Η εικόνα χιλιάδων ανθρώπων να προσπαθούν να περάσουν τα συρματοπλέγματα της Θέουτα παρουσιάστηκε για ακόμη μία φορά από τα συστημικά μέσα ως μια «μεταναστευτική εισβολή». Όμως η Ιστορία δεν αρχίζει από τον φράχτη. Αρχίζει αιώνες πριν, όταν οι ευρωπαϊκές ιμπεριαλιστικές δυνάμεις μοίραζαν την αφρικανική ήπειρο σαν λάφυρο, χαράσσοντας σύνορα με το χάρακα, λεηλατώντας δημόσιους και φυσικούς πόρους, και οικοδομώντας σχέσεις εξάρτησης και υπερεκμετάλλευσης που συνεχίζουν να στοιχειώνουν τον πλανήτη μέχρι σήμερα.
Καθοριστικός σταθμός αυτής της βάρβαρης πορείας υπήρξε η Διάσκεψη του Βερολίνου (1884–85), όπου οι ευρωπαϊκές μητροπόλες διαμέλισαν την Αφρική εξυπηρετώντας αποκλειστικά τα συμφέροντα του κεφαλαίου, αδιαφορώντας απόλυτα για τους τοπικούς πληθυσμούς. Η συστηματική αυτή λεηλασία κατέστρεψε παραδοσιακές οικονομίες και μετέτρεψε ολόκληρες χώρες σε αποθήκες φθηνών πρώτων υλών. Η αποικιοκρατία μπορεί να άλλαξε μορφή, μεταπηδώντας στη νεοαποικιοκρατία των πολυεθνικών και των διεθνών οργανισμών, αλλά οι δομικές ανισότητες που γέννησε παραμένουν εδώ, πιο ζωντανές και καταστροφικές από ποτέ.
Η Θέουτα δεν είναι η γενεσιουργός αιτία της κρίσης, αλλά το σημείο τομής όπου η παγκόσμια εκμετάλλευση γίνεται ορατή. Ως ισπανικός θύλακας στη βόρεια Αφρική, αποτελεί το μοναδικό χερσαίο σύνορο της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την αφρικανική ήπειρο. Εκεί συγκεντρώνονται κατατρεγμένοι από την Υποσαχάρια Αφρική, αναζητώντας μια διέξοδο από τη φτώχεια που γεννούν οι πολιτικές της Δύσης. Οι σύγχρονες μεταναστευτικές ροές δεν είναι τυχαία «φαινόμενα της φύσης», αλλά το αποτέλεσμα της συσσώρευσης κοινωνικών, οικονομικών και οικολογικών κρίσεων. Η κλιματική αλλαγή, οι ιμπεριαλιστικοί πόλεμοι και η ασφυκτική οικονομική εξάρτηση συνθέτουν ένα εκρηκτικό κοκτέιλ που ξεριζώνει εκατομμύρια ανθρώπους.
Είναι κρίσιμο να το δούμε καθαρά: η μετανάστευση έχει βαθύτατα ταξικό πρόσημο. Από την Αφρική δεν μεταναστεύουν τα προνομιούχα στρώματα ή όσοι ελέγχουν τα κεφάλαια.
Μεταναστεύουν οι εργαζόμενοι, οι άνεργοι, οι αγρότες που έχασαν τη γη τους, όσοι βρίσκονται σε καθεστώς απόλυτης επισφάλειας. Τα σύνορα της «πολιτισμένης» Ευρώπης δεν είναι ποτέ κλειστά για τα κεφάλαια, τα κέρδη και τα εμπορεύματα, τα οποία ταξιδεύουν ελεύθερα. Αντίθετα, γίνονται αδιαπέραστοι φραγμοί και θανατηφόρες παγίδες για τους φτωχούς ανθρώπους. Η ζωή των μεταναστών αντιμετωπίζεται από το σύστημα ως αναλώσιμη.
Σε αυτό το έδαφος της συστημικής ανασφάλειας, η ακροδεξιά και ο εθνικισμός βρίσκουν τον χώρο να δηλητηριάσουν τη δημόσια σφαίρα. Η μισαλλοδοξία και η ρητορική του μίσους δεν είναι απλώς ακραίες απόψεις· είναι εξαιρετικά επικίνδυνες για τη δημοκρατία και την ίδια την ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Οικοδομούνται πάνω στον κανιβαλισμό και στην κατασκευή αποδιοπομπαίων τράγων. Οι συγκεντρώσεις και τα κινήματα μίσους εναντίον των μεταναστών λειτουργούν σαφέστατα ως προοίμιο του φασισμού. Μετατοπίζουν τη συζήτηση από τις πραγματικές αιτίες –την εκμετάλλευση, τους πολέμους και τις ανισότητες– στους πιο αδύναμους, αποπροσανατολίζοντας την κοινωνία προς όφελος των πραγματικών ενόχων.
Η απάντηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξαντλείται στην καταστολή: στη Frontex, στον φράχτη της Θέουτα, στην εξωτερικοποίηση των συνόρων και σε συμφωνίες-ντροπής με
αυταρχικά καθεστώτα. Απουσιάζει πλήρως κάθε έννοια κοινωνικής δικαιοσύνης και διεθνιστικής αλληλεγγύης. Η Θέουτα λειτουργεί ως ένας αμείλικτος καθρέφτης για την Ευρώπη των αγορών και των τειχών. Το πραγματικό ζητούμενο για την Αριστερά και τα κοινωνικά κινήματα δεν είναι η θωράκιση των συνόρων, αλλά η ανατροπή των πολιτικών που γεννούν τους πολέμους και τη φτώχεια. Η πάλη για τα δικαιώματα των μεταναστών είναι αναπόσπαστα συνδεδεμένη με τον αγώνα για μια κοινωνία ισότητας, ελευθερίας και σοσιαλιστικής προοπτικής.
– Εκλεγμένος στο Φ.Σ του Δ.Σ του Πάντειου Πανεπιστημίου – φοιτητής Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας
