Το κου­ρά­γιο του Αχιλ­λέα και η πο­νη­ριά του Οδυσ­σέ­α

Του Ζακ Σα­πί­ρ*

Οι τε­λευ­ταίες πε­ρι­πέ­τειες της δια­πραγ­μά­τευ­σης με­τα­ξύ της ελ­λη­νι­κής κυ­βέρ­νη­σης και των δα­νει­στών έ­φε­ραν στο φως τις α­ντι­πα­ρα­θέ­σεις πολ­λών σχο­λια­στών. Με­ρι­κοί εκ­κι­νούν α­πό την πα­ρα­δο­χή ό­τι η ελ­λη­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση «δεν μπο­ρεί πα­ρά να υ­πο­χω­ρή­σει» ή «θα υ­πο­χω­ρή­σει ά­με­σα» και θεω­ρούν κά­θε τα­κτι­κή υ­πο­χώ­ρη­ση της ελ­λη­νι­κής κυ­βέρ­νη­σης σαν «α­πό­δει­ξη» συν­θη­κο­λό­γη­σης, εί­τε λυ­πού­νται γι’ αυ­τό, εί­τε το ε­πι­θυ­μούν.
Από αυ­τή την ά­πο­ψη προ­κύ­πτει μια πε­ρίερ­γη αρ­ρω­στη­μέ­νη συ­νερ­γία με­τα­ξύ των πιο α­ντι­δρα­στι­κών σχο­λια­στών και άλ­λων, που θέ­λουν να θεω­ρού­νται σαν πιο «ρι­ζο­σπα­στι­κοί», οι ο­ποίοι ξε­χνούν να συ­νε­κτι­μή­σουν την πε­ρι­πλο­κό­τη­τα της κα­τά­στα­σης και τον α­γώ­να που συ­νε­χί­ζει να δί­νει η ελ­λη­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση. Αυ­τή μά­χε­ται με το κου­ρά­γιο τού Αχιλ­λέα και την πο­νη­ριά του Οδυσ­σέα. Ας πού­με α­πό τώ­ρα σε ό­λους αυ­τούς που προ­α­ναγ­γέλ­λουν τη «συν­θη­κο­λό­γη­ση» της κυ­βέρ­νη­σης, ό­τι κά­νουν λά­θος. Και πρέ­πει να κα­τα­λά­βουν, για­τί.

Η ά­πο­ψη της ελ­λη­νι­κής κυ­βέρ­νη­σης

Πράγ­μα­τι, η ελ­λη­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση έ­χει κά­νει ση­μα­ντι­κές πα­ρα­χω­ρή­σεις με­τά τον πε­ρα­σμέ­νο Φε­βρουά­ριο. Όλες ό­μως αυ­τές οι πα­ρα­χω­ρή­σεις γί­νο­νται με τον ό­ρο μιας γε­νι­κής συμ­φω­νίας για το πρό­βλη­μα του χρέ­ους. Θα πρέ­πει να γνω­ρί­ζουν ό­τι το βά­ρος της α­πο­πλη­ρω­μής του χρέ­ους ε­ξα­να­γκά­ζει την ελ­λη­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση να εί­ναι ε­ξαρ­τη­μέ­νη α­πό τους δα­νει­στές.
Το δρά­μα της Ελλά­δας εί­ναι ό­τι έ­χει πε­τύ­χει έ­να ση­μα­ντι­κό δη­μο­σιο­νο­μι­κό α­πο­τέ­λε­σμα, α­πό το ο­ποίο ό­μως ε­πω­φε­λού­νται μό­νο οι δα­νει­στές. Οι ε­πεν­δύ­σεις τό­σο σε το­μείς υ­λι­κών α­γα­θών ό­σο και σε άυ­λες υ­πη­ρε­σίες (εκ­παί­δευ­ση, υ­γεία) θυ­σιά­ζο­νται στο βω­μό των δα­νει­στών. Δεν μπο­ρεί συ­νε­πώς να ξαφ­νιά­ζε­ται κα­νείς που με την κα­τά­στα­ση αυ­τή ο πα­ρα­γω­γι­κός μη­χα­νι­σμός της Ελλά­δας έ­χει α­πο­διαρ­θρω­θεί και έ­χει χά­σει κα­νο­νι­κά την α­ντα­γω­νι­στι­κό­τη­τά του. Αυ­τή την κα­τά­στα­ση που πα­ρέ­λα­βε η συμ­μα­χι­κή κυ­βέρ­νη­ση ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ και Α­ΝΕ­Λ, ε­πι­χει­ρεί τώ­ρα να την α­να­τρέ­ψει. Η κυ­βέρ­νη­ση δεν ζη­τά ε­πι­πλέ­ον πο­σά α­πό τους δα­νει­στές της. Ζη­τά­ει τα χρή­μα­τα που συ­γκε­ντρώ­νει να μπο­ρούν να χρη­σι­μο­ποιη­θούν για τις ε­πεν­δύ­σεις τό­σο στον ι­διω­τι­κό, ό­σο και στο δη­μό­σιο το­μέα, τό­σο στον υ­λι­κό το­μέα ό­σο και τον άυ­λο και πά­νω. Και α­πό αυ­τή τη θέ­ση δεν εί­ναι έ­τοι­μη να με­τα­κι­νη­θεί, του­λά­χι­στον μέ­χρι τώ­ρα.

