Η σημασία της μετατροπής των στρατοπέδων του Π.Σ. Θεσσαλονίκης σε ελεύθερους, δημόσιους, κοινόχρηστους χώρους υψηλού πρασίνου
Της Σάσας Λαδά*
Η εξέλιξη/εξάπλωση του αστικού χώρου της Θεσσαλονίκης είχε ως αποτέλεσμα την ένταξη μεγάλων εκτάσεων στρατωνισμού στον ιστό της πόλης. Οι εκτάσεις αυτές, οι οποίες χωροθετήθηκαν κατά την περίοδο της ίδρυσής τους έξω από την πόλη, αποτελούν σήμερα ελεύθερους χώρους, για την επανάχρηση των οποίων έχουν δρομολογηθεί προβληματισμοί και αποφάσεις την τελευταία δεκαπενταετία από τους τοπικούς φορείς, το ΤΕΕ, το Πανεπιστήμιο κ.τ.λ., μελέτες, ρυθμιστικά, παραχωρήσεις. Σήμερα βρισκόμαστε σε μία κρίσιμη φάση για τη διατήρηση της ύπαρξής τους ως δημόσιοι ελεύθεροι χώροι. Οι μέχρι το 2010 μελέτες είχαν ως στόχο τη διατήρησή τους ως ενιαίοι, ελεύθεροι χώροι πρασίνου απέναντι στην αλόγιστη/υπέρμετρη οικοδόμηση/οικοπεδοποίηση και τα συμφέροντα των ενόπλων δυνάμεων.
Σήμερα, πρέπει να αντιμετωπίσουμε τις επιπτώσεις των μνημονίων, όπου μέσω ΤΑΙΠΕΔ επροωθείτο η ιδιωτικοποίησή τους με στόχο την εκμετάλλευσή τους (περίπτωση Ελληνικού, Βουλιαγμένης, Κέρκυρας κτλ) και τη μετατροπή τους από χώρους ανοιχτούς σε όλους, σε χώρους ελεγχόμενους και κερδοφόρους. Αυτό δεν είναι μία εξαίρεση, μία ελληνική παραξενιά. Είναι αποτέλεσμα της παγκοσμιοποίησης, του νεοφιλελεύθερου καπιταλισμού, που έχει άμεσες επιπτώσεις σε σχέση με το χώρο γενικότερα και τις πόλεις πιο συγκεκριμένα.
• Στην ιδιωτικοποίηση όλων των δημόσιων αγαθών συμπεριλαμβάνεται και ο δημόσιος χώρος.
• Στο φαινόμενο της φούσκας, της αλόγιστης κατασκευής κατοικιών/δάνεια/Τράπεζες.
«Η γη δεν είναι πράγμα αλλά σχέση», τονίζει ο Κώστας Χατζημιχάλης στο βιβλίο του με τίτλο «Κρίση χρέους και υφαρπαγής γης» και για την κατανόηση της υφαρπαγής της γης έχει ιδιαίτερη σημασία ο συσχετισμός των ταξικών και πολιτικών δυνάμεων, που ορίζουν σε κάθε περίοδο και σε κάθε τόπο τις σχέσεις της κοινωνίας με τη γη. Μέσα στην πολυμορφία της παγκόσμιας υφαρπαγής της γης τοποθετεί ο Κ. Χατζημιχάλης την ελληνική περίπτωση.
Η νομιμοποίηση της υφαρπαγής της γης
Το 2010 με το ξέσπασμα της ελληνικής κρίσης χρέους δημιουργείται μία θαυμάσια ευκαιρία για την επιτάχυνση και την επέκταση της υφαρπαγής, η οποία εκφράστηκε με την ίδρυση του ΤΑΙΠΕΔ, όπως και με την πληθώρα νομοθετικών ρυθμίσεων για τα θέματα γης, άλλοτε στo πλαίσιo μνημονιακών δεσμεύσεων και άλλοτε όχι, που δεν άφησε τίποτε ανέπαφο: δάση, παραλίες, βουνά, οικότοπους, νησιά, μνημεία. Έτσι έγιναν εκτεταμένες θεσμικές μεταρρυθμίσεις στο σύστημα του πολεοδομικού, χωροταξικού και περιβαλλοντικού σχεδιασμού, που δίκαια ο συγγραφέας τις περιγράφει ως «θεσμικές εκτροπές για το ξεπούλημα της γης».
Θα μπορούσαμε να πούμε ότι οι μεταρρυθμίσεις αυτές έχουν ως βασικούς στόχους:
• Την προώθηση των ιδιωτικοποιήσεων και της «αξιοποίησης» της δημόσιας περιουσίας και των δημόσιων υπαίθριων χώρων
• Τη διευκόλυνση των επενδύσεων μεγάλης κλίμακας
• Την εξασφάλιση ευελιξίας, ασφάλειας και υψηλής κερδοφορίας για τους μεγάλους επενδυτές.
Έτσι, ο χωρικός σχεδιασμός χάνει το δημόσιο και κοινωνικό του χαρακτήρα – όσο είχε από αυτόν – και μετατρέπεται σε ρυθμίσεις με διακηρυκτικό στόχο την προώθηση της επιχειρηματικότητας και με ουσιαστικό τρόπο τη νομιμοποίηση της υφαρπαγής της γης με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τη ζωή, την καθημερινότητα και τις κοινωνικές σχέσεις των ανθρώπων, αλλά και για τους φυσικούς πόρους και τα οικοσυστήματα που υπάρχουν σε αυτή.
Από την πόλη του νόμου, στην πόλη των εντοπισμένων θυλάκων
Έτσι το κράτος πρόνοιας μπορούσε να ρυθμίζει το χώρο της πόλης, ως πόλη των δικαιωμάτων και των περιορισμών ταυτόχρονα, το «δικαίωμα στην πόλη» που θέτει ως στόχο ο Ανρί Λεφέβρ και που δεν ήταν παρά μία μορφή διατύπωσης του νεωτερικού οράματος της πόλης-νόμου.
Σήμερα, την ιδέα της εμπέδωσης κανόνων γενικής ισχύος για την πόλη που τρέφεται από το νομικό σύστημα, διαδέχεται μία φαντασίωση εντοπισμένης διαχειρισιμότητας, η πόλη των θυλάκων, στην οποία οι τοπικοί κανόνες δεν ανάγονται σε κανόνες γενικής ισχύος, δεν επικαλούνται αρχές δικαίου. Η πόλη των θυλάκων αποτελείται από επικράτειες όπου οι κάτοικοι παραιτούνται ή καλούνται να παραιτηθούν από τα θεσμοθετημένα δικαιώματά τους –περιφρουρούμενες κοινότητες, ελεγχόμενοι δημόσιοι χώροι αγοράς, Mall, multiplex, με σημεία ελέγχου της εισόδου, ή με αυτοματοποιημένα συστήματα επιτήρησης και πιστοποίησης, είτε με πραγματικούς φρουρούς, ουσιαστικά αποτελούν σημεία αναστολής του δικαιώματος διέλευσης ή παραμονής για όσους δεν εκπληρούν τους όρους.
Το δικαίωμα χρήσης (του πολυκαταστήματος, του αεροδρομίου, του μπαρ με face control) γίνεται έτσι στην πόλη των θυλάκων ένα δικαίωμα που θεμελιώνεται στην εξαίρεση, δεν ισχύει για όλους.
