Το τελευταίο διάστημα τρεις κρατούμενοι των ελληνικών φυλακών και ένας ακόμα σε αστυνομικό τμήμα έχασαν τη ζωή τους. Αποκλειστική ευθύνη για αυτή είχε το ελληνικό κράτος, καθώς βρισκόντουσαν υπό την απόλυτη εξουσία του, δεν μπορούσαν να αποφασίσουν για τον εαυτό τους.
Συγκεκριμένα στις 29 Ιανουαρίου, οροθετικός κρατούμενος αυτοκτόνησε σε κελί των φυλακών Κορυδαλλού. Σύμφωνα με καταγγελία της Πρωτοβουλίας για τα Δικαιώματα των Κρατουμένων «ήταν υπό την επήρεια ψυχοφαρμάκων που του χορηγούνταν σε τέτοιες ποσότητες, ώστε να βρίσκεται σε αποσύνδεση από την πραγματικότητα. Πέθανε απομονωμένος, βαριά άρρωστος και σε σύγχυση εξαιτίας των ψυχοφαρμάκων».
Στις 2 Φεβρουαρίου βρέθηκε νεκρός στο κελί του, στη φυλακή της Λάρισας, ο 26χρονος Μαλτέζος Σώζος, που είχε μεταφερθεί λίγες μέρες νωρίτερα από τη φυλακή του Μαλανδρίνου όπου εξέτιε ποινή για κλοπές. Τι συνέβη; Ο Μαλτέζος Σώζος, κρατούμενος στο Μαλανδρίνο, άρχισε να διαμαρτύρεται λίγο καιρό πριν για δυνατό πονόδοντο, για τον οποίο το φαρμακείο της φυλακής του έδωσε παυσίπονο και αντιβίωση. Λόγω της μη υποχώρησης του πόνου μεταφέρθηκε στο κέντρο υγείας Λιδορικίου όπου εξετάστηκε από οδοντίατρο και τον ενημέρωσε ότι πρέπει να τον δει γναθοχειρουργός. Επειδή η συγκεκριμένη ειδικότητα δεν υπάρχει στην ευρύτερη περιοχή, ο κρατούμενος μετήχθη στις φυλακές Λάρισας, αλλά δυστυχώς βρέθηκε νεκρός 2 ημέρες πριν το προγραμματισμένο του ραντεβού με τον γναθοχειρουργό. Οι συγκρατούμενοι του περιγράφουν πως το πρόσωπο του είχε παραμορφωθεί από το πρήξιμο που προκάλεσε η φλεγμονή στο δόντι. Το υπουργείο Δικαιοσύνης διέταξε εισαγγελική έρευνα για τα αίτια του θανάτου, αλλά και για τις ευθύνες που υπάρχουν στο προσωπικό και τις διοικήσεις των φυλακών Μαλανδρίνου και Λάρισας.
Τρεις μέρες μετά, έχουμε άλλη μια αυτοκτονία 33χρονου κρατούμενου στις φυλακές Αλικαρνασσού Κρήτης. Ο κρατούμενος, σύμφωνα με τη διεύθυνση της φυλακής, άφησε σημείωμα στο οποίο έγραφε ότι προέβη σε αυτήν την πράξη γιατί δεν άντεχε το γεγονός ότι πρόδωσε την εμπιστοσύνη της οικογένειάς του.
Στις 11 Φεβρουαρίου κρατούμενος στο αστυνομικό τμήμα Τρικάλων έκοψε την καρωτίδα του με τη βοήθεια της αλυσίδας του ρολογιού του, μη αντέχοντας την απόφαση για φυλάκιση μετά τη σύλληψή του για κατοχή χασίς και πλαστά χαρτονομίσματα.
Ερωτηματικά για τις συνθήκες κράτησης
Με αφορμή τον θάνατο από οδοντική φλεγμονή του Μαλτέζου Σώζου, το Τμήμα Δικαιωμάτων και Αλληλεγγύης του ΣΥΡΙΖΑ έβγαλε ανακοίνωση, στην οποία αναφέρει ότι ο θάνατος αυτός «δημιουργεί σοβαρά ερωτηματικά για τις συνθήκες κράτησης και επαναφέρει υποχρεωτικά τη συζήτηση για την ανάγκη ενός σωφρονιστικού συστήματος, που δεν θα λειτουργεί εκδικητικά, θα σέβεται την ανθρώπινη ζωή και θα οδηγεί στην ελευθερία και τη δημιουργική επανένταξη» και ζητά να κλείσει η φυλακή του Μαλανδρίνου. Μια φυλακή αποθήκη, μια φυλακή στο πουθενά, χωρίς κανένα δεσμό με καμία τοπική κοινωνία, μια φυλακή στην οποία δεν μπορεί να βρεθεί γιατρός να δεχθεί να δουλέψει. Θυμίζουμε ότι η σχετικά καινούργια αυτή φυλακή φτιάχτηκε στη λογική της απομόνωσης, ότι στέλνουμε τους «κακούς» αυτής της κοινωνίας όσο πιο μακριά μπορούμε.
