Εκτιμάται πως στην Ελλάδα ζουν αδέσποτα, υποκείμενα στην καθημερινή κακοποίηση και στη στέρηση στοιχειωδών δικαιωμάτων, περίπου 2,5-3 εκατομμύρια σκύλοι και γάτες. Περίπου 4 στα 10 νοικοκυριά στη χώρα μας δηλώνουν πως ζουν με, τουλάχιστον, ένα σκύλο ή γάτα, αριθμός που αντιστοιχεί στον μέσο όρο της Ευρώπης. Η σχέση αδέσποτων προς δεσποζόμενα είναι 2,2 προς 1 και αυτό μας δίνει ξεκάθαρα τη θλιβερή πρωτιά ανάμεσα στις ευρωπαϊκές χώρες. Το πρόβλημα δεν ξεκινά με την συγκέντρωση πληθυσμών στα αστικά κέντρα, δεν αφορά μόνο τον σκύλο ή τη γάτα, αρκεί να πληροφορηθούμε για το δράμα των γαϊδουριών, που σε όλη την Ελλάδα, με την εισαγωγή της μηχανής στην αγροτική ζωή, εξοστρακίστηκαν, στην κυριολεξία, στα βουνά και αφέθηκαν στην τύχη τους. Ίσως σε αυτό και την «παράδοση», να ανάγεται η πρόταση του υπουργείου για τη μεταφορά και δημιουργία καταφυγίων αδέσποτων σε ορεινές περιοχές, άλλωστε οι «σημερινοί» έλκονται από την παράδοση. Η παράδοση αυτή δεν μας τιμά ούτε προάγει. Το πρόβλημα του αδέσποτου ζώου σε όλο του το εύρος και στο διηνεκές, έχει πρόσημο, ξεκάθαρα, κοινωνικό.
Οι αδέσποτοι σκύλοι και γάτες δεν βρέθηκαν στις πόλεις και στα χωριά μας, δεν ήρθαν μόνα τους γιατί ήταν ωραία, ούτε τα έφερε κανείς. Εμείς τα δημιουργήσαμε, με τη διαχείριση του έμψυχου υλικού, που μια παρακμάζουσα κοινωνία σαν την δική μας έκανε, καταδικάζοντας τα να ζουν και να αναπνέουν κάτω από τα αυτοκίνητα μας, στους κάδους των σκουπιδιών, στις πιλοτές και όσους τελευταίους ανοιχτούς χώρους έχουμε αφήσει. Ο σκύλος αποτελεί από μόνος του το μοναδικό ζώο που συνεξελίχθηκε και εξημερώθηκε με τον άνθρωπο. Η εξελικτική του πορεία είναι ταυτισμένη με την ανθρώπινη, πολλές σύγχρονες ακαδημαϊκές έρευνες καταδεικνύουν το προφανές: Στην ιστορική συνύπαρξη και «συγκατοίκηση» με τον σκύλο, ο άνθρωπος πέρασε σταδιακά από τη νομαδική περίοδο, σε πιο μόνιμες εγκαταστάσεις και οικισμούς, βάζοντας τα πρώτα θεμέλια της σημερινής ανθρώπινης κοινωνίας. Σήμερα ο σκύλος έχει, εν πολλοίς, απωλέσει την εργαλειακή του αξία και απολαμβάνει το καθεστώς του ζώου συντροφιάς και συμβίωσης με τον άνθρωπο. Η φιλοζωία, όπως και η φιλανθρωπία, άλλωστε, είναι έννοιες που προέκυψαν από την ανάγκη μας να «διαχειριστούμε» ένα ζήτημα κοινωνικό, με αντίστοιχη διάθεση. Ένα πρόβλημα που μόνοι μας δημιουργούμε και διαιωνίζουμε, καθημερινά.
Είναι εν τέλει, δική μας επιλογή, και μάλλον εύκολη, να λύσουμε αυτό το πρόβλημα.