Η διε­στραμ­μέ­νη λο­γι­κή των δα­νει­στώ­ν

Όσο για τους δα­νει­στές της Ελλά­δας, αυ­τοί συ­νε­χί­ζουν να α­παι­τούν την α­πο­πλη­ρω­μή ό­λων των χρεών – αν και ό­λοι γνω­ρί­ζουν ό­τι εί­ναι α­δύ­να­τον – μό­νο και μό­νο για να δια­τη­ρή­σουν μο­νο­με­ρώς το δι­καίω­μα α­φαί­μα­ξης της Ελλά­δας μέ­σω των τό­κων. Όλος ο κό­σμος ξέ­ρει ό­τι κα­νέ­να κρά­τος δεν α­πο­πλη­ρώ­νει ο­λο­κλη­ρω­τι­κά το χρέ­ος. Από αυ­τή την ά­πο­ψη οι συ­ζη­τή­σεις που ε­πεν­δύο­νται με η­θι­κά ε­πι­χει­ρή­μα­τα εί­ναι ε­ντε­λώς γε­λοίες. Γί­νο­νται για να δια­τη­ρη­θεί ο μύ­θος του ά­θι­κτου του χρέ­ους και να συ­νε­χί­σει η ση­με­ρι­νή ροή των χρη­μά­των της Ελλά­δας προς τις χώ­ρες δα­νει­στές. Όταν στις 24 Ιου­νίου ο Αλέ­ξης Τσί­πρας δια­πί­στω­σε α­δυ­να­μία να φτά­σει σε συμ­φω­νία, αυ­τό το πρό­βλη­μα ε­πε­σή­μα­νε. Επέ­με­νε στο γε­γο­νός ό­τι η συ­μπε­ρι­φο­ρά των ευ­ρω­παίων η­γε­τών εί­τε έ­δει­χνε ό­τι δεν εν­δια­φέ­ρο­νται για συμ­φω­νία και η δια­πραγ­μά­τευ­ση εί­ναι μά­ταιη, εί­τε ό­τι εν­δια­φέ­ρο­νται να δια­τη­ρή­σουν τα α­νο­μο­λό­γη­τα συμ­φέ­ρο­ντά τους. Η κα­τη­γο­ρία εί­ναι βα­ριά, αλ­λά εί­ναι πραγ­μα­τι­κή. Και πι­θα­νόν να α­ναγ­γέλ­λει μια ε­περ­χό­με­νη ρή­ξη. Πράγ­μα­τι, μπο­ρού­με να σκε­φτού­με ό­τι οι δα­νει­στές της Ελλά­δας και ι­διαί­τε­ρα οι χώ­ρες του Γιού­ρο­γκρουπ συ­νε­χί­ζουν να θέ­τουν δύο στό­χους στις δια­πραγ­μα­τεύ­σεις. Πρώ­τα πρώ­τα, ε­πι­θυ­μούν να προ­κα­λέ­σουν την πο­λι­τι­κή συν­θη­κο­λό­γη­ση του ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ και έ­τσι, ελ­πί­ζουν του­λά­χι­στον, να δια­σώ­σουν την πο­λι­τι­κή της λι­τό­τη­τας, η ο­ποία αμ­φι­σβη­τεί­ται ε­δώ και και­ρό σε