Τα ό­ρια της πε­ριό­δου μέ­χρι τις ε­κλο­γές

Του Ο­ρέ­στη Α­θα­να­σίου

Κα­λά τη φέ­ρα­με τη ζωή μας ώς ε­δώ
Μι­κρο­ζη­μιές και μι­κρο­κέρ­δη συμ­ψη­φί­ζο­ντας

Το θέ­μα εί­ναι τ ώ ρ α τι λες.

Αυ­τούς τους στί­χους του Α­να­γνω­στά­κη, μα­ζί με πολ­λούς άλ­λους, πολ­λές γε­νιές α­ρι­στε­ρών τις κου­βα­λά­νε στην καρ­διά τους. Μια τέ­τοια προ­σοι­κείω­ση κά­νει νό­μι­μη μια πα­ρά­φρα­σή τους που θεω­ρώ ό­τι συ­μπυ­κνώ­νει το ε­ρώ­τη­μα αρ­κε­τών ε­ντός και ε­κτός ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ: τι λέ­με, τι μπο­ρού­με και τι θέ­λου­με να κά­νου­με στο διά­στη­μα που α­πο­μέ­νει μέ­χρι τις ε­κλο­γές; Συμ­ψη­φί­στη­καν ή μπο­ρούν να συμ­ψη­φι­στούν οι με­γά­λες ζη­μιές με τα ε­λά­χι­στα κέρ­δη; Τε­λι­κά, πό­σο δια­φο­ρε­τι­κά εί­ναι τα πράγ­μα­τα με­τά την 21η Αυ­γού­στου;
Σε μια α­πο­στρο­φή του λό­γου στο Υ­πουρ­γι­κό Συμ­βού­λιο την Πα­ρα­σκευή ο Αλ. Τσί­πρας εί­πε: «Με τον κύ­κλο των Μνη­μο­νίων έ­χει κλεί­σει και ο κύ­κλος της δη­μο­σιο­νο­μι­κής προ­σαρ­μο­γής. Έχει κλεί­σει ο κύ­κλος της ε­πι­τρο­πείας, των μειώ­σεων και των πε­ρι­κο­πών και μπο­ρεί πλέ­ον να α­νοί­ξει ο κύ­κλος των ε­λα­φρύν­σεων, των πο­λι­τι­κών κοι­νω­νι­κής στή­ρι­ξης, ο ε­νά­ρε­τος κύ­κλος της δί­καιης α­νά­πτυ­ξης. Πά­ντο­τε βε­βαίως με σύ­νε­ση και σω­φρο­σύ­νη, χω­ρίς να ε­πα­να­λά­βου­με τα λά­θη του πα­ρελ­θό­ντος που ο­δή­γη­σαν τη χώ­ρα στην μνη­μο­νια­κή ε­πι­τρο­πεία και την πα­ρακ­μή».
Αν θέ­λου­με να εί­μα­στε α­κρι­βείς, τέ­λειω­σε ο κύ­κλος της ε­πι­τρο­πείας (που α­ντι­κα­θί­στα­ται α­πό τους τρι­μη­νιαίους ε­λέγ­χους που προ­βλέ­πο­νται α­πό τον Κα­νο­νι­σμό 472 για το χρέ­ος και τη ρή­τρα για α­νώ­τα­το ύ­ψος του χρέ­ους σε πο­σο­στό 60% του Α­ΕΠ σύμ­φω­να με τη Συν­θή­κη Μάα­στριχ). Ο κύ­κλος της δη­μο­σιο­νο­μι­κής προ­σαρ­μο­γής δεν τέ­λειω­σε για­τί η α­παί­τη­ση για ι­σο­σκε­λι­σμέ­νους προϋπο­λο­γι­σμούς α­πο­τε­λεί θε­μέ­λιο του ση­με­ρι­νού ευ­ρω­παϊκού οι­κο­δο­μή­μα­τος. «Το κα­θε­στώς της με­τα­μνη­μο­νια­κής πα­ρα­κο­λού­θη­σης δεν πε­ρι­λαμ­βά­νει κα­μία νέα δέ­σμευ­ση, αλ­λά την υ­πο­χρέω­ση συ­νέ­χι­σης συ­γκε­κρι­μέ­νων με­ταρ­ρυθ­μι­στι­κών δρά­σεων, οι ο­ποίες πε­ρι­λαμ­βά­νο­νται και στο δι­κό μας σχέ­διο[…] π.χ. ο εκ­συγ­χρο­νι­σμός της δη­μό­σιας διοί­κη­σης, το κτη­μα­το­λό­γιο, η άρ­ση ε­μπο­δίων στις ε­πεν­δύ­σεις κ.α. […] Δεν μι­λά­με για νέο πρό­γραμ­μα αλ­λά για την ε­φαρ­μο­γή των ευ­ρω­παϊκών κα­νό­νω­ν[…] Άρα, αυ­τό που α­κούω για δέ­σμευ­ση σε πλε­ο­νά­σμα­τα ως το 2060 δεν εί­ναι τί­πο­τε άλ­λο α­πό την υ­πο­χρέω­σή μας λό­γω της συμ­με­το­χής μας στην Ευ­ρω­ζώ­νη και την ΕΕ» τό­νι­ζε πριν λί­γο και­ρό σε συ­νέ­ντευ­ξή του στο Α­ΠΕ ο υ­φυ­πουρ­γός πα­ρά τω πρω­θυ­πουρ­γώ, Δη­μή­τρης Λιά­κος.

