Φωτογραφία: Bakir Ismail
Οι Κούρδοι είναι ένας λαός διασκορπισμένος σε τέσσερα κυρίως κράτη: Τουρκία, Συρία, Ιράκ και Ιράν. Από την ίδρυση του, το 1923, το τουρκικό κράτος είχε ως βασικό μέλημα τη δημιουργία τουρκικού έθνους, πράγμα που απέκλειε την ύπαρξη άλλων εθνοτήτων, όπως οι Κούρδοι, καταστέλλοντας κάθε διεκδίκησή τους, φτάνοντας ακόμα και στην απαγόρευση χρήσης της κουρδικής γλώσσας. Ωστόσο, δεν είναι μόνο το ζήτημα της εθνικής ομοιογένειας που καθιστά το Κουρδικό φλέγον ζήτημα για την Άγκυρα, δεδομένου ότι η νοτιανατολική Τουρκία, που κατοικείται κυρίως από Κούρδους παρά τις προσπάθειες πληθυσμιακής αλλοίωσης της από την τουρκική κυβέρνηση, έχει τεράστια στρατηγική και οικονομική σημασία για το τουρκικό κράτος.
Η Τουρκία βρίσκεται σε πόλεμο με το ΡΚΚ, την κύρια κουρδική οργάνωση που θεωρείται τρομοκρατική από την Τουρκία, την ΕΕ και τις ΗΠΑ, ήδη από το 1984. Το 2014, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν πρότεινε στους Κούρδους συνομιλίες για πολιτική διευθέτηση του ζητήματος, οι οποίες ναυάγησαν αφού η Άγκυρα έθετε ως προαπαιτούμενο για τις συνομιλίες αυτό που οι Κούρδοι θεωρούσαν ως ζητούμενο. Έντεκα χρόνια αργότερα, στις 27 Φεβρουαρίου 2025, ο ηγέτης των Κούρδων Αμπντουλλάχ Οτσαλάν, φυλακισμένος στο Ιμραλί από το 1999, ζήτησε από το ΡΚΚ να συνεδριάσει προκειμένου να αποφασίσει την κατάθεση των όπλων και τη «μετάβαση σε δημοκρατικές μορφές αγώνα», πράγμα που γίνεται τελικά αποδεκτό στο 12ο Συνέδριό του ΡΚΚ και ανακοινώνεται στις 12 Μαΐου.
Για την Τουρκία, το Κουρδικό αποτελεί μείζον εσωτερικό πρόβλημα, που επιδεινώνεται από τις περιφερειακές εξελίξεις: Η μετατροπή του Ιράκ, το 2003, σε ομόσπονδο κράτος και η θεσμοθέτηση του ιρακινού Κουρδιστάν σε ομόσπονδο κρατίδιο, προκάλεσε ιδιαίτερες ανησυχίες στην Άγκυρα, πολύ περισσότερο που στο βόρειο Ιράκ, στο όρος Καντίλ, υπάρχουν στρατόπεδα του ΡΚΚ. Οι ανησυχίες και οι φόβοι της Άγκυρας παροξύνθηκαν με την αυτο-οργάνωση των Κούρδων της Συρίας και τη δημιουργία της λεγόμενης Δημοκρατίας της Ροζάβα, οι οποίοι έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στην αντιμετώπιση του λεγόμενου Ισλαμικού Χαλιφάτου και την απώλεια των συριακών και ιρακινών εδαφών που είχε καταλάβει. Για τον λόγο αυτό, οι Ηνωμένες Πολιτείες στηρίζουν τους Κούρδους της Συρίας, ενώ υπέρ των Κούρδων τάσσεται και το Ισραήλ, το οποίο βρίσκεται σε σχέση αντιπαλότητας με την Τουρκία μετά το 2010.
