Φωτογραφία: Markus Spiske από το pexels.com
Η ιστορική συγκυρία την οποία έχουμε χαρακτηρίσει «πολυκρίση», αποτελείται από μια τριάδα εξελίξεων, που συνδυάζονται για να διαμορφώσουν μια εντελώς νέα κατάσταση: την επιβράδυνση σε διεθνές επίπεδο του ρυθμού της καπιταλιστικής συσσώρευσης, που έχει χαρακτηριστεί στασιμότητα, την αδυναμία απασχόλησης του διαθέσιμου εργατικού δυναμικού, τόσο σε αναπτυγμένες όσο και στις λεγόμενες υπό ανάπτυξη χώρες, και την πρωτοφανή όξυνση της περιβαλλοντικής κρίσης που εντείνει τη δυναμική της κλιματικής αλλαγής. Η διαμόρφωση αυτής της νέας ιστορικής συγκυρίας, έχει ως κύρια επίπτωση την ανάγκη ριζικής ανατροπής των διαδικασιών μέσω των οποίων αναπαράγεται και εξελίσσεται το κάθε κοινωνικό καθεστώς και παραγωγικό μοντέλο.
Τα καπιταλιστικά καθεστώτα αναπαράγονται χάρη σε ένα συνδυασμό ιδιωτικών επενδυτικών πρωτοβουλιών με σκοπό το κέρδος και κρατικών παρεμβάσεων. Στις ιδιωτικές επενδύσεις προστίθενται ενισχύσεις της ιδιωτικής κερδοφορίας, ενώ η διάθεση του πλεονάσματος από το κράτος οδηγείται στην άσκηση κοινωνικής πολιτικής, και σε δημόσιες πολιτικές στις οποίες περιλαμβάνεται η άμυνα, η αστυνόμευση και η δικαιοσύνη. Η βαρύτητα και ο ρόλος όλων αυτών των καθεστωτικών λειτουργιών εξαρτώνται από ταξικούς συσχετισμούς και ειδικότερα από τις δυνατότητες κοινωνικών τάξεων να παρέμβουν ως προς την άσκηση πολιτικών. Τα μεταπολεμικά φορντιστικά καθεστώτα έχουν σημαδέψει την ευρωπαϊκή ιστορία, διαμορφώνοντας την ιδέα μιας «κανονικότητας» που συνεχίζει να κυριαρχεί σε ευρύτατα κοινωνικά στρώματα.
Κατά τη μεταπολεμική περίοδο, εκεί όπου είχαν αργήσει να εγκαθιδρυθούν φιλεργατικά και φιλολαϊκά καθεστώτα και έγιναν προσπάθειες να αμφισβητηθούν τα ισχύοντα μεταπολεμικά καθεστώτα με την εμφάνιση ανατρεπτικών πολιτικών στρατηγικών, αναδείχθηκαν, ως απαντήσεις σε αυτές τις στρατηγικές, νεοφιλελεύθερες επιλογές του κεφαλαίου, που υιοθέτησαν διάφορες εκδοχές άσκησης βίας κατά των λαϊκών κινημάτων.
Στη Χιλή το 1973, η μαζική δολοφονική παρέμβαση ενός στρατιωτικού πραξικοπήματος, για την εγκαθίδρυση σαφών νεοφιλελεύθερων στρατηγικών, εγκαινίασε παγκοσμίως την εποχή του νεοφιλελευθερισμού. Στην Ελλάδα, η ανατροπή του στρατιωτικού καθεστώτος της δικτατορίας του 1967, που ήταν η συνέχεια της ήττας του 1949, αν και ευνοημένη από τις μεταπολιτεύσεις στην Ισπανία και την Πορτογαλία, δεν μπόρεσε να αποφύγει την υιοθέτηση της βίας μιας εμπνευσμένης απο το ευρωπαϊκό κεφάλαιο νεοφιλελεύθερης στρατηγικής, που κατέληξε στην κρίση του 2009, και την περίοδο των οδυνηρών για την οικονομία και την κοινωνία μνημονίων.
