Με τα ταμεία να αδειάζουν και τον κ. Σόιμπλε να ψιθυρίζει “είναι δικό σας θέμα τι θα κάνετε” η κυβέρνηση το ελάχιστο που θα έπρεπε να κάνει θα ήταν να μιλά με μια φωνή
Του Δημήτρη Σμυρναίου
Στα τέλη του περασμένου Σεπτέμβρη γράφαμε σ’ αυτή την εφημερίδα ότι το κλίμα κατά τη διάρκεια της επίσκεψης Σαμαρά στο Βερολίνο ήταν τόσο χαρμόσυνο, όσο σε ένα μνημόσυνο. Άσχετα αν η τότε μονταζιέρα της Ρηγίλλης, με διαρροές προς τον μνημονιακό Τύπο προσπαθούσε να παρουσιάσει ως «επιτυχία» κάποιες αοριστολογίες ενός θλιβερού και εμφανώς τεθλιμμένου πρωθυπουργού. Μισό χρόνο μετά και υπό το φως των μετέπειτα εξελίξεων εκείνη η επίσκεψη θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ουσιαστικά σαν η απαρχή εφαρμογής ενός σχεδίου, που είχε αποκρυσταλλωθεί στο μυαλό του Βόλφγκανγκ Σόιμπλε μετά την ήττα τής τότε παραπαίουσας κυβέρνησης στις ευρωεκλογές.
Ο διορατικός κ. Σόιμπλε
Ο κύριος Σόιμπλε είχε διαμηνύσει ξεκάθαρα σε Σαμαρά και Βενιζέλο ότι η κυβέρνησή τους δεν είχε όχι απλά καύσιμα, αλλά ούτε καν… ρόδες. Δεν είναι τυχαίο ότι από το καλοκαίρι του ίδιου χρόνου είχε διακοπεί και κάθε χρηματοδότηση των «δανειστών» προς την ελληνική οικονομία. Ο κύριος Σόιμπλε, ο οποίος έχουμε ξαναγράψει ότι λειτουργεί πάντα πολύ πιο διορατικά, από ό,τι η κυρία Μέρκελ είχε πείσει την γερμανίδα καγκελάριο ότι θα πρέπει να φύγει αυτή η κυβέρνηση και «να έρθει στην εξουσία ο Τσίπρας», αφού κατά τη γνώμη του αυτός θα ήταν ο καλύτερος τρόπος για την «απομυθοποίησή» του. Ήταν κάτι που εμβρόντητος το άκουσε και ο κύριος Σαμαράς, άσχετα αν δεν θέλησε ποτέ να το… πιστέψει.
Στο Βερολίνο γνώριζαν τις χρηματοδοτικές ανάγκες της χώρας και είχαν πλήρη επίγνωση του πώς θα μπορούσαν να τις εκμεταλλευτούν, κλείνοντας κι άλλο την κάνουλα της χρηματοδότησης, που έτσι κι αλλιώς γινόταν πάντα με το σταγονόμετρο. Συνυπολόγιζαν ότι η αναταραχή των εκλογών, αλλά και η εχθρότητα των αγορών και των αξιολογητών προς μια αριστερή στροφή θα έφερνε την κυβέρνηση Τσίπρα μπροστά σε μια δεινή κατάσταση, όπου τα διλήμματα θα ήταν ζωτικής σημασίας. Ήδη οι αισιόδοξες προβλέψεις για τα περίφημα πλεονάσματα είχαν αρχίσει να αμφισβητούνται.
Οι περισσότεροι υπολογισμοί του κυρίου Σόιμπλε αποδείχτηκαν αληθείς, με εξαίρεση ίσως ότι δεν περίμενε μια κυβέρνηση, που θα ήταν αποφασισμένη να εξαντλήσει κάθε περιθώριο διαπραγμάτευσης με στόχο να μπορέσει να τηρήσει τις δεσμεύσεις της.
Η ανοιχτή διπλωματία
Στην καγκελαρία άκουγαν τις διαβεβαιώσεις του Αλέξη Τσίπρα ότι «θα είμαι ο πρώτος πρωθυπουργός που θα τηρήσει τις υποσχέσεις του» με μια έκπληξη, που θα μπορούσε να… παρεκτραπεί σε θαυμασμό αν δεν το απαγόρευε η κρισιμότητα της μάχης, που ξεπερνά τα όρια της Ελλάδας και απειλεί τα θεμέλια μιας ολόκληρης ιδεολογίας. Και ξαφνιάστηκαν και από το κύμα συμπάθειας, που φάνηκε να γεννά στις πρώτες ημέρες της εκλογικής του νίκης ο ΣΥΡΙΖΑ, κυρίως σε τμήματα της ευρωπαϊκής σοσιαλδημοκρατίας. Ενοχλήθηκαν και από την τρομερή δημοφιλία του Γιάνη Βαρουφάκη, που με μια ανεξήγητη για αυτούς αυτοπεποίθηση απαρνήθηκε το ρόλο-κλισέ του μετανοημένου, σχεδόν μέχρι δακρύων «αμαρτωλού» από το Νότο, που με τόση συνέπεια είχαν ενσαρκώσει οι κύριοι Παπανδρέου, Παπαδήμος, Βενιζέλος και Σαμαράς.
