Τα σκάνδαλα πέφτουν βροχή, η ακροδεξιά βγαίνει προκλητικά στις πλατείες, αλλά το Βερολίνο “έχει πάντα δίκιο”
Του Δημήτρη Σμυρναίου
Η Μέρκελ έπαιζε μέχρι τώρα με μεγάλη ευχαρίστηση το ρόλο της δασκάλας, όπως είχε γράψει ο Ούλριχ Μπεκ, και ο αντικαγκελάριος της Ζίγκμαρ Γκάμπριελ προσπάθησε να την μιμηθεί, όταν ζητούσε από τους μετανάστες «όχι μόνο να γνωρίζουν τις αξίες μας αλλά και να τις ιδιοποιούνται». Ποιές αξίες όμως; Tα σκάνδαλα με γερμανικό «διαβατήριο» διαδέχονται το ένα το άλλο, από το Dieselgate της Φολκσβάγκεν, μέχρι την ανάληψη του Παγκόσμιου Κυπέλλου Ποδοσφαίρου του 2006 χάρη σε δωροδοκίες, και από τις αποκαλύψεις για τις μίζες της αμυντικής βιομηχανίας Krauss-Maffei Wegmann, μέχρι τις περίεργες λογιστικές πιρουέτες της Deutsche Bank που κοστίζουν αρκετά δισεκατομμύρια, ως την αποκάλυψη για τους πάνω από 1.000 λομπίστες, που έχουν διαβρώσει πλήρως το γερμανικό Μπούντεσταγκ λύνοντας και δένοντας (και νομοθετώντας). Ωστόσο, η γερμανίδα καγκελάριος συνεχίζει να ακροβατεί ανάμεσα σε αντικρουόμενες θέσεις στο διαπραγματευτικό τρίγωνο Βερολίνο-Μόναχο-Αγκυρα, στο ρόλο πάντα της άσπιλης και σοφής μητέρας, και ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε να ειρωνεύεται το ελληνικό κράτος αλλά και τους Ελληνες πολιτικούς, ανεξαρτήτως προελεύσεως ως πάγιος κάτοχος της μοναδικής αλήθειας, για μια επιστήμη που δεν έχει καν σπουδάσει: την οικονομία.
Στην περίπτωση οποιασδήποτε άλλης χώρας ή σε οποιαδήποτε άλλη συγκυρία μπορεί αυτή η αυτοτροφοδοτούμενη γερμανική αλαζονεία να μην είχε τόσο μεγάλη βαρύτητα. Ομως εδώ μιλάμε για μια Ευρώπη που καρκινοβατεί χωρίς να μπορεί να βγει ουσιαστικά από την ύφεση, με τα σκάνδαλα για τη δράση των πολυεθνικών και των τραπεζών να διαδέχονται το ένα το άλλο (βλέπε LuxLeaks) και το προσφυγικό να οδηγεί τους Κεντροευρωπαίους γείτονες του Βερολίνου σε διαγωνισμό απανθρωπιάς. Οι ιστορικές ευθύνες της «ηγέτιδας δύναμης» της Ευρώπης δε μπορούν να παραβλεφθούν.
Το σκάνδαλο γύρω από το «καλοκαιρινό παραμύθι» του Μουντιάλ της Γερμανίας που τώρα απέκτησε αρκετές σκιές δεν είναι καθόλου ήσσονος σημασίας, επειδή ακριβώς πάνω στην αυτοπεποίθηση, που «έβγαλε» εκείνη τη χρονιά ο μέσος Γερμανός χτίστηκε βήμα-βήμα η γερμανική Ευρώπη. Πάνω σε αυτή έχτισε και την προσωπική της πολιτική κυριαρχία η «μητερούλα» Μέρκελ, κολακεύοντας μικροαστούς και καθησυχάζοντας συντηρητικά φοβικά ένστικτα. Μέσα σε αυτή την Ευρώπη η Γερμανία έγινε ακόμα πιο «γερμανική», ο «υγιής πατριωτισμός» παραχώρησε αθόρυβα τη θέση του σε ένα φανατικό εθνικισμό και η υπεροψία απέναντι στους υπόλοιπους Ευρωπαίους γιγαντώθηκε. Τώρα, οι «Πατριώτες Ευρωπαίοι κατά του Εξισλαμισμού του Δυτικού Κόσμου» (PEGIDA) τραγουδούν στις πόλεις της Ανατολικής Γερμανίας εμβατήρια μαζί με τον εθνικό ύμνο, ανεμίζουν κρεμάλες και κάποιοι από αυτούς συνεχίζουν το δεξιό «ακτιβισμό» με νυχτερινές επιθέσεις σε κέντρα υποδοχής ή εστίες παραμονής προσφύγων. Πάνω από 500 τέτοιες επιθέσεις κατέγραψε το περασμένο εννιάμηνο η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Δίωξης του Εγκλήματος.
Περίεργες θεωρίες
Ακόμα πιο ανησυχητικά γίνονται όλα αυτά από την «επιστημονικοφανή» προσπάθεια ορισμένων να παρουσιαστούν αυτές οι εξελίξεις ως συνηθισμένοι «κύκλοι», που ανοίγουν και κλείνουν κάτι σαν τις κυκλικές οικονομικές κρίσεις ή τα ακραία καιρικά φαινόμενα που έρχονται, μας πλήττουν και μετά εξασθενούν. Μια τέτοια θεωρία παρουσίασαν την περασμένη εβδομάδα τρεις οικονομολόγοι μέσω της Ντόιτσε Βέλε, λέγοντας ότι η άνοδος της ακροδεξιάς σε ποσοστά κοντά στο 30% είναι κάτι σαν …κρυολόγημα, που κρατά βέβαια λίγο παραπάνω, δηλαδή περίπου μια πενταετία, αλλά θα περάσει.