Δη­μο­σιο­νο­μι­κό δί­χτυ

Με λι­γό­τε­ρο τε­χνο­κρα­τι­κή γλώσ­σα, ο Νά­σος Η­λιό­που­λος α­νέ­φε­ρε σε άρ­θρο του στην Αυ­γή: «Το τέ­λος των μνη­μο­νια­κών κα­τα­να­γκα­σμών δεν ση­μαί­νει έ­να α­πό­λυ­τα ε­λεύ­θε­ρο πε­δίο. Δεν μπο­ρού­με να ξε­χνά­με ό­τι υ­πάρ­χουν μια σει­ρά α­πό μη­χα­νι­σμούς πει­θάρ­χη­σης -και οι α­γο­ρές εί­ναι έ­νας α­πό αυ­τούς. Α­κρι­βώς γι’ αυ­τό ο­φεί­λου­με να εί­μα­στε ι­διαί­τε­ρα προ­σε­κτι­κοί και α­πο­τε­λε­σμα­τι­κοί στον τρό­πο που θα θέ­σου­με και θα υ­λο­ποιή­σου­με τις προ­τε­ραιό­τη­τές μας το ε­πό­με­νο διά­στη­μα. Την ί­δια στιγ­μή ο­φεί­λου­με να οι­κο­δο­μού­με διαρ­κώς δη­μο­σιο­νο­μι­κά το δί­χτυ α­σφα­λείας που θα μας ε­πι­τρέ­πει να α­ντέ­χου­με στις πιέ­σεις που θα υ­πάρ­χουν κά­θε φο­ρά που δεν θα υ­λο­ποιού­με αυ­τό που η νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρη ορ­θο­δο­ξία θα ή­θε­λε να υ­λο­ποιή­σου­με».
«Δη­μο­σιο­νο­μι­κό δί­χτυ α­σφα­λείας», δη­λα­δή τή­ρη­ση του στό­χου για τα πλε­ο­νά­σμα­τα, ώ­στε να διεκ­δι­κή­σου­με πε­ρι­θώ­ριο για πιο δί­καιη κοι­νω­νι­κή πο­λι­τι­κή. Ο Δη­μή­τρης Λιά­κος ή­δη α­πό τις 23 Ιου­λίου εί­χε πει για το εν­δε­χό­με­νο α­να­θεώ­ρη­σης της πρό­βλε­ψης για πε­ρι­κο­πή των συ­ντά­ξεω­ν: «…τα συ­νο­λι­κά δη­μο­σιο­νο­μι­κά α­πο­τε­λέ­σμα­τα δη­μιουρ­γούν ο­ρι­σμέ­νες προϋπο­θέ­σεις ε­πα­νε­ξέ­τα­σης του μέ­τρου. Ο­ποια­δή­πο­τε πρό­βλε­ψη πε­ρί α­να­στο­λής του, ω­στό­σο, χω­ρίς την α­πο­σα­φή­νι­ση των οι­κο­νο­μι­κών δε­δο­μέ­νων που θα έ­χου­με προς το τέ­λος του έ­τους και την α­να­γκαία συ­νεν­νό­η­ση στο πλαί­σιο του Eurogroup, εί­ναι ά­και­ρη και ταυ­τό­χρο­να δεν λαμ­βά­νει υ­πό­ψη την αν­θρώ­πι­νη πλευ­ρά του θέ­μα­τος, κα­θώς α­φο­ρά τα ει­σο­δή­μα­τα χι­λιά­δων συ­ναν­θρώ­πων μας». Να ση­μειώ­σου­με ό­τι μό­λις πριν μια βδο­μά­δα ο νέ­ος υ­πουρ­γός Οι­κο­νο­μι­κών της Γερ­μα­νίας υ­πεν­θύ­μι­σε την α­γα­πη­μέ­νη φρά­ση του προ­κα­τό­χου του «Pacta sunt servanda» και α­πά­ντη­σε με έ­να κο­φτό «δεν συμ­με­τέ­χω σε ει­κα­σίες» στην ε­ρώ­τη­ση «Βλέ­πε­τε πε­ρι­θώ­ριο για α­να­βο­λή του μέ­τρου πε­ρι­κο­πής των συ­ντά­ξεων;».