Η ιδιωτική διαχείριση του δημόσιου χώρου, η άρθρωσή του σε ελεγχόμενους θύλακες, όπως είναι για παράδειγμα τα αίθρια των μεγάλων ξενοδοχείων, οι δρόμοι και οι πλατείες των κλειστών κοινοτήτων, τα ιδιωτικά πάρκα αναψυχής, είναι ένα υβρίδιο: χώροι «δημόσιας» χρήσης με πρωτόκολλα χρήσης που επιβάλλουν οι ιδιοκτήτες προς το συμφέρον τους. Το δημόσιο εδώ παύει να είναι το πεδίο της συνύπαρξης, της διαπραγμάτευσης ή του ανταγωνισμού και μετατρέπεται σε πεδίο εκδήλωσης μιας αναγνωρίσιμης και πιστοποιήσιμης νέας « συλλογικής ταυτότητας».
Οι μητροπόλεις γίνονται κυρίαρχο θέμα της παγκοσμιοποιημένης οικονομίας/ Παγκόσμιες Μητροπόλεις. Ζώνες οικονομικών δραστηριοτήτων με ουρανοξύστες, μαζικές περιοχές κατοικίας περιτοιχισμένες και αποκομμένες από τα κέντρα των πόλεων, ταχύτατη ανάπτυξη υποδομών μεταφοράς (highways, κτλ) παρατίθενται χωρίς συνοχή το ένα δίπλα στο άλλο. Συχνά τα παραπάνω έργα συνδέονται με τη διοργάνωση παγκόσμιων θεαμάτων, εκθέσεις EXPO, Ολυμπιακοί Αγώνες, Μουντιάλ (τοπικά στη Θεσσαλονίκη έχουμε Multiplex, Carrefour, Mediterenean Cosmos, City Gate, κ.τ.λ.).
Ρεύμα αντίδρασης/εξεγέρσεις
Προβάλλει ήδη ένα μεγάλο ρεύμα κριτικής αντίδρασης απέναντι σ’ αυτό το φαινόμενο της ασύμμετρης νεοφιλελεύθερης πόλης, η οποία αναπτύσσεται με διπλή ταχύτητα, πάνω στο δίπολο φτώχειας και πλούτου, και δεν αφορά μόνο τον «Τρίτο Κόσμο».
Στη Δύση, όπου οι κοινωνίες δέχονται επίσης τις σκληρές συνέπειες της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής επίθεσης, πολλαπλασιάζονται τα έργα που αμφισβητούνται, όπως, για παράδειγμα, η κατεδάφιση του σιδηροδρομικού σταθμού της Στουτγάρδης και η ανοικοδόμηση νέου, προκάλεσε την πτώση της κυβέρνησης στο κρατίδιο Βάδης-Βιτεμβέργης.
Ο επαναστατικός αναβρασμός που εκδηλώθηκε για πρώτη φορά στις μεγαλουπόλεις της λεγόμενης περιφέρειας πυροδοτήθηκε από μικρά αιτήματα, που υπογραμμίζουν τη σκληρότητα της υλικής καθημερινότητας, αλλά και την αντίθεση στη φαντασμαγορία της προόδου.
Στην Ταχρίρ ήταν η αύξηση των τιμών στα είδη πρώτης ανάγκης, στην Κωνσταντινούπολη η υπεράσπιση του πάρκου Γκεζί, στη Βραζιλία η αύξηση της τιμής των εισιτηρίων κ.τ.λ. Ο αγώνας για την πόλη μετατρέπεται σε συνιστώσα αιχμηρών πολιτικών αγώνων σε παγκόσμια κλίμακα. Ο δημόσιος χώρος γίνεται πεδίο σύγκρουσης δύο τάσεων. Η μία κινείται με τις αρχές της νεοφιλελεύθερης επεκτατικότητας και βλέπει το χώρο ιεραρχικό και πολωτικό, η άλλη διεκδικεί ένα δημοκρατικό και ισονομικό χώρο.
