Συνέντευξη με τον Βάλτερ Μπάγερ, συντονιστή του δικτύου Transform! Europe
Η Ευρώπη θα σωθεί από το νεοφασισμό μόνο αν αντιστρέψει τις προτεραιότητές της στην κοινωνική, οικονομική και περιβαλλοντική πολιτική, αναφέρει, μιλώντας στην «Εποχή», ο Βάλτερ Μπάγερ. Παράλληλα, ο συντονιστής του δικτύου Transform! Europe μιλάει για τις επερχόμενες ευρωεκλογές, την ανάγκη εκδημοκρατισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης και την πολιτική προοδευτικών συμμαχιών.
Τη συνέντευξη πήρε ο Δημήτρης Γκιβίσης
Πλησιάζοντας προς τις ευρωεκλογές, η συζήτηση για την Ευρώπη παρουσιάζει ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Πώς βλέπεις τις εξελίξεις;
Η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση αντιμετωπίζει μια άβυσσο. Ο λογαριασμός από τη μετατόπιση του κόστους της χρηματοπιστωτικής κρίσης από τις τράπεζες στους λαούς είναι τεράστιος και πικρός. Η καταστροφή των κατώτερων και μεσαίων τάξεων αποκάλυψε επίσης τον αντιδημοκρατικό χαρακτήρα της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής στους λαούς της Ευρώπης. Το χάσμα μεταξύ της υπόσχεσης για κοινωνική και πολιτική ολοκλήρωση και των κοινωνικών συνεπειών της λιτότητας, είναι το πρόσφορο έδαφος στο οποίο μεγαλώνουν οι σπόροι του εθνικισμού και του νεοφασισμού. Είναι επίσης σαφές, πως η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να βρει μια κοινή απάντηση στις διεθνείς προκλήσεις. Η άφιξη των προσφύγων δεν αποτελεί ένα πρόβλημα ασφάλειας που μπορεί να αντιμετωπιστεί με στρατιωτικά μέσα, αλλά ένα κοινωνικό πρόβλημα που απαιτεί μια κοινή, αλληλέγγυα, ευρωπαϊκή απάντηση. Η συνέχιση της σημερινής πολιτικής συνεπάγεται χάσιμο χρόνου, ο οποίος θα λείψει, αν, για παράδειγμα, λόγω των ανυπολόγιστων πολιτικών εξελίξεων θα πρέπει να υπάρξει μια εκ νέου οικονομική κρίση.
Τι προοπτικές θεωρείς ότι υπάρχουν σήμερα για τις προοδευτικές δυνάμεις στην Ευρώπη; Ποια πολιτική θα μπορούσε να αποτελέσει τη βάση για την οικοδόμηση μιας προοδευτικής συμμαχίας;
Τα κόμματα στα αριστερά της σοσιαλδημοκρατίας, των Πρασίνων και της ριζοσπαστικής Αριστεράς, είναι συνολικά πολύ αδύναμα για να φτάσουν σε μια προοδευτική, κοινωνική, και περιβαλλοντική πολιτική. Οι Σοσιαλδημοκράτες, οι οποίοι είναι φυσικοί εταίροι σε μια προοδευτική συμμαχία, έχουν χάσει δραματικά την επιρροή τους σε ολόκληρη την Ευρώπη. Με άλλα λόγια, η Αριστερά βρίσκεται σε μια αμυντική θέση σε ευρωπαϊκή κλίμακα. Η μεγαλύτερη στρατηγική της αδυναμία είναι η μείωση της εξωκοινοβουλευτικής πολιτικής. Η οπισθοχώρηση των κινημάτων έχει πολλές αιτίες, αλλά μία από αυτές είναι ότι το πολιτικό σύστημα σε ευρωπαϊκό επίπεδο έχει καταστεί ανυπέρβλητο και αδιαπέραστο. Επομένως, χρειαζόμαστε μια πρωτοβουλία για τον εκδημοκρατισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και αυτό μπορεί να προέλθει μόνο από τα προοδευτικά πολιτικά κόμματα. Θεωρώ λοιπόν, ότι είναι ευθύνη των προοδευτικών δυνάμεων να δώσουν ώθηση στη συζήτηση για ένα νέο δημοκρατικό σύνταγμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά την προσεχή περίοδο του ευρωκοινοβουλίου.
