Ένα πιτσιρίκι, ο Κούκα, αφήνει το χωριό του και ξεκινά να βρει τον πατέρα τουμ που έφυγε αναζητώντας δουλειά στην πόλη. Στο δρόμο του θα συναντήσει εργάτες να μαζεύουν βαμβάκι σε φυτείες, να φτιάχνουν ύφασμα σε εργοστάσια, να απολύονται και τη θέση τους να παίρνουν σύγχρονες μηχανές. Θα δει φαβέλες και ουρανοξύστες σε μολυσμένες μητροπόλεις, παιδιά να δουλεύουν σε νεκροταφεία σκουπιδιών, προπαγάνδα, διαφημίσεις, καρναβάλια, διαδήλωση, καταστολή, τανκς. Θα δει ανισότητα, φτώχεια, ανεργία, εκμετάλλευση, περιβαλλοντική καταστροφή, αυταρχισμό, βία, παραβίαση δικαιωμάτων και τόσα άλλα. Κάποια από αυτά οδήγησαν, ίσως, τα παιδιά και τους εφήβους που βρέθηκαν την περασμένη Δευτέρα στη Βουλή, να πάρουν για βαλίτσα τους μια οικογενειακή φωτογραφία, όπως ο Κούκα, και να βρεθούν στη χώρα μας.
Μια πολυ διαφορετικη εμπειρία
Αμίρα, Αλί, Ρίμζα, Αμπντούλ, Αζάντι, Ισάμ, Αμπντάλια. Μάλλον είναι η πρώτη φορά, και αυτό έχει μεγάλη συμβολική σημασία, που ακούστηκαν τόσα ονόματα κοριτσιών και αγοριών από τόσες διαφορετικές πατρίδες στο μεγάλο κύκλο, που σχηματίστηκε στην είσοδο της Βουλής. Παιδιά όλων των ηλικιών, που μένουν σε ξενώνες και κέντρα φιλοξενίας (κάποια από αυτά σε προηγούμενους καιρούς θα κρατούνταν διοικητικά σε άθλιες συνθήκες για μήνες στην Αμυγδαλέζα ή αλλού, αντί να φιλοξενούνται σε εξειδικευμένες δομές, όπως σήμερα), άκουσαν τα κάλαντα από παιδιά των υπαλλήλων της Βουλής, ξεναγήθηκαν στο Κοινοβούλιο, κρέμασαν στο «Δέντρο των Ευχών» τα μηνύματά τους, πήραν μέρος σε δημιουργικές δραστηριότητες, τριγύρισαν την Αθήνα με τρενάκι. Και βέβαια, είδαν το πανέμορφο παραμύθι κινουμένων σχεδίων «Το αγόρι και ο κόσμος», που αφηγείται το ταξίδι του Κούκα, μέσα από τα μάτια και την οπτική του ίδιου. «Ήρθε ο πλούσιος!», σχολίασε αυθόρμητα ένα κοριτσάκι, όταν είδε τον τεράστιο, τετράγωνο μαυροφορεμένο να βγαίνει από το υπερσύγχρονο αμάξι του, για να σφίξει το χέρι του υπεύθυνου του εργοστασίου, επικυρώνοντας έτσι την απόλυση των εργατών. «Δύο ίδιοι μπαμπάδες!» είπε ένα άλλο, όταν από το τρένο άρχισαν να βγαίνουν δεκάδες πανομοιότυποι εργάτες, οικονομικοί μετανάστες μέσα στην ίδια τους τη χώρα. Την είχα ξαναδεί την ταινία, αλλά αυτή τη φορά, μαζί με αυτά τα παιδιά, η εμπειρία ήταν τόσο διαφορετική!