Ου­δέ­τε­ρη ατ­ζέ­ντα με­ταρ­ρυθ­μί­σεων;

Άρα για να μην ι­σχύ­σει αυ­τό το μέ­τρο δεν θα χρεια­στεί α­πλώς «σύ­νε­ση και σω­φρο­σύ­νη» ού­τε εί­ναι θέ­μα δια­πραγ­μα­τευ­τι­κής δει­νό­τη­τας των με­λών της ελ­λη­νι­κής α­ντι­προ­σω­πείας. Εί­ναι θέ­μα α­ριθ­μών. Αν βγαί­νει το πλεό­να­σμα, τό­τε θα το συ­ζη­τή­σου­με κα­θώς δεν υ­πάρ­χει πε­ρί­πτω­ση να βρε­θεί κά­ποιο άλ­λο ι­σο­δύ­να­μο μέ­τρο.
Στην ο­μι­λία του στο Υ­πουρ­γι­κό ο πρω­θυ­πουρ­γός α­να­γνώ­ρι­σε ε­πί­σης πως «ο δρό­μος των με­ταρ­ρυθ­μί­σεων δεν έ­χει τε­λειώ­σει, πρέ­πει να ε­πι­τα­χυν­θεί. Με­ταρ­ρυθ­μί­σεις κομ­βι­κής ση­μα­σίας για μια σύγ­χρο­νη ευ­ρω­παϊκή χώ­ρα, ό­πως λ.χ. το κτη­μα­το­λό­γιο, οι δα­σι­κοί χάρ­τες, το πε­ριου­σιο­λό­γιο, η ψη­φιο­ποίη­ση της δη­μό­σιας διοί­κη­σης, η α­πλο­ποίη­ση των δια­δι­κα­σιών για την ί­δρυ­ση νέων ε­πι­χει­ρή­σεων, η α­ντι­με­τώ­πι­ση των κόκ­κι­νων δα­νείων, η ε­πι­τά­χυν­ση στην α­πο­νο­μή της δι­καιο­σύ­νης αλ­λά και στην ε­μπέ­δω­ση των αρ­χών της δια­φά­νειας στα δη­μό­σια έρ­γα. Όλες αυ­τές δεν εί­ναι με­ταρ­ρυθ­μί­σεις των μνη­μο­νίων. Α­ντι­θέ­τως, εί­ναι με­ταρ­ρυθ­μί­σεις δι­κές μας, εί­ναι με­ταρ­ρυθ­μί­σεις που αν εί­χαν γί­νει πριν τα μνη­μό­νια, ί­σως και να τα α­πο­φεύ­γα­με ή να μην πλη­ρώ­να­με τό­σο βα­ρύ τί­μη­μα. Και σε τε­λι­κή α­νά­λυ­ση, εί­ναι με­ταρ­ρυθ­μί­σεις που μό­νο ε­μείς μπο­ρού­με να υ­λο­ποιή­σου­με».
Κά­ποιοι ερ­μη­νεύουν αυ­τές τις γραμ­μές ως μια έμ­με­ση διεκ­δί­κη­ση της ι­διο­κτη­σίας του μνη­μο­νίου μια άλ­λη εκ­δο­χή της α­ντί­λη­ψης «αν δεν υ­πήρ­χε το μνη­μό­νιο θα έ­πρε­πε να το ε­φεύ­ρου­με». Πρό­κει­ται σί­γου­ρα για μια τρα­βηγ­μέ­νη α­πό τα μαλ­λιά ερ­μη­νεία. Όμως η ε­πι­μο­νή σε μια ατ­ζέ­ντα με­ταρ­ρυθ­μί­σεων που δεν ε­μπε­ριέ­χει σε πρώ­το πλά­νο το στοι­χείο της σύ­γκρου­σης, που δεν χρω­μα­τί­ζει με μια συ­γκε­κρι­μέ­νη σκο­πιά (την α­ρι­στε­ρή σκο­πιά) το πε­ριε­χό­με­νο αυ­τών των με­ταρ­ρυθ­μί­σεων λέ­γε­ται εκ­συγ­χρο­νι­σμός και ό­χι πρό­γραμ­μα διαρ­θρω­τι­κών αλ­λα­γών. Βε­βαίως δεν έ­χου­με πρό­βλη­μα με τον εκ­συγ­χρο­νι­σμό, αλ­λά δεν νο­μί­ζω ό­τι συ­νι­στά στοι­χείο της φυ­σιο­γνω­μίας και του προ­γράμ­μα­τος του ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ. Κα­τά συ­νέ­πεια εί­ναι μια μο­νό­πλευ­ρη, και μέ­σα στην ου­δε­τε­ρό­τη­τά της, μια πο­λι­τι­κή που θα μπο­ρού­σε να προ­συ­πο­γρά­ψει σε αρ­κε­τά ση­μεία (ψη­φιο­ποίη­ση της δη­μό­σιας διοί­κη­σης, α­πλο­ποίη­ση δια­δι­κα­σιών για την ί­δρυ­ση νέων ε­πι­χει­ρή­σεων, φι­λο­ε­πεν­δυ­τι­κό πε­ρι­βάλ­λον) και ο Κ. Μη­τσο­τά­κης.

