Η υπόθεση του Αρίστου Δοξιάδη ως του πιο βραχύβιου υπουργού στην ιστορία της μεταπολίτευσης θα μπορούσε να περάσει στην ιστορία ως το πιο σύντομο ανέκδοτο προερχόμενο από μία κωμική κυβέρνηση που γεννάει τραγωδίες. Αν κάτι τέτοιο δεν συμβαίνει είναι ακριβώς επειδή ενσαρκώνει, αλλά μαζί συνοψίζει το ακόμα μεγαλύτερο ανέκδοτο της «αριστείας». Ενός τίτλου που οι νονοί του είναι ακριβώς αυτοί οι ίδιοι που τον περιφέρουν.
Η «αριστεία» μπορεί να περιγραφεί περισσότερο με ψυχολογικούς όρους παρά με πολιτικούς. Είναι η προβολή που κάνει ένα μικρό μέρος της κοινωνίας πάνω στο ίδιο του το είδωλο. Μια θέαση του εαυτού και των ομοίων του που τον κάνει να ξεχωρίζει από την πλέμπα και τον ορίζει δικαιωματικά ως τον μόνο άξιο για να ασκήσει εξουσία στην χώρα αυτή (μια εξουσία που επί της ουσίας -έστω παρασκηνιακά- πάντοτε ασκούσε). Είναι μια αριστοκρατία που προσπαθεί να περιγράψει τον εαυτό της κυρίως με αισθητικούς όρους, προσπαθώντας να επιβάλει μια ταυτότητα. Ο «άριστος» είναι ο αποτελεσματικός, ο εξευγενισμένος και ο κοσμοπολίτης, αυτός που γνωρίζει τους τρόπους της ζωής στην πλήρη της δυτική έκταση. Είναι θεσμικός ακριβώς γιατί αντιλαμβάνεται τον εαυτό του, όχι ως μέρος των θεσμών αλλά ως ριζωμένο στις αρχές και την ουσία του ελληνικού κράτους. Με λίγα λόγια αντιλαμβάνεται τον εαυτό του ως θεσμό. Βλέπετε η αριστεία -όπως και η αριστοκρατία άλλωστε- είναι κυρίως κληρονομικό δικαίωμα, σπουδαγμένο στα ακριβότερα σχολεία, μπουκωμένο συχνά με αμφίβολες σπουδές σε ξένα ιδρύματα κάτω από αδιευκρίνιστες συνθήκες (σπουδές με δωρεές οικογενειών, πληρωμένα διδακτορικά, αμφίβολους τίτλους). Είναι το συναίσθημα αυτό μιας μερίδας ανθρώπων που στην πραγματικότητα μισούν την κοινωνία, τους πολλούς, το πλήθος. Η περιγραφή του εαυτού τους με τον όρο αυτό δεν έχει ως στόχο μια αυτοαξιολόγηση που τους τοποθετεί στις πρώτης θέσης της κλίμακας. Είναι ακριβώς η τοποθέτηση του εαυτού εκτός κλίμακας. Μια ανέγγιχτη τάξη που υπάρχει πέρα από τους θεσμούς, πέρα από τον έλεγχο ή την λογοδοσία.
Ίσως το πιο έντονο χαρακτηριστικό αυτής της αυτόκλητης κάστας να είναι η υποκρισία. Μια υποκρισία που στην κυβέρνηση Μητσοτάκη βρίσκει εδώ και χρόνια την πιο ξεκάθαρή της έκφραση. Έτσι η επίκληση των θεσμών έρχεται να μεταφραστεί σε υποκλοπές, η αποτελεσματικότητα σε Τέμπη, ο φιλελευθερισμός σε εναγκαλισμό με την ακροδεξιά και η δεξαμενή με τις χρυσές εφεδρείες σε υπουργούς με θητείες που διαρκούν όσο ένα βαθύ χασμουρητό. Η κάστα των «αρίστων» αριστοκρατών περιφέρει τον εαυτό της εκτοξεύοντας προς όλες τις κατευθύνσεις κατηγορίες που λιγότερο περιγράφουν τους αντιπάλους του και περισσότερο περιγράφουν το άγχος της κάστας να διακριθεί αισθητικά από αυτούς: Τοξικότητα, λαϊκισμός, πάνω και κάτω πλατείες, Μαρφίν, έξοδος από το ευρώ. Ό,τι ακριβώς χρειάζεται για να εκφωνήσει ένα: «αχ γιατί γεννήθηκα σε αυτή τη χώρα;», ένα επιφώνημα που λιγότερο παραπονιέται και περισσότερο επιβεβαιώνει το ίδιο το υποκείμενο για τη δική του μοναδικότητα. Με τον ίδιο τρόπο αναμασά το μάντρα των αρχών της, μια σειρά από αρχές που η κάστα ποδοπατά με ένα έξαλλο καν-καν στους εορτασμούς της αυταρέσκειας: Αξιολόγηση, εκσυγχρονισμός, νομιμότητα, αποτελεσματικότητα, κοσμοπολιτισμός, μπλα μπλα μπλα. Κενές λέξεις χωρίς πρακτικό νόημα που απλώς εκστομίζει προς την μάζα που την περιβάλει ώστε να τις χρησιμοποιήσει σαν κουπί που την κάνει να πλέει γρήγορα μακριά της.
Με την αλαζονεία των ανθρώπων που δεν λογοδοτούν, οι «άριστοι» μπορούν να εμφανιστούν άλλοτε ως φιλελεύθεροι και άλλοτε ως ακροδεξιοί αλλά παραμένουν σταθερά καιροσκόποι. Δεν είναι τίποτα άλλο από κοτζαμπάσηδες σε ένα πιο αφηρημένο πολιτικά πλαίσιο, θεληματάρηδες κοτζαμπάσηδων ή -στην πιο θλιβερή εκδοχή- απλά οπαδοί τους. Λυμαίνονται ένα κράτος που περιφρονούν για την αναποτελεσματικότητά του, μια αναποτελεσματικότητα που οι ίδιοι δημιούργησαν με τους δικούς τους διορισμούς, τα καρτέλ που επέβαλλαν, την ατιμωρησία που εξασφάλισαν, τα εκατομμύρια που καταχράστηκαν.
Ακόμα και αν περιγράφουν πάντοτε τους εαυτούς τους σαν τα πιο ακριβά υποδήματα σε κάποια απαστράπτουσα βιτρίνα του Μιλάνο, δεν είναι άλλο από κάλοι που πάντοτε εμπόδιζαν αυτή τη κοινωνία να βαδίσει σωστά προς οποιαδήποτε κατεύθυνση.