Να έρθουμε κοντά στα παιδιά
Ακόμη περιμένουμε, μετά από τόσες τραγωδίες στο Αιγαίο και τη Μεσόγειο, να αναλάβουν προληπτική, συλλογική και αποτελεσματική «άμεση δράση» ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, ευρωπαϊκή και διεθνής κοινότητα, ώστε να διασφαλιστούν τα δικαιώματα των παιδιών που μετακινούνται (για λόγους επιβίωσης, ασφάλειας, βελτίωσης συνθηκών ζωής, εκπαίδευσης, οικονομικών ευκαιριών, προστασίας από εκμετάλλευση/κακοποίηση, οικογενειακής συνένωσης) και να μην εκτίθενται σε επιπλέον βίαιες συμπεριφορές και τραυματικές εμπειρίες, ενώ αναζητούν προστασία στην Ευρώπη. Γιατί οι δημόσιες δηλώσεις σοκ και θλίψης μετά από κάθε ναυάγιο, περισσεύουν πια. Και ελπίζουμε να συνεχιστούν και να ενισχυθούν οι εγχώριες προσπάθειες και ενέργειες των αρμοδίων για την υποδοχή και τη φροντίδα τους. Γιατί, όπως έγραψε και ένα παιδί στην ευχή που κρέμασε στο δέντρο «Να αγαπάμε τους άλλους, και να τους το δείχνουμε!». Ακριβώς ό,τι κάνουν, δηλαδή, κάθε μέρα τόσο καιρό, οι επαγγελματίες πρώτης γραμμής και οι εθελοντές, που συνόδευαν τα παιδιά στην εκδήλωση της Βουλής.
Όπως έχει φανεί τόσο συγκινητικά τον τελευταίο καιρό στη χώρα μας, είναι απολύτως εφικτό, χωρίς πολλά λόγια ή και χωρίς να μιλάμε την ίδια γλώσσα (όπως στην ταινία, όπου οι διάλογοι είναι ελάχιστοι και μάλιστα σε ανάποδα πορτογαλικά), να έρθουμε κοντά σε παιδιά που εγκατέλειψαν τη χώρα τους και ταξιδεύουν σε άλλους τόπους, με απίστευτες δυσκολίες, μόνα ή μαζί με τις οικογένειές τους, συγγενείς ή άλλα πρόσωπα. Παιδιά πρόσφυγες, παιδιά μετανάστες, ασυνόδευτα παιδιά, παιδιά αιτούντες άσυλο, παιδιά θύματα παράνομης διακίνησης και εμπορίας, που αναζητούν ασφάλεια και μια ευτυχισμένη, αξιοπρεπή, καθημερινή ζωή. Και την παιδική τους ηλικία. Γιατί τα παιδιά που μετακινούνται είναι πρώτα από όλα παιδιά, όπου και αν βρίσκονται, όσα σύνορα και αν περάσουν. Και έχουν δικαίωμα, ανάμεσα σε πολλά άλλα, στη ζωή, την ανάπτυξη, τη μη διάκριση, τη προστασία από τη βία και την εκμετάλλευση, τη φροντίδα, την υγεία, την ελεύθερη έκφραση γνώμης, την εκπαίδευση, το παιχνίδι, τη στέγη, την οικογένεια. Όπως ο μικρός Κούκα.
* Διαβάστε:
– τις δημόσιες θέσεις και δηλώσεις των Ευρωπαίων Συνηγόρων του Παιδιού για τα παιδιά που μετακινούνται: www.0-18.gr/gia-megaloys/nea/oi-eyropaioi-synigoroi-toy-paidioy-zitoyn-tin-prostasia-ton-paidion-poy-metakinoyntai
– τις σχετικές παρεμβάσεις και δράσεις του Συνηγόρου του Παιδιού στο www.0-18.gr
– για τη δράση της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες στο www.unhcr.gr
*Δείτε το ντοκιμαντέρ «Children on the move» (2013), που αφηγείται διαφορετικές εμπειρίες παιδιών, που μετακινούνται σε χώρες της Ευρώπης, μεταξύ αυτών και η Ελλάδα στο https://vimeo.com/117278065