Πρόκειται για ένα σημαντικό σημείο τριβής μεταξύ Ουάσινγκτον και Άγκυρας, η οποία δεν δίστασε να εισβάλει τρεις φορές στη βόρεια Συρία και να καταλάβει, παράνομα, κουρδικά εδάφη. Η Τουρκία επιμένει ότι πρόκειται για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας, ενώ οι ΗΠΑ διατηρούσαν μέχρι τώρα στη Συρία οκτώ μικρές επιχειρησιακές βάσεις επανδρωμένες με περίπου δύο χιλιάδες στρατιώτες στηρίζοντας τους Κούρδους της Συρίας ως ανάχωμα σε ενδεχόμενη επανεμφάνιση των δυνάμεων του λεγόμενου Ισλαμικού Χαλιφάτου, αλλά και διότι είναι σταθερός σύμμαχός τους στην περιοχή.
Ο πρόεδρος Τραμπ είχε δηλώσει στα τέλη Ιανουαρίου ότι θα αποσύρει τις αμερικανικές δυνάμεις από τη Συρία, επειδή δεν είναι μία χώρα φιλική προς τις ΗΠΑ. Ωστόσο, μετά την ανατροπή του καθεστώτος Άσαντ από την τζιχαντιστική οργάνωση Ταχρίρ Χάϊα ας Σαμς, που στηρίζεται από την Τουρκία, και τη μετάλλαξη του αρχηγού της, Άχμεντ αλ Σάρα, σε μετριοπαθή ηγέτη του πολιτικού Ισλάμ, επακολουθεί η συνάντησή του με τον πρόεδρο Τραμπ, στις 14 Μαΐου στη Σαουδική Αραβία, μετά την οποία ανακοινώνεται ότι οι ΗΠΑ θα άρουν τις κυρώσεις που είχαν επιβάλει στη Συρία μετά την 11η Σεπτεμβρίου, εντάσσοντάς την στον λεγόμενο Άξονα του Κακού. Όπως έγινε γνωστό, ο πρόεδρος Τραμπ ζήτησε από τον de facto ηγέτη της Συρίας Άλ Σάρα να ακολουθήσει το παράδειγμα άλλων αραβικών κρατών και να εξομαλύνει τις σχέσεις της Συρίας με το Ισραήλ, μέσω της υπογραφής μίας ακόμα Συμφωνίας του Αβραάμ.
Κατόπιν αυτών προκύπτει ότι το διακύβευμα του αφοπλισμού του ΡΚΚ είναι ζωτικής σημασίας για την Άγκυρα, δεδομένης της σχέσης αλληλεπίδρασης του Κουρδικού ζητήματος στην Τουρκία, τη Συρία και το Ιράκ και η εξομάλυνση των αμερικανο – συριακών σχέσεων ενδέχεται να επιφέρει μείωση της τουρκικής επιρροής στην Συρία. Αυτό θα σήμαινε ότι ενισχύεται η θέση του Ισραήλ –και η θέση των Κούρδων της Συρίας– ως αντίπαλης δύναμης στην Τουρκία. Επομένως, η Άγκυρα επιδιώκει το κλείσιμο του Κουρδικού στο εσωτερικό της φοβούμενη ότι οι απαιτήσεις των Κούρδων στο έδαφός της θα γίνουν επιτακτικότερες μετά το ιρακινό προηγούμενο και τις κυοφορούμενες εξελίξεις σχετικά με τους Κούρδους της Συρίας.
Αυτήν τη στιγμή, όμως, όλα είναι ρευστά. Κανείς δεν γνωρίζει τι θα συμβεί με τους Κούρδους της Συρίας, και είναι βέβαιο ότι η Τουρκία θα πιέσει όσο μπορεί περισσότερο τις ΗΠΑ στο θέμα αυτό και θα προσπαθήσει να διατηρήσει την επιρροή της στη χώρα, την οποία διεκδικεί και το Ισραήλ. Τέλος, αναμένονται αντιδράσεις στο εσωτερικό της Τουρκίας για τις συνομιλίες με το ΡΚΚ, αλλά και από άλλες μικρότερες κουρδικές οργανώσεις.





