Αν κάνουμε μια μίνι δημοσκόπηση με ερώτημα «ποιο ήταν το σημαντικότερο γεγονός των τελευταίων ημερών για τη Νέα Αριστερά», είναι βέβαιο ότι η απάντηση θα είναι: η συνεδρίαση της κεντρικής επιτροπής του κόμματος το περασμένο σαββατοκύριακο. Και δικαιολογημένα. Πλήθος ρεπορτάζ και «ρεπορτάζ» ασχολήθηκαν με τον βαθμό κρισιμότητας της σχετικής διαδικασίας, με τίτλους που μιλούσαν για διχασμό στην ηγεσία, για κίνδυνο διάσπασης ή, ηπιότερα, για αντιτιθέμενες εισηγήσεις.
Ορατές οι διαφορές, θετική η σύνθεση
Οι διαφορές στην προσέγγιση του ζητήματος των συμμαχιών, του τρόπου και του χρόνου επιδίωξης σχηματισμού μετώπων ήταν ορατές. Και ένας αντικειμενικός παρατηρητής μπορούσε οπωσδήποτε να αμφιβάλλει κατά πόσο ήταν δυνατόν να αναζητηθούν συνθετικές λύσεις. Εκείνο, πάντως, που, μετά την παρέλευση του διήμερου και την ανακοίνωση των αποφάσεων του οργάνου, ξεπερνούσε κάθε έννοια ρεπορτάζ ή σχετικά αντικειμενικής προσέγγισης, ήταν ένας επιθετικός σχολιασμός, με αποκορύφωμα το συμπέρασμα ότι στη συγκεκριμένη συνεδρίαση ο πρόεδρος του κόμματος, Αλέξης Χαρίτσης, «υπέστη προσωπική ήττα». Δεν το λες και «ρεπορτάζ» αυτό. Μάλλον με φανέρωση κρυφής επιθυμίας, που δεν έγινε πραγματικότητα, μοιάζει.
Κι αυτό γιατί τόσο ο ίδιος, όπως του υπαγορεύει η συγκεκριμένη θέση τού επικεφαλής ενός κόμματος και ενός συλλογικού οργάνου, όσο και άλλα μέλη της κεντρικής επιτροπής με τις συνθετικές διαθέσεις και προτάσεις τους συνέβαλαν στη διατύπωση μιας ορθής απόφασης. Με την οποία και ο δρόμος των συνεργασιών, των μετωπικών σχημάτων μένει ανοιχτός και οι βιαστικές κινήσεις στον αέρα αποφεύγονται. Και μαζί τους ο κίνδυνος να απαξιωθεί μια στρατηγικής σημασίας στόχευση για την αριστερά, εκφυλιζόμενη σε τακτικίστικο ελιγμό αμφίβολου βεληνεκούς και, κυρίως, μειωμένης αξιοπιστίας. Πρόκειται για ένα θετικό αποτέλεσμα, που πιστώνεται και προσωπικά στον ίδιο.
Από μια διαφορετική οπτική γωνία
Πάντως, αν κάποιος από την υποθετική αυτή μίνι δημοσκόπηση τύχαινε να πέσει πάνω μου, θα δεχόταν μια αρκετά διαφορετική απάντηση από την αναμενόμενη. Λίγες μόνο μέρες πριν από τη συγκεκριμένη συνεδρίαση σημειώθηκε ένα γεγονός που πέρασε σχεδόν απαρατήρητο: η κατάθεση εκ μέρους της Νέας Αριστεράς σχεδίου νόμου για την απαγόρευση των εξορύξεων. Για ένα ζήτημα, δηλαδή, μέγιστης σοβαρότητας τόσο από την πλευρά της κλιματικής αλλαγής όσο και του υφιστάμενου διεθνούς δικαίου, των ευρωπαϊκών οδηγιών, και κυρίως ενός υπαρκτού κινήματος.
Οι αναγνώστες της «Εποχής» είναι ενήμεροι, καθώς φιλοξενήθηκε στο προηγούμενο φύλλο συνέντευξη με τον συντάκτη του νομοσχεδίου, καθηγητή Γιώργο Μπάλια. Μάλλον ανήκουμε στις εξαιρέσεις. Τόσο ως εφημερίδα όσο και ως αναγνώστες. Και δεν πρέπει να ρίξουμε την ευθύνη αποκλειστικά στα συστημικά μέσα ενημέρωσης, που η εκμετάλλευση των προϊόντων της εξόρυξης τα αιματοδοτεί και, συνεπώς, καμιά διάθεση διάδοσης αυτής της πολιτικής πρωτοβουλίας δεν θα είχαν. Εχει και η ίδια η Νέα Αριστερά ευθύνη. Ισως τη μεγαλύτερη.