Με αφορμή τους τελευταίους θανάτους κρατουμένων, η Ομοσπονδία Σωφρονιστικών Υπαλλήλων Ελλάδος έβγαλε ανακοίνωση επιρρίπτοντας την ευθύνη στη Γενική Γραμματεία Αντεγκληματικής Πολιτικής. Σε απάντησή του το Τμήμα Δικαιωμάτων του ΣΥΡΙΖΑ αναφέρει ότι «η ανακοίνωση (..). βρίθει υποκρισίας, καθώς είναι οι ίδιοι άνθρωποι που αντιδρούσαν και αντιδρούν για την ένταξη στο Εθνικό Σύστημα Υγείας του ψυχιατρείου και νοσοκομείου των φυλακών Κορυδαλλού. Είναι οι ίδιοι άνθρωποι, που άνευ λόγου και αιτίας, στέλνουν κρατούμενους σε κελιά απομόνωσης, που τους χτυπούν, που συγκροτούν το στρατό του αυταρχισμού και της καταστολής». Και συνεχίζει, «δεν αγνοούμε ότι η Πολιτεία είναι αυτή που έχει τη βασική ευθύνη της λειτουργίας του σωφρονιστικού συστήματος και πως είναι υποχρεωμένη να προχωρήσει χωρίς ολιγωρίες, με ταχείς ρυθμούς, στον εκδημοκρατισμό και εξανθρωπισμό των φυλακών, στη στελέχωσή τους με γιατρούς και κοινωνικούς επιστήμονες. Η ζωή των κρατουμένων, άλλωστε, δεν είναι μια λεπτομέρεια και ο θάνατος δεν μπορεί να μπαίνει πάντοτε στην κατηγορία των… τυχαίων περιστατικών».
Η Πρωτοβουλία για τα Δικαιώματα των κρατουμένων σε δικιά της ανακοίνωση αναφέρει: «μετά από επισκέψεις σε φυλακές και συζητήσεις με κρατούμενους, έχει επανειλημμένα καταγγείλει τις άθλιες συνθήκες που επικρατούν στις ελληνικές φυλακές, τις ελλείψεις σε γιατρούς ειδικοτήτων, σε υποδομές, φάρμακα και περίθαλψη, αλλά και στην εγκληματική αδιαφορία κάποιων σωφρονιστικών υπαλλήλων και εργαζομένων σε διοικήσεις των φυλακών».
Ανάγκη άμεσων μέτρων
Τα ερωτήματα που γεννιούνται είναι πολλά και, δυστυχώς, η σιωπή του υπουργείου Δικαιοσύνης εκκωφαντική. Τόσοι θάνατοι και δεν έχει βγει μια λέξη από το στόμα του υπουργού, ούτε το τυπικό και πολλές φορές υποκριτικό της λύπης για το χαμό των νέων αυτών ανθρώπων. Η λογικής της αποθήκευσης ψυχών που ακολουθείται από τα περισσότερα σωφρονιστικά συστήματα στον κόσμο, υπάρχει και στο δικό μας. Τα τελευταία χρόνια χτίστηκαν καινούργιες φυλακές στη λογική της απομόνωσης και περιθωριοποίησης των κρατουμένων, όπως αυτή του Μαλανδρίνου, φυλακές που δεν προβλέφθηκε ούτε χώρος δραστηριοτήτων, όπως αυτή της Δράμας. Παράλληλα, η σημερινή κυβέρνηση έχει τονίσει από την αρχή της θητείας της ότι το σωφρονιστικό μας σύστημα στόχο και σκοπό πρέπει να έχει την επανένταξη του κρατούμενου στην κοινωνία και σε αυτήν την κατεύθυνση έχει φτιάξει το στρατηγικό της σχεδιασμό και το σχέδιο του νέου σωφρονιστικού κώδικα. Αναμένουμε, όμως, ακόμα τις άμεσες και ριζοσπαστικές κινήσεις που θα δίνουν το σήμα ότι κάτι έχει αλλάξει ουσιαστικά, ότι τον έλεγχο τον έχει το αρμόδιο υπουργείο και ότι οι κρατούμενοι δεν έχουν αφεθεί στο έλεος των άθλιων συνθηκών κράτησής τους.
Μπαμπάση Αφροδίτη