Απέναντι σε στρατηγικές σχεδιασμού, που θέλουν να μεταμορφώσουν το πολύμορφο ανθρώπινο πλήθος σε «πειθαρχική» κοινωνία, αναπτύσσεται και μία νέα αστική κουλτούρα αστικής ανυπακοής. Η πόλη και τα αστικά χωρικά διαθέσιμα (πρώην στρατόπεδα, αεροδρόμια κτλ) μπορούν να γίνουν, ή είναι εν δυνάμει ένα ενεργό και ανεξάντλητο πεδίο δυνατοτήτων, απρόβλεπτων συμβάντων, η αυτοσχέδια θεατρική σκηνή των δυνητικών συναντήσεων με την ετερότητα, το άλλο. Αυτό εντάσσεται στη στρατηγική των αυτόνομων κινήσεων και δράσεων που ιδρύουν χώρους και χωροποιούν όνειρα μιας ανοικτής και ανεκτικής κοινωνίας των πολιτών, η οποία προσβλέπει στην αυτοδιαχείριση του αστικού περιβάλλοντος.
Για όλους τους παραπάνω λόγους η μετατροπή των στρατοπέδων του Πολεοδομικού Συγκροτήματος Θεσσαλονίκης σε ελεύθερους, δημόσιους κοινόχρηστους χώρους υψηλού πρασίνου είναι αναγκαία τόσο για την περιβαλλοντική αποκατάσταση όσο και την ποιότητα ζωής στην πόλη, διότι μπορεί να εξασφαλίσει δημόσιους χώρους:
• Ανοιχτούς στην ελεύθερη έκφραση και δράση, σε τόπους άσκησης του δικαιώματος της συγκατοίκησης όλων χωρίς διακρίσεις και αποκλεισμούς
• Που θα διατηρήσουν την ιστορικότητα και την ταυτότητα του τόπου, ώστε οι χρήστες να μπορούν να ταυτιστούν με τον τόπο και να μην αισθάνονται «διερχόμενοι» όπως συμβαίνει σε ένα πολυκατάστημα ή Mall, αεροδρόμια, κ.τ.λ.
• Με προτεινόμενες δράσεις και χρήσεις που θα εμπλέκουν τους χρήστες και θα τους επιτρέπουν τη συνδιαμόρφωση της ταυτότητας του χώρου
• Που θα αποτρέπουν τη μετατροπή τους σε θύλακα ελεγχόμενης χρήσης και δεν θα μειώνουν τα δικαίωμα στη πόλη όλων των πολιτών
Ένα Mall, γίνεται ένας χώρος κατανάλωσης, διέλευσης, ανωνυμίας, απόλυτης εξατομίκευσης. Ένα πάρκο κοινό/ανοιχτό σε όλους δημιουργεί ένα πεδίο συγκρότησης συλλογικών ταυτοτήτων και δράσεων.
* Η Σάσα Λαδά είναι ομότιμη καθηγήτρια αρχιτεκτονικής στο ΑΠΘ.
Διεκδικώντας χώρους πρασίνου
Η κυβέρνηση οφείλει να δεσμευτεί για την εξασφάλισή τους
Ανά την Ελλάδα συναντάμε ανενεργούς και εγκαταλελειμμένους χώρους και κτήρια, στην πλειοψηφία τους πρώην στρατόπεδα, οι οποίοι συνήθως βρίσκονται στα όρια οικισμών και πόλεων. Εδώ και χρόνια, ιδιαίτερα μετά τη δρομολόγηση αποκρατικοποιήσεων των εκτάσεων πρώην στρατοπέδων μέσω του ΤΑΙΠΕΔ από την προηγούμενη κυβέρνηση, έχουν αναπτυχθεί πολύμορφα κινήματα με κύριο αίτημα την παραχώρησή τους στην κοινωνία. Τα τοπικά κινήματα και οι φορείς της τοπικής Αυτοδιοίκησης διεκδικούν οι ανεκμετάλλευτοι αυτοί χώροι να αξιοποιηθούν ως δημόσιοι, ελεύθεροι και κοινόχρηστοι χώροι πρασίνου, αθλητισμού και αναψυχής.