αρ­κε­τές χώ­ρες και ι­διαί­τε­ρα στην Ισπα­νία, ό­πως δια­φαί­νε­ται με την ε­κλο­γι­κή νί­κη του Πο­δέ­μος. Όμως οι χώ­ρες των πι­στω­τών θέ­λουν ε­πί­σης να δια­τη­ρη­θεί η ροή χρη­μά­των, που προέρ­χε­ται α­πό την α­πο­πλη­ρω­μή του χρέ­ους της Ελλά­δας, ε­πει­δή α­πό αυ­τή τη ροή κερ­δί­ζουν αρ­κε­τά οι χρη­μα­το­πι­στω­τι­κοί μη­χα­νι­σμοί των χω­ρών τους. Ο Αλ. Τσί­πρας συ­νε­πώς έ­χει α­πό­λυ­τα δί­κιο να δεί­χνει «ι­διαί­τε­ρο εν­δια­φέ­ρον» για τη δια­πλο­κή και τη δια­φθο­ρά, αν θέ­λου­με να λέ­με τα πράγ­μα­τα με το ό­νο­μά τους.
Για την ώ­ρα εί­ναι α­δύ­να­το να πού­με εάν η κυ­βέρ­νη­ση που α­πει­λεί­ται στο ε­ξής α­πό μια «πορ­το­κα­λί ε­πα­νά­στα­ση» αν θα δια­τη­ρή­σει τις θέ­σεις της μέ­χρι το τέ­λος. Όμως μέ­χρι τώ­ρα έ­χει υ­πε­ρα­σπι­στεί με δύ­να­μη, σαν λιο­ντά­ρι, τα συμ­φέ­ρο­ντα του ελ­λη­νι­κού λα­ού και, πέ­ρα α­πό αυ­τά, τα συμ­φέ­ρο­ντα των Ευ­ρω­παίων. Δεν έ­χου­με το δι­καίω­μα να το ξε­χνά­με αυ­τό και να μην το θυ­μό­μα­στε ό­ποιο κι αν εί­ναι το τε­λι­κό α­πο­τέ­λε­σμα αυ­τής της δια­πραγ­μά­τευ­σης.

* Ο Ζακ Σα­πίρ εί­ναι γνω­στός οι­κο­νο­μο­λό­γος, με πλού­σια ε­πι­στη­μο­νι­κή δρά­ση. Οι α­πό­ψεις του θεω­ρού­νται ρη­ξι­κέ­λευ­θες Υπο­στη­ρί­ζει ό­τι για να ξα­να­βρε­θεί μία ι­σορ­ρο­πία στο ση­με­ρι­νό κό­σμο της πα­γκο­σμιο­ποίη­σης και της συ­γκρό­τη­σης πε­ρι­φε­ρεια­κών ε­νώ­σεων, ό­πως η ΕΕ, θα πρέ­πει να προ­η­γη­θεί ε­πι­στρο­φή στα έ­θνη κρά­τη. Πα­ρεμ­βαί­νει σχε­δόν κα­θη­με­ρι­νά με κεί­με­νά του για γεω­πο­λι­τι­κά και οι­κο­νο­μι­κά προ­βλή­μα­τα. Τα άρ­θρα του για την Ελλά­δα πα­ρου­σιά­ζουν, πά­ντο­τε, εν­δια­φέ­ρον για­τί, δί­νουν α­φορ­μή για προ­βλη­μα­τι­σμό.

Μ.Κ.