλές φορές οι εξεταστές περνούν ή κόβουν στη συνέντευξη κάποιον ανάλογα με το κοινωνικο-οικονομικό προφίλ του. Η ιθαγένεια αφορά τη σχέση με το κράτος και όχι την αφομοίωση του μετανάστη, να χάσει τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του και τον πολιτισμό του. Επιθυμούμε, όλες οι μεταναστευτικές κοινότητες, διατήρηση της κουλτούρας μας, να μην αφομοιωθούμε. Προφανώς θα μάθουμε τη γλώσσα και θα μάθουμε για τον ελληνικό πολιτισμό, αλλά χωρίς να χάνουμε το δικό μας».
Αυτά τα προβλήματα επιχειρούνται να λυθούν τώρα με την αλλαγή της συνέντευξης, καθώς, «παρατηρείται μεγάλη ανομοιογένεια στις διαδικασίες εξέτασης ιθαγένειας, από τις αποφάσεις μέχρι τον τρόπο που διατυπώνονται οι ερωτήσεις, πότε με δύσκολο, πότε με εύκολο τρόπο», σύμφωνα με τον Λάμπρο Μπαλτσιώτη, ειδικός γραμματέας Ιθαγένειας. «Όλα αυτά θα λυθούν με την υιοθέτηση τυποποιημένων ερωτήσεων, που θα αφορούν το θεσμικό σύστημα του κράτους (π.χ. ποιος είναι ο πρωθυπουργός, τι ορίζει το Σύνταγμα για το τάδε θέμα), και γενικές γνώσεις της ελληνικής γεωγραφίας και ιστορίας», συμπληρώνει ο ίδιος. Πλέον οι εξεταστές θα υποβάλλουν 30 ερωτήσεις από μία κοινή τράπεζα 300 ερωτήσεων και οι εξεταζόμενοι θα λαμβάνουν την ιθαγένεια αν απαντήσουν σωστά στις 20. Σύμφωνα, μάλιστα, με εγκύκλιο απαγορεύονται ερωτήσεις που θα μπορούσαν να ερμηνευθούν ως απόπειρα αφομοίωσης, π.χ. αν έχει βαπτιστεί ο εξεταζόμενος.
Ένα άλλο ζήτημα που επιχειρείται να λυθεί είναι αυτό που μας έθεσε και ο Ερβίν: «Κάποιες εθνικότητες φαίνεται να παίρνουν πιο εύκολα την ιθαγένεια από άλλες, όπως οι Αλβανοί και άλλοι από την Ευρώπη σε σχέση με τους Πακιστανούς, καθώς οι δεύτεροι το σύστημα εκπαίδευσης που έχουν συνηθίσει έχει μεγάλες διαφορές με το ελληνικό». Σύμφωνα με το αρμόδιο υπουργείο, όσοι εντάσσονται στην ηλικιακή ομάδα 65+ και έχουν αποστασιοποιηθεί πια από την τυπική εκπαίδευση, θα εξετάζονται μόνο στη γνώση της ελληνικής γλώσσας και έτσι ή θα απαλλάσσονται του τεστ ή θα εξαιρούνται από ένα κομμάτι του. Στην περίπτωση δε όσων αιτούντων νεότερης ηλικίας συναντούν προβλήματα στην εκμάθηση τόσο των ελληνικών όσο και της ιστορίας, θα προβλεφθεί η προσφορά μαθημάτων, μέσω των δήμων -στο πλαίσιο της στρατηγικής ένταξης προσφύγων και μεταναστών, χωρίς, όμως, τη δυνατότητα καταβολής του ημερομίσθιου που θα χάνουν, λόγω των οικονομικών δυσκολιών του κράτους, γεγονός που μπορεί να αποτρέψει αρκετούς από την παρακολούθησή τους.
Διευκόλυνση στη λήψη της ιθαγένειας προωθείται, επίσης, από το υπουργείο Εσωτερικών για τις ομάδες των ψυχικά ασθενών και νοητικής στέρησης, που θα γίνεται μέσω του δικαστικού συμπαραστάτη τους χωρίς το τεστ, όπως και για τα παιδιά που φοιτούν λόγω αναπηρίας στη μη τυπική εκπαίδευση, που θα τη λαμβάνουν στον ίδιο χρόνο με τα υπόλοιπα παιδιά. Εξετάζεται ακόμα και ένα πλαίσιο απόδοσης ιθαγένειας στους ανιθαγενείς, όπως π.χ. κάποιοι Ρομά. Τέλος, πλέον θα μπορούν να λάβουν την ιθαγένεια μέσω πολιτογράφησης στα 12 χρόνια διαβίωσης στη χώρα και όσοι ενήλικες δεν έχουν μακροχρόνιες άδειες παραμονής (μέχρι τώρα οι ενήλικες πολιτογράφονταν μόνο βάσει αυτών στα 7 χρόνια διαμονής), αλλά έχουν κάποιου είδους έγγραφο νόμιμης άδειας, π.χ. οικογενειακής επανένωσης. Το μέτρο αφορά περί τις 200.000 συμπολιτών μας. Ζητούμενα που απομένουν να λυθούν από το υπουργείο για τη διαδικασία της ιθαγένειας σε μεταγενέστερο χρόνο, φαίνεται να είναι είτε η αύξηση των επιτροπών για πιο γρήγορη εξέταση των αιτημάτων, είτε η γραπτή και ηλεκτρονική μορφή του τεστ, που θα έκανε τη διαδικασία ταχύτερη, αλλά πιθανά να δυσκόλευε τους εξεταζόμενους όσον αφορά στη γνώση της ελληνικής. Ενώ βασικό θέμα αποτελεί και η περαιτέρω μείωση των παράβολων, που είναι στα 700 ευρώ, παραπάνω και από τον κατώτατο μισθό.