Το αίτημα αποκτά ακόμα μεγαλύτερη δυναμική αν αναλογιστούμε το γεγονός ότι τα στρατόπεδα αυτά, στην πλειοψηφία τους, βρίσκονται σε υποβαθμισμένες συνοικίες των αστικών κέντρων και αν επιτραπεί η εμπορευματοποίηση και τσιμεντοποίησή τους, τότε οι περιοχές αυτές θα υποβαθμιστούν οριστικά. Πολλά από αυτά τα στρατόπεδα βρίσκονται στη Θεσσαλονίκη, με τα δύο να έχουν ήδη μεταβιβαστεί στο ΤΑΙΠΕΔ (Μεγάλου Αλεξάνδρου και Παπακυριαζή).
Η Θεσσαλονίκη είναι μια πυκνοδομημένη πόλη, στην οποία συναντάται η μικρότερη αναλογία έκτασης πρασίνου ανά κάτοικο (μόλις 2,4 τ.μ.) στην Ευρώπη. Οι ελεύθεροι αδόμητοι χώροι είναι περιορισμένοι, με αποτέλεσμα να μην υπάρχουν επαρκείς χώροι πρασίνου για τη ρύθμιση του αστικού μικροκλίματος ούτε καν για περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης, όπως οι σεισμοί. Μοναδικοί χώροι που μπορούν να δεχθούν πράσινο είναι τα στρατόπεδα. Σύμφωνα με εξειδικευμένες μελέτες, τα στρατόπεδα που βρίσκονται εντός και στις παρυφές του πολεοδομικού συγκροτήματος της Θεσσαλονίκης πρέπει να διατεθούν αποκλειστικά στην ανάπτυξη υψηλού πρασίνου, για να βελτιωθεί η αναλογία έκτασης πρασίνου ανά κάτοικο στα 5 τ.μ.
Από το 2013, πλήθος συλλογικοτήτων, αλλά και φορείς της τοπικής Αυτοδιοίκησης, υιοθέτησαν μια σειρά αιτημάτων με σκοπό τη μετατροπή των στρατοπέδων που βρίσκονται εντός του πολεοδομικού συγκροτήματος της Θεσσαλονίκης, σε ελεύθερους, δημόσιους, κοινόχρηστους χώρους υψηλού πρασίνου. Η νέα κυβέρνηση φέρνει ελπίδα στο κίνημα για τη δημιουργία χώρων πρασίνου, με την αξιοποίηση των πρώην στρατοπέδων. Όμως, για να συμβεί αυτό θα πρέπει άμεσα να καταργηθούν προηγούμενες νομοθεσίες, όπως και υπάρξει σαφής πολιτική βούληση.
Για αυτό το σκοπό 50 βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ κατέθεσαν ερώτηση στα αρμόδια υπουργεία, καλώντας τους ιθύνοντες να τοποθετηθούν «σε ποια κατεύθυνση σκοπεύουν να κινηθούν σχετικά με το ζήτημα του καθεστώτος και της χρήσης των εκτάσεων των πρώην στρατοπέδων». Επιπλέον, ο ΣΥΡΙΖΑ Α΄ Θεσσαλονίκης διοργάνωσε εκδήλωση την περασμένη Τετάρτη με θέμα «Τα στρατόπεδα της Θεσσαλονίκης αδιαπραγμάτευτη ζωτική ανάγκη Πρασίνου για την περιβαλλοντική αποκατάσταση της πόλης». Η «Εποχή» δημοσιεύει σήμερα την ομιλία της Σάσας Λαδά, όπως και στοιχεία για τα πρώην στρατόπεδα της Θεσσαλονίκης, όπως τα κατέθεσε, με υπόμνημά της, η νομαρχιακή Α΄ Θεσσαλονίκης στους αρμόδιους υπουργούς και το ΤΑΙΠΕΔ.