Το σημερινό καθεστώς της Δεξιάς έχει πλέον βυθιστεί σε ένα άθροισμα κρίσιμων καταστάσεων που οφείλονται στην αδυναμία ανάκαμψης της υλικής παραγωγής όπου είναι αναγκαίο, στην αποδιοργάνωση κοινωνικών και δημόσιων υπηρεσιών, που συνδέεται με την επέκταση των ιδιωτικοποιήσεων, σε συνδυασμό με την ενίσχυση των πελατειακών σχέσεων κράτους και επιχειρηματιών, καθώς και της διαφθοράς, και στην απόλυτη αδυναμία αντιμετώπισης του οικονομικού, κοινωνικού και περιβαλλοντικού κόστους που οφείλεται στις επιπτώσεις των ακραίων καιρικών φαινομένων, στην περιοχή της Θεσσαλίας κατά κύριο λόγο. Ένα από τα σοβαρά προβλήματα που προκαλούν αυτές οι εξελίξεις είναι η ταχεία δημογραφική υποχώρηση. Η Ελλάδα είναι μία από τις ευρωπαϊκές χώρες όπου η άφιξη προσφύγων μπορεί να συνδυαστεί με την προφανή κάλυψη με αυτό το ανθρώπινο δυναμικό των αναγκών σε εργατικά χέρια.
Το υπάρχον τυπικό και άτυπο θεσμικό πλαίσιο δεν μπορεί να υποδεχθεί την υλοποίηση πολιτικών που υποστηρίζουν τις αναγκαίες παραγωγικές διαδικασίες, τις κοινωνικές και δημόσιες υπηρεσίες, και τις παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, είτε πρόκειται για την κατάργηση της καύσης προϊόντων εξόρυξης και υδρογονανθράκων είτε για παρεμβάσεις μετά από ακραία καιρικά φαινόμενα, που συνέβησαν ή προβλέπεται να συμβούν. Οι ιδιωτικές επενδυτικές πρωτοβουλίες για την άντληση κερδών δεν μπορούν πλέον να αποτελούν τη βασική κινητήρια δύναμη της οικονομίας. Ο πρωτεύοντας ρόλος του δημοκρατικού σχεδιασμού, για την κάλυψη των αναγκών σε ό,τι αφορά την παραγωγή, τις κοινωνικές υπηρεσίες και το περιβάλλον, αποτελεί πλέον το νέο θεσμικό πλαίσιο το οποίο πρέπει να οικοδομηθεί. Τόσο με τη δημιουργία των κατάλληλων δομών παραγωγής προγραμμάτων και σχεδίων υλοποίησής τους, όσο και των μορφών που πρέπει να πάρει η οργάνωση των λαϊκών τάξεων και των τοπικών πληθυσμών για την αξιολόγηση και έγκριση των προτεινόμενων πολιτικών και ευρύτερων σχεδίων.
Η συγκρότηση πολιτικών οργανώσεων της Αριστεράς πρέπει να έχει έναν τέτοιο προσανατολισμό, χρησιμοποιώντας επιστημονικές γνώσεις και γνώσεις πεδίου, που να αξιοποιούνται τόσο για την εκπαίδευση των μελών όσο και για την παραγωγή πολιτικών, ενώ η διεύρυνση της απήχησης των προτάσεων πολιτικής της Αριστεράς, να αποτελεί την κινητήρια δύναμη της οργανωτικής οικοδόμησης. Η διαδικασία οργανωτικής συγκρότησης για την επίκαιρη Αριστερά είναι κατά κύριο λόγο μια γνωσιακή διαδικασία, που πραγματοποιεί ρήξη σε σχέση με τις αριστερές παρεμβάσεις στο πλαίσιο του καπιταλιστικού καθεστώτος. Η απώλεια της δυναμικής των καπιταλιστικών καθεστώτων, ειδικότερα δε η αδυναμία τους να εξασφαλίσουν την απασχόληση και την επιβίωση των πληθυσμών, και οι απαιτήσεις των περιβαλλοντικών πολιτικών απαιτούν τη διαμόρφωση ενός εντελώς νέου προγραμματικού πλαισίου!