Δεν είναι η πρώτη φορά που παίρνει μια πολιτική πρωτοβουλία, που την ξεχωρίζει θετικά από τις άλλες πολιτικές δυνάμεις, τονίζει την ιδιαιτερότητά της, τη ριζοσπαστική διάθεσή της, την πρόθεσή της να προκαλέσει δημόσια συζήτηση, να ενισχύσει κινήματα με σχετική στόχευση, να συμβάλει στην πολιτική έκφρασή τους – και την αφήνει στη μέση.
• Να θυμίσουμε συνοπτικά την άρνηση ψήφου στις εξοπλιστικές δαπάνες κατά τη συζήτηση του κρατικού προϋπολογισμού – θέση που συνδυάστηκε κατόπιν και με την ορθή καταγγελία του ευρωπαϊκού προγράμματος εξοπλισμών και το ενδιαφέρον για την ανάπτυξη ευρωπαϊκού αντιπολεμικού κινήματος.
• Την ιδιαίτερη θέση της για ζητήματα εξωτερικής πολιτικής και ειδικότερα των σχέσεων με την Τουρκία, με την εκτίμηση ότι δεν είναι μία και μοναδική η διαφορά με τη γείτονα στις διαπραγματεύσεις για τη Χάγη. Αλλά και την τοποθέτησή της στην αντιεθνικιστική πλευρά της ιστορίας, της διεθνιστική αλληλεγγύης γενικά και ειδικότερα όσον αφορά την υπεράσπιση του παλαιστινιακού λαού.
• Την ανάδειξη μέσα από το κίνημα για το έγκλημα των Τεμπών της απαίτησης όχι μόνο για δικαιοσύνη, αλλά και για την ανάκτηση του δημόσιου χαρακτήρα των κοινών αγαθών, όπως η χρήση ενός σύγχρονου, ασφαλούς, οικολογικού ολοκληρωμένου σιδηροδρομικού δικτύου. Ώστε να έχει αντανακλάσεις και στο επίπεδο ενός πολιτικού σχεδίου αυτό το πρωτόγνωρο κίνημα*.
Το πραγματικό έλλειμμα διακριτότητας
Σε καμιά από αυτές τις περιπτώσεις δεν δόθηκε όσο βάρος της έπρεπε. Ούτε αναδείχθηκε μία από αυτές ως κεντρική. Δεν σχεδιάστηκε- και επικοινωνιακά- η προβολή τους, δεν έγιναν αντικείμενο πολιτικής δράσης μέσα στην κοινωνία, συζήτησης, συντονισμού και συνάντησης με κινήματα και πολιτικές δυνάμεις, δεν έγινε υπόθεση των οργανώσεων βάσης, παρά τις φιλότιμες επί μέρους πρωτοβουλίες, ώστε να γίνουν γνωστές οι ριζοσπαστικές θέσεις του κόμματος και να ενισχυθούν οι δεσμοί του με την κοινωνία. Περιορίστηκαν κυρίως στο πλαίσιο της – σημαντικής και ορθά προσανατολισμένης – κοινοβουλευτικής δράσης.
Μετά από την πρόσφατη συνεδρίαση της κεντρικής επιτροπής θα ήταν, ίσως, περισσότερο κι από αναγκαία η σύγκληση σύντομα μιας νέας ως συνέχεια και ολοκλήρωση της πρώτης: για την καλύτερη οργάνωση της πολιτικής λειτουργίας συνολικά του κομματικού οργανισμού και της κινηματικής δράσης του. Προκειμένου να ανιχνευθούν οι υπαρκτές δυνατότητες δημόσιου διαλόγου και κοινής δράσης και προγραμματικής σύγκλισης με δυνάμεις της αριστεράς και της δημοκρατικής αντιπολίτευσης σε μια ήδη υπαρκτή βάση.
Αυτό είναι που επείγει. Και από αυτό θα κριθεί η ευστοχία ή όχι των πρόσφατων αποφάσεων, ακόμα και η τύχη των όποιων συμμαχιών και εναλλακτικών πολιτικών σχεδίων. Εύκολες λύσεις δεν υπήρχαν ποτέ.
*Το «αντιμνημόνιο» ήταν, όπως και να ‘χει, ένα πολιτικό σχέδιο. Η δίκαιη απαίτηση για δικαιοσύνη και οξυγόνο δεν καλύπτει αυτό το κενό. Ούτε και το σύνθημα «οι ζωές μας ή τα κέρδη τους», που αποτελεί χρήσιμο αντικαπιταλιστικό ιδεολογικό πρόταγμα.