Όσα λεί­που­ν

Βέ­βαια, η ο­μι­λία του πρω­θυ­πουρ­γού πε­ριεί­χε και άλ­λα ση­μεία που έ­δι­ναν μια άλ­λη γεύ­ση. Η α­να­φο­ρά στην α­νά­κτη­ση της ερ­γα­σίας για πα­ρά­δειγ­μα. Αυ­τά τα στοι­χεία θα πε­ρι­μέ­να­με να α­να­δειχ­θούν και ό­χι να τσου­βα­λια­στούν με άλ­λα εκ­συγ­χρο­νι­στι­κού τύ­που μέ­τρα. Ε­κεί­νο που λεί­πει λι­γό­τε­ρο α­πό τον λό­γο και πε­ρισ­σό­τε­ρο α­πό την πρα­κτι­κή της κυ­βέρ­νη­σης εί­ναι η διά­στα­ση της κοι­νω­νι­κής δι­καιο­σύ­νης ως προϋπό­θε­ση της α­νά­πτυ­ξης. Το εί­πε βέ­βαια ο πρω­θυ­πουρ­γός, αλ­λά συ­νο­λι­κά ο τό­νος βρι­σκό­ταν στην πλευ­ρά της α­νά­πτυ­ξης. Και α­νά­πτυ­ξη λε­γό­ταν το πε­ρι­τύ­λιγ­μα με το ο­ποίο πλα­σα­ρί­στη­καν οι κά­θε λο­γής ι­διω­τι­κο­ποιή­σεις (που κι αυ­τές ό­πως έ­χει ει­πω­θεί κα­τά κό­ρον θα φέ­ρουν α­νά­πτυ­ξη και θα μειώ­σουν την α­νερ­γία), στο ό­νο­μα της α­νά­πτυ­ξης μειώ­θη­καν οι μι­σθοί και κα­ταρ­γή­θη­καν οι συλ­λο­γι­κές συμ­βά­σεις.
Και μια τε­λευ­ταία πα­ρα­τή­ρη­ση: ε­κεί­νο που δεν α­κού­γε­ται κα­θό­λου εί­ναι μια άλ­λη λέ­ξη, η Ευ­ρώ­πη. Η «άλ­λη Ευ­ρώ­πη» πιο συ­γκε­κρι­μέ­να. Ο­κτώ μή­νες πριν τις ευ­ρωε­κλο­γές μή­πως να ξα­να­θυ­μη­θού­με αυ­τά που λέ­γα­με πριν με­ρι­κά χρό­νια;