Σε πολιτικό και νομοθετικό επίπεδο καμία εξουσία δεν έδειξε φειδώ σε νομοθετικές και κανονιστικές πρωτοβουλίες, αποβλέποντας αποκλειστικά και μόνο στην πολιτική της υστεροφημία. Κανείς δεν έλυσε, ούτε καν βελτίωσε τις παραμέτρους του προβλήματος. Με την υφιστάμενη νομοθεσία και το υπό ψήφιση νομοσχέδιο η ευθύνη διαχείρισης βαραίνει την τοπική αυτοδιοίκηση, έτσι για να περιπλέκεται ακόμα πιο πολύ το πράγμα. Οι Δήμοι υπεκφεύγουν διαχρονικά, ενώ υποχρεούνται να κατασκευάζουν και να λειτουργούν κάποιας μορφής καταφύγια. Δεν είναι δυνατόν, και εδώ όπως και σε άλλα σοβαρά, αν όχι σοβαρότερα ζητήματα, η πολιτεία να ρίχνει λευκή πετσέτα και να περιορίζεται στην εγκληματική της απραξία. Σωματεία και οργανώσεις, απλοί εθελοντές καλούνται να διαχειριστούν ένα πρόβλημα ασύμμετρα μεγαλύτερο τους. Το κράτος, μέσω των Δήμων, εξαντλείται σε ένα υποστηρικτικό ρόλο, ανήμπορο για οτιδήποτε περισσότερο. Κονδύλια, χρήμα και όπως αλλιώς λέγεται, προαπαιτούνται για να αλλάξει η εικόνα.
Θα χρειαστεί ως πολίτες να ασκήσουμε πίεση αδιακόπως προς αυτή την κατεύθυνση απορρίπτοντας και απομακρύνοντας από το συλλογικό υποσυνείδητο συνολικά την αντίληψη περί αδέσποτων. Δράσεις επιμόρφωσης και εκπαίδευσης του κοινού, όχι μόνο των ιδιοκτητών ή υποψήφιων ιδιοκτητών, είναι φυσικά απαραίτητες και μόνο θετικό αποτύπωμα επιφέρουν στην κοινωνία, αλλά η υποκρισία της πολιτείας, διαχρονικά υποδαυλίζει και εν τελει καταδικάζει κάθε φιλότιμη προσπάθεια.
Υπουργοί και δήμαρχοι οφείλουν να «τρέξουν» καταφύγια σε κάθε Δήμο και περιοχή της χώρας, γιατί σκύλοι και γάτες ζουν όπου ζούμε και εμείς. Προσπάθειες που πρέπει να στοχεύσουν στην επανένταξη και υιοθεσία και όχι στην ασυλοποίηση ή θανάτωση όπως προτείνεται. Παράλληλα, η επιλογή της μη σήμανσης του ζώου και ως εκ τούτου της διαφυγής της βάσης του νόμου ευθύνης της «ιδιοκτησίας», συνεπικουρούμενη από την παράνομη και παράτυπη πρακτική πολλών κτηνιάτρων να μην το κάνουν απαιτητό, καθιστά τον νόμο του 2003 και τους επόμενους, απλώς ανεφάρμοστους.
Κάθε Δήμος, κάθε Κοινότητα, κάθε γειτονιά μπορεί και πρέπει να διαχειρίζεται τα ζώα που ζουν έξω από τα σπίτια, με σεβασμό. Τα περισσότερα ζώα μπορούν να συλλεχθούν, αν υπάρξει η απαραίτητη υποδομή. Και τις υποδομές τις στελεχώνουν άνθρωποι, θέσεις εργασίας δηλαδή, που μάλλον τις χρειαζόμαστε. Κανένα ζώο δεν πρέπει να αφήνεται στην τύχη του, καμία ζωή, εν γένει. Ας αντλήσουμε σαν κοινωνία υπερηφάνεια από ένα τέτοιο στόχο και ας δώσουμε τους καλύτερους εαυτούς μας για να τον πετύχουμε.
Ας το δούμε λοιπόν όλοι μας, φορείς και πολίτες της κοινωνίας, σαν ένα στοίχημα εύκολο να κερδηθεί και σαν σκαλοπάτι για επόμενα εγχειρήματα. Ας αντλήσουμε έμπνευση από μια πιθανή επιτυχία μας, ας γίνουμε καλύτεροι όλοι, κάνοντας καλύτερη τη ζωή τους: «Το ήθος και η πρόοδος μιας κοινωνίας μετριέται από το πώς φέρεται στα ζώα» είπε κάποιος κύριος Γκάντι, παλιότερα, στους αδύναμους γενικότερα, τολμώ να προσθέσω εγώ.