Τα στρατόπεδα της Θεσσαλονίκης
• Παύλου Μελά:
Δήμος Παύλου Μελά. Έπαυσε η στρατιωτική χρήση. Ιδιοκτησία ΥΠΕΘΑ/ΤΕΘΑ, εκτός από μία έκταση 50 περίπου στρεμμάτων που ανήκει στο δημόσιο. Συνολική έκταση 380 στρ. Το Τ.ΕΘ.Α. έχει προχωρήσει σε συμφωνία διανομής με την προηγούμενη δημοτική αρχή, που θα οδηγήσει σε αύξηση του δομημένου χώρου σε βάρος των τεράστιων αναγκών της περιοχής σε πράσινο.
• Καρατάσιου:
Δήμος Παύλου Μελά. Έπαυσε η στρατιωτική χρήση. Έκταση 672 στρ. Το ΤΕΘΑ φέρεται ως ιδιοκτήτης, αλλά διεκδικείται βάσιμα από το ΥΠΟΙΚ/ΔΑΠ/ΚΥΔ1. Προσωρινά παραχωρήθηκαν (26/10/2005) κατά χρήση στο Δήμο 120 στρέμματα. Στα όριά του υπάρχει ρέμα συνεχούς ροής με τεράστια αξία για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής, ενώ η μετατροπή του σε αστικό πάρκο υψηλού πρασίνου είναι ιδιαίτερα εύκολη και αναγκαία.
• Κόδρα:
Δήμος Καλαμαριάς. Έπαυσε η στρατιωτική χρήση. Έχει χαρακτηρισθεί ως χώρος πρασίνου και ιστορικός τόπος, ενώ μεγάλο τμήμα του είναι χαρακτηρισμένος αρχαιολογικός χώρος και αποτελεί ενιαίο σύνολο με το παραλιακό μέτωπο του δήμου Καλαμαριάς.
• Νταλίπη:
Δήμος Καλαμαριάς. Μερικώς ενεργό. Έκταση 220 στρ. Έχει χαρακτηρισθεί ως χώρος αστικού πρασίνου και αθλητικών εγκαταστάσεων υπερτοπικού χαρακτήρα. Η ταχύτατη οικοδόμηση μεγάλων περιοχών γύρω από αυτό καθιστά απολύτως απαραίτητη την αναθεώρηση όλων των σχεδιασμών, τη μη αύξηση του δομημένου χώρου και τη μετατροπή του αδόμητου χώρου (πλην των νεκροταφείων) σε αστικό πάρκο υψηλού πρασίνου.
• Μ. Αλεξάνδρου:
Δήμος Αμπελοκήπων–Μενεμένης. Μερικώς ενεργό. Ιδιοκτησίας του ΥΠΟΙΚ/ΔΑΠ/ΚΕΔ, μεταβιβάστηκε στο ΤΑΙΠΕΔ ως ενιαίο ακίνητο με το Στρ. Παπακυριαζή μαζί με δημόσιες υποδομές που έχουν αναπτυχθεί. Έκτασης 231 στρ. 58 στρέμματα παραμένουν σε χρήση από ΣΥ.
• Παπακυριαζή:
Δήμος Ευόσμου-Κορδελιού. Ενεργό. Έκταση 223 στρ. Ιδιοκτησίας ΥΠΟΙΚ/ΔΑΠ. Τμήμα του αποχαρακτηρίσθηκε την 16/9/2005 υπέρ της τοπικής Αυτοδιοίκησης (6,8 στρ. για τη διάνοιξη της οδού Ιπποδρομίου και 1,4 στρ. για την επέκταση των υφιστάμενων αθλητικών υποδομών). Μεταβιβάστηκε στο ΤΑΙΠΕΔ ως ενιαίο ακίνητο της ΔΑΠ μαζί με το στρατόπεδο Μεγάλου Αλεξάνδρου.