Σε αυτό το σημείο ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε αποφάσισε να αναθεωρήσει την αρχική του στρατηγική, που το Βερολίνο είχε με επιτυχία εφαρμόσει απέναντι στο δίδυμο Παπανδρέου-Παπακωνσταντίνου, αλλά και αργότερα απέναντι στους κυρίους Βενιζέλο, Στουρνάρα και Χαρδούβελη, που θα μπορούσε να συνοψιστεί άριστα στην ιστορική ατάκα «forget it Jannis». Με άλλα λόγια, στην πρώτη φάση των διαπραγματεύσεων με την Ελλάδα ο κύριος Σόιμπλε είχε στόχο να ξεκαθαρίσει προς την Αθήνα, ότι δεν υπάρχει άλλος δρόμος από εκείνον του μνημονίου, αλλά εκείνος δεν θα είχε κανένα πρόβλημα να αφήσει τους Έλληνες να τραβήξουν για άλλες, εκτός του ευρώ, πολιτείες. Αυτός βέβαια θα λυπόταν για το «δύσμοιρο λαό, που έχει μια τέτοια ανεύθυνη κυβέρνηση», αλλά δεν μπορούσε να κάνει και αλλιώς. Αλλά βλέποντας την απήχηση, που έδειχνε να έχει σε πρώτη φάση η ανοιχτή διπλωματία της Αθήνας, ο γερμανός υπουργός αποφάσισε να εγκαταλείψει τη στρατηγική του «δε με νοιάζει ό,τι κι αν κάνετε» και πέρασε σε πολύ πιο επιθετικές ενέργειες, που είχαν στόχο να αποτρέψουν εν τη γενέσει τους την οποιαδήποτε συμμαχία επεδίωξε να συνάψει η Αθήνα.
Επιστροφή στην αρχική τακτική
Τώρα, δύο εβδομάδες μετά τον «ρητορικό αφοπλισμό» που συμφωνήθηκε στο Βερολίνο, αλλά και την «κατανόηση» της κυρίας Μέρκελ για την επιθυμία μιας νέας κυβέρνησης να παρουσιάσει ένα νέο δικό της πρόγραμμα, είναι σαφές ότι ο κ. Σόιμπλε μπορεί να επιστρέψει στην αρχική του τακτική. Το Βερολίνο βλέπει ότι ο χρόνος κυλά βασανιστικά αντίστροφα για την Αθήνα, οι στρόφιγγες κλείνουν από παντού και ο ίδιος μπορεί να απολαμβάνει το τελεσίγραφο, που ο ίδιος δεν ξεστόμισε δημόσια ποτέ: «ή θα υποταχτείτε ή θα χρεωκοπήσετε. Η επιλογή είναι καθαρά δική σας». Γιατί, άλλωστε, να το διατυπώσει ο ίδιος όταν σε Βρυξέλλες, αλλά κυρίως στην Αθήνα έχει στρατιές προθύμων – πολιτικών, τραπεζιτών, δημοσιογράφων – που το ουρλιάζουν καθημερινά;
Καλοδεχούμενη ήταν πάντως από το επιτελείο του κυρίου Σόιμπλε, όπως φαίνεται και από τις επακόλουθες διαρροές στον Τύπο και η «πολυγλωσσία» μιας κυβέρνησης, που συχνά δείχνει να μην έχει ακόμα συνειδητοποιήσει ότι κυβερνά.
Οι αντικρουόμενες δηλώσεις για το αν θα πληρωθεί στην ώρα της η δόση του ΔΝΤ, τα υπονοούμενα για εξεύρεση άλλων πηγών – μη ευρωπαϊκών – πηγών χρηματοδότησης, οι εμφανείς αδυναμίες και οι κρυφές εσωτερικές τρικλοποδιές της ελληνικής αντιπροσωπείας στις διαπραγματεύσεις με τους Ευρωπαίους αποτέλεσαν -δυστυχώς- την καλύτερη μαγιά για να… φουσκώσουν πάλι από το απόγευμα της περασμένης Τετάρτης τα πρωτοσέλιδα για την «ελληνική παράνοια» ή για «ημέρες χάους στην Αθήνα». Τέτοια απροσδόκητη βοήθεια προφανώς δεν την είχε συνυπολογίσει ούτε ο προνοητικός κύριος Σόιμπλε. Ο οποίος δείχνει να βρίσκεται πια πολύ κοντά στον αρχικό του και κεντρικό στόχο. Να μπορεί να δηλώνει ανενόχλητος στον ευρωπαϊκό τύπο σε περίπτωση «ατυχήματος», ότι αυτός έκανε ότι μπορούσε, αλλά η ευθύνη είναι των Ελλήνων, που με τα λάθη τους σφράγισαν μόνοι τους τη μοίρα τους.
•