Ποιο θεωρείς ότι είναι το μεγαλύτερο στοίχημα για τις προοδευτικές και αριστερές δυνάμεις στις επερχόμενες ευρωεκλογές;
Το πεδίο της μάχης ενάντια στον εθνικισμό είναι κατά κύριο λόγο στα εθνικά κράτη, αλλά το ευρωπαϊκό κοινοβούλιο αποτελεί επίσης μια σημαντική βάση. Όμως, είναι αμφισβητήσιμο αν μπορεί να αναλάβει το ρόλο του σε αυτόν τον αγώνα. Οι Συντηρητικοί και οι Σοσιαλδημοκράτες δεν θα έχουν πλέον πλειοψηφία στο επόμενο ευρωκοινοβούλιο και θα επιδιώξουν μια συμμαχία με τους Φιλελεύθερους. Ωστόσο, αυτό ισοδυναμεί με συνέχιση της τρέχουσας πολιτικής και προσθέτει μια επικίνδυνη πλευρά του μετασχηματισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε μια στρατιωτική δύναμη, όχι ως εναλλακτική λύση προς το ΝΑΤΟ, αλλά ως συμπλήρωμά του και στις προδιαγραφές του. Κανένα από αυτά τα δύο δεν θα πρέπει να υποστηρίζεται από την Αριστερά. Η κατάσταση περιπλέκεται επίσης από το γεγονός ότι οι Συντηρητικοί υποκύπτουν στις πιέσεις των εθνικιστών και των νεοφασιστών σε διάφορες χώρες και δέχονται σταδιακά την ατζέντα τους. Η Αριστερά πρέπει να παράγει μια αντί-πίεση. Στα θέματα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων είναι σημαντικό να οικοδομήσουμε συμμαχίες με όλους, αλλά και με τα φιλελεύθερα κόμματα. Ωστόσο, η Ευρώπη θα σωθεί από το νεοφασισμό μόνο αν αντιστρέψει τις προτεραιότητές της στην κοινωνική, οικονομική και περιβαλλοντική πολιτική, δηλαδή αν εξαλείψει την κοινωνική και περιβαλλοντική καταστροφή που προκλήθηκε από το νεοφιλελευθερισμό.
Πράγματι, οι εξελίξεις των τελευταίων ετών σε διάφορες χώρες καθιστούν επιτακτική την ανάγκη να μπει ένας φραγμός στην άνοδο της ακροδεξιάς και του εθνικισμού. Πώς μπορούμε να αποτρέψουμε μια ακόμα πιο συντηρητική Ευρώπη και πώς μπορεί σήμερα η Αριστερά να συμβάλει σε αυτήν την κατεύθυνση;
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έκλεισε την πόρτα προς μια προοδευτική διέξοδο στα χρόνια της κρίσης και πέρα από αυτήν. Τώρα ο εθνικισμός έρχεται από το παράθυρο. Το κύριο πρόβλημα σήμερα είναι η επιρροή των δεξιών και των νεοφασιστικών κομμάτων σε όλο και περισσότερες εθνικές κυβερνήσεις. Από αυτή την άποψη, ένα πλήρως αναπτυγμένο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το οποίο έχει το δικαίωμα να προτείνει και να αποφασίσει νόμους, και μπορεί να επιλέξει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ως εκτελεστικό όργανο και να κατευθύνει την Κεντρική Τράπεζα, θα ήταν ένα σημαντικό βήμα προς τα εμπρός. Χρειαζόμαστε μια Αριστερά στην Ευρώπη που θα θέτει αυτά τα στοιχειώδη ζητήματα δημοκρατίας, ίσως η τρέχουσα κρίση να είναι ο κατάλληλος χρόνος για αυτό. Επομένως, οι δημοκρατικές δυνάμεις θα πρέπει να είναι σε θέση να ενεργούν μαζί παρόλες τις διαφορές απόψεων, πάνω στη βάση ενός κοινού προγράμματος που συνοψίζει τους ακρογωνιαίους λίθους μιας προοδευτικής ευρωπαϊκής στρατηγικής.
Δώσε μας μια εικόνα για τη σημερινή κατάσταση στην Αυστρία (σς. ο Βάλτερ Μπάγερ ζει στη Βιέννη).
Το Κόμμα Ελευθερίας (FPΟ) είναι ένα νεοφασιστικό κόμμα που θεωρεί ότι οι Αυστριακοί είναι μέρος του γερμανικού λαού. Ελέγχει την αστυνομία, το στρατό και τις υπηρεσίες ασφαλείας. Η παρακμή της δημοκρατικής πολιτικής κουλτούρας έχει φτάσει σε τέτοιο βαθμό που αφοπλίζει την κοινοβουλευτική αντιπολίτευση, ιδιαίτερα τους Σοσιαλδημοκράτες. Η σημαντικότερη θεσμική αντιστάθμιση είναι ο ομοσπονδιακός πρόεδρος, ο οποίος εκλέχθηκε πριν δύο χρόνια από μια ευρεία αντιφασιστική συμμαχία. Η κυριότερη πηγή ελπίδας είναι ωστόσο η ευρεία και ποικίλη εξωκοινοβουλευτική αντίσταση ενάντια στην αντιδραστική κυβέρνηση και το κίνημα αλληλεγγύης στους πρόσφυγες, το οποίο υποστηρίζεται από μια ποικιλόμορφη κοινωνία των πολιτών και επίσης από εκκλησιαστικά ιδρύματα. Όσον αφορά το στρατηγικό ζήτημα, είναι το ίδιο που προκύπτει σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Από τη μια πλευρά χρειαζόμαστε ευρύτερες συμμαχίες για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη δημοκρατία, από την άλλη, μια πολιτική Αριστερά που να ενσαρκώνει την εναλλακτική λύση απέναντι στο νεοφιλελευθερισμό.
