Στη Νέα Υόρκη, στην αίθουσα με τις πράσινες μαρμάρινες πλάκες και το χρυσό έμβλημα του ΟΗΕ, το Παλαιστινιακό βρέθηκε και πάλι στο κέντρο της παγκόσμιας προσοχής. Ογδόντα χρόνια μετά την ίδρυση των Ηνωμένων Εθνών, η Γενική Συνέλευση θύμιζε πως εδώ και δεκαετίες η παγκόσμια διπλωματία περιστρέφεται γύρω από το ίδιο αμείλικτο ερώτημα: πώς να οικοδομηθεί ειρήνη σε ένα μέρος του κόσμου που δεν γνώρισε ποτέ πραγματική ανάπαυλα από τον πόλεμο.
Αν κάτι ξεχώρισε φέτος, είναι ότι η διεθνής κοινότητα μίλησε πιο ωμά. Η ρητορική για τη Γάζα και τη Δυτική Όχθη άγγιξε επίπεδα που σπάνια ακούγονται από το βήμα του ΟΗΕ. Κάποιοι ηγέτες έκαναν λόγο για «γενοκτονία», άλλοι για «παράνομη κατοχή», άλλοι ζήτησαν αποστολή ειρηνευτικών δυνάμεων. Κοινός παρονομαστής: η αγωνία για το μέλλον ενός λαού που κινδυνεύει να σβήσει από τον χάρτη.
Ο βασιλιάς της Ισπανίας, Φελίπε ΣΤ΄, μίλησε με σπάνια συναισθηματική φόρτιση. Αφού κατήγγειλε την τρομοκρατία της Χαμάς, στράφηκε με σκληρή γλώσσα προς το Ισραήλ: «Κραυγάζουμε, ικετεύουμε, απαιτούμε: σταματήστε αυτή τη σφαγή τώρα. Όχι άλλοι θάνατοι». Στη φράση αυτή συμπυκνώθηκε η στάση πολλών ευρωπαϊκών κοινωνιών που παρακολουθούν την καταστροφή στη Γάζα με αίσθημα ηθικής αγανάκτησης, ακόμη κι αν οι κυβερνήσεις τους διστάζουν να προχωρήσουν πέρα από τις καταγγελίες.
Η πιο δραματική παρέμβαση ήρθε από την Ιορδανία. Ο βασιλιάς Αμπντάλα Β΄ δεν μάσησε τα λόγια του: «Οκτώ δεκαετίες το ίδιο δράμα. Για τους Παλαιστινίους, το “ποτέ ξανά” έγινε “πάλι και πάλι”». Μίλησε για 60.000 νεκρούς, για κατεστραμμένα σχολεία και νοσοκομεία, για έναν λαό χωρίς ελπίδα. Και κατήγγειλε ευθέως την ισραηλινή κυβέρνηση ότι δεν αποτελεί «πρόθυμο εταίρο για την ειρήνη», αλλά ότι προωθεί σχέδια «Μεγάλου Ισραήλ» εις βάρος της περιοχής.
Από τον παγκόσμιο Νότο, ο Λουίς ΙνάσιοΛούλα ντα Σίλβα χρησιμοποίησε ίσως τη σκληρότερη γλώσσα: «Τίποτα δεν δικαιολογεί τη γενοκτονία στη Γάζα». Συνέδεσε τη μάχη για την Παλαιστίνη με τον αγώνα κατά της φτώχειας και της ανισότητας. Ο πρόεδρος της Ινδονησίας,Πραμπόβο Σουμπιάντο, έδωσε μια πιο πρακτική διάσταση. Η Ινδονησία, είπε, είναι έτοιμη να στείλει «20.000 ή και περισσότερους» στρατιώτες για να υπηρετήσουν ως ειρηνευτική δύναμη στη Γάζα. Το μήνυμα ήταν σαφές: δεν αρκεί η καταγγελία, χρειάζονται μηχανισμοί επιβολής της ειρήνης.
Ο Εμανουέλ Μακρόν μίλησε για τη «δύναμη του δικαίου» και αναφέρθηκε στη Διακήρυξη της Νέας Υόρκης, που υπέγραψαν 142 χώρες υπέρ λύσης δύο κρατών και μόνιμης εκεχειρίας. Η Γαλλία προσπάθησε να τοποθετηθεί ως πυλώνας συναινετικής διπλωματίας, αν και η ρητορική της παραμένει πιο μετρημένη από άλλους ηγέτες. Ο Μαρσέλο Ρεμπέλο ντε Σόουζα, από την Πορτογαλία, τόνισε τη σημασία της αναγνώρισης της Παλαιστίνης από όλο και περισσότερα κράτη, βλέποντας σε αυτήν ένδειξη ότι η διεθνής κοινότητα δεν έχει παραιτηθεί από το όραμα μιας πολιτικής λύσης.
Στις παρεμβάσεις αυτών των ημερών στη Νέα Υόρκη φάνηκε μια σπάνια σύγκλιση: Ευρωπαίοι, Άραβες και χώρες του Νότου αναγνωρίζουν ανοιχτά ότι η επιβίωση των Παλαιστινίων προϋποθέτει ανεξάρτητο κράτος και ότι η βία στη Γάζα έχει ξεπεράσει κάθε όριο. Κι όμως, όλοι γνωρίζουν ότι η Γενική Συνέλευση δεν έχει τη δύναμη να επιβάλει αποφάσεις.
Η εικόνα είναι σχεδόν παράδοξη: οι πιο ισχυρές δηλώσεις ακούγονται σε ένα βήμα που δεν έχει δεσμευτική ισχύ, ενώ το Συμβούλιο Ασφαλείας παραμένει παραλυμένο από βέτο και διαιρέσεις. Έτσι, το Παλαιστινιακό συνεχίζει να είναι το «ηθικό τραύμα» του ΟΗΕ – μια υπόθεση όπου η διεθνής κοινότητα μπορεί να υψώνει τη φωνή της, αλλά δυσκολεύεται να τη μετατρέψει σε πράξη.
Κι όμως, αυτή η αδυναμία δεν είναι ουδέτερη. Το φετινό μήνυμα της Γενικής Συνέλευσης ήταν ηχηρό: το Παλαιστινιακό δεν είναι περιφερειακή σύγκρουση, αλλά παγκόσμιο τεστ αξιοπιστίας. Αν τα «ποτέ ξανά» που ειπώθηκαν μετά τον Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο δεν θέλουμε να γίνουν «πάλι και πάλι», τότε το χρέος της διεθνούς κοινότητας είναι να μετατρέψει την αγανάκτηση σε δράση – και να αναγνωρίσει επιτέλους ότι χωρίς ελευθερία και κράτος για τους Παλαιστινίους, δεν θα υπάρξει ούτε ειρήνη ούτε ασφάλεια για κανέναν.