Τέτοιες θεωρίες αν δεν είναι επικίνδυνα αφελείς, τότε υποκρύπτουν προφανώς άλλες σκοπιμότητες. Εδώ είναι πλέον φανερό ότι δεν έχουμε να κάνουμε με μια παροδική εμφάνιση ενός ακροδεξιού κόμματος σε μια μεμονωμένη χώρα, αλλά με ένα κύμα εθνικισμού και ρεβανσισμού σε ολόκληρη την Ευρώπη, που έχει επανακαθορίσει σε μεγάλο βαθμό την πολιτική ατζέντα. Δεν πρέπει, επίσης, να ξεχνάμε ότι κόμματα όπως εκείνο των ξενοφοβικών «Ελευθέρων» στην Αυστρία, που γνώρισε τις μεγάλες του «δόξες» τη δεκαετία του ‘90, υπό τον Γιεργκ Χάιντερ, μπορεί να γνώρισαν μια μικρή κάμψη μετά την απώλεια του ηγέτη τους, αλλά ούτε εξαφανίστηκαν, ούτε …εξημερώθηκαν. Αντίθετα, επέστρεψαν ακόμα πιο επιθετικά.
Η υποτίμηση του κινδύνου ιδεολογικής επέλασης ρατσιστικών, εθνικιστικών ιδεών δεν είναι άσχετη με την προσπάθεια του Βερολίνου να κρύψει τις δικές του ευθύνες και να αποτρέψει οποιαδήποτε αμφισβήτηση του υποτιθεμένου «ηθικού πλεονεκτήματος», το οποίο προσπάθησαν να πείσουν τους υπόλοιπους Ευρωπαίους ότι διαθέτουν οι Μέρκελ και Σόιμπλε, προπαγανδίζοντας απλοϊκές και «απολίτικες» αξίες όπως «νοικοκυροσύνη, εγκράτεια, τάξη, αποταμίευση». Οσοι βλέπουν τον κόσμο χωρίς νεοφιλελεύθερα γυαλιά κατανοούν ότι αυτό το «ηθικό πλεονέκτημα» είτε με πρωσικό, είτε με βαυαρικό πρόσημο έχει θρυμματιστεί. Για να μπορέσει να διασωθεί, έστω ξανά σαν παραμύθι για εσωτερική κατανάλωση θα χρειαστεί μια ακόμα πιο δεξιά στροφή την οποία ο καταλληλότερος άνθρωπος για να την υλοποιήσει θα ήταν ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε. Τα σενάρια περί μεταπήδησής του στην καγκελαρία, όσο εξωπραγματικά και αν ακούγονται, από τέτοιους ακραία συντηρητικούς κύκλους εκπορεύονται και αυτό ακριβώς στοχεύουν.
Υπάρχουν και δυνάμεις που αντιστέκονται
Υπάρχουν, βεβαίως, και οι δυνάμεις που αντιστέκονται, τόσο στη Γερμανία, όσο και στην υπόλοιπη Ευρώπη. Εστω και χωρίς την προβολή που επιφυλάσσουν τα συστημικά ΜΜΕ σε οτιδήποτε νεοφιλελεύθερο μπορεί να μετατραπεί σε τηλεοπτική εικόνα. Είναι το αντιφασιστικό κίνημα στη Γερμανία, που δεν διστάζει να τα βάλει με τους ανθρωποφάγους της PEGIDA. Αλλά είναι και οι πολίτες σε άλλες χώρες, όπως η Πορτογαλία, η υποτιθέμενη υποδειγματική μαθήτρια της ορθόδοξης διδασκαλίας των μνημονίων, που έχουν δώσει πριν μερικές μέρες μια σαφή αριστερή πλειοψηφία και πολύ πιθανά θα έχουν σύντομα και μια κυβέρνηση με πολύ πιο προοδευτικό προσανατολισμό. Ισως τότε να το πάρουν είδηση και οι καναλάρχες, που μας …έπεισαν για την επιβεβαίωση της κεντροδεξιάς κυβέρνησης στην τόσο …μακρινή για μας χώρα.
Η Γερμανία και οι ιδεοληψίες που εκπροσωπεί χρειάζονται κάποιον να τα βάλει με τη μόνιμη αυταρέσκεια της, έγραφε ο Γιάκομπ Άουγκσταϊν αυτή την εβδομάδα, θυμίζοντας την αλαζονική αντιμετώπιση της Ελλάδας και τις επικίνδυνες γενικεύσεις. Και αναρωτιόταν με σαρκασμό: «Λέει κάτι το σκάνδαλο της Φόλκσβαγκεν για το χαρακτήρα των Γερμανών; Είναι ο Φραντς Μπέκενμπάουερ το πρότυπο ρόλου, ως το οποίο ήθελε να μας παρουσιάζεται ως τώρα; Αν ισχύει αυτό τότε είμαστε ένας λαός από ψεύτες και απατεώνες.» Ευτυχώς η Γερμανία δεν είναι μόνο η Φολκσβάγκεν και ο Μπέκενμπαουερ (ακόμα).