• 3ο Σώμα Στρατού:
Δήμος Θεσσαλονίκης. Μερικώς ενεργό. Βρίσκεται στο κέντρο της πόλης και περιλαμβάνει α) τα κτίρια 3ου Σώματος Στρατού και β) έκταση 22 στρεμμάτων διαμορφωμένου ως χώρος πρασίνου με σχετικές χρήσεις, ένα μικρό κτήριο-περίπτερο στρατιωτικής χρήσης και διατηρητέο κτίσμα που φιλοξενεί το Σώμα Προσκόπων.
• Μυστακίδη:
Δήμος Θεσσαλονίκης. Έπαυσε η στρατιωτική χρήση. Έκταση 7,5 στρ. Βρίσκεται εντός της ζώνης του Οργανισμού Λιμένος Θεσσαλονίκης. Αναφέρεται θετική γνώμη από πλευράς ΥΕΘΑ για να παραχωρηθεί στο δήμο.
• Πρώην 424 ΓΣΝΕ:
Δήμος Θεσσαλονίκης. Έπαυσε η στρατιωτική χρήση. Περιλαμβάνει σύγχρονα και διατηρητέα κτίσματα που εκκενώθηκαν ή υπολειτουργούν μετά τη μετεγκατάσταση του 424 ΓΣΝΕ στις νέες εγκαταστάσεις του στην Περιφερειακή Οδό. Υπάρχουν πολλά σχέδια για την αξιοποίηση των κτηρίων του.
• Φαρμάκη:
Δήμος Θεσσαλονίκης. Έπαυσε η στρατιωτική χρήση. Έκταση 49 στρ. Αδόμητο, χρησιμοποιείται ως χώρος στάθμευσης οχημάτων δημοσίων υπηρεσιών και πρόσφατα καταλήφθηκε προσωρινά από έργα του μετρό. Ιδιαιτέρως κρίσιμο να μετατραπεί σε αστικό πάρκο υψηλού πράσινου σε συνέχεια της Έπαυλης Αλλατίνη (Έδρα Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας).
• Πρώην Ναυτικής Διοίκησης Βορείου Αιγαίου:
Δήμος Θεσσαλονίκης. Έπαυσε η στρατιωτική χρήση. Έκταση 5,3 στρ. Στη συμβολή των οδών Βασ. Όλγας και Μοσχονησίων. Μετατροπή σε αστικό πάρκο υψηλού πρασίνου σε λειτουργική συνέχεια της Έπαυλης Αλλατίνη και του στρ. Φαρμάκη και με παρακείμενα σχολεία, θα δημιουργήσει ένα μεγάλο πάρκο ανάσα για την ευρύτερη περιοχή. Πιθανή αξιοποίηση υφιστάμενων ιστορικών κτισμάτων για ήπιες κοινωφελείς χρήσεις.
• Ζιάκα:
Δήμος Ευόσμου Κορδελιού. Έπαυσε η στρατιωτική χρήση. Έκταση 121 στρ. «Η Στρατιωτική Υπηρεσία γνωμάτευσε (23/11/2007) την πλήρη αποδέσμευση και επιστροφή στο Υπουργείο Οικονομικών/Διεύθυνση Ανταλλαξίμου Περιουσίας/ Κτηματική Υπηρεσία Δημοσίου (ΥΠΟΙΚ/ΔΑΠ/ΚΥΔ) του συνόλου της έκτασης ιδιοκτησίας της [το ότι επιστρέφεται σημαίνει ότι δεν ήταν ιδιοκτησία], ως μη αναγκαία για κάλυψη στρατιωτικών αναγκών».
• Γκόνου:
Δήμος Ευόσμου Κορδελιού. Έπαυσε η στρατιωτική χρήση. Έκταση περίπου 1.000 στρ. Ανήκει στον ΟΣΕ μετά από ανταλλαγή με το στρατόπεδο Κακιούση. Μέρος του έχει διατεθεί για δημιουργία καταυλισμού Ρομά.
