Η Aριστερά κερδίζει και ανατρέπει συσχετισμούς
Της Γεωργίας Ντούσια
Οι εκλογές στους 8.119 Δήμους και σε 15/17 Αυτονομίες (Περιφέρειες) του ισπανικού κράτους επιβεβαίωσαν, ιδιαίτερα στις μεγαλύτερες πόλεις, το τέλος των αυτοδύναμων τοπικών κυβερνήσεων και Δήμων. Το δεξιό κυβερνών Λαϊκό Κόμμα (Λ. Κ – P. P), αν και βγήκε πρώτο (27, 0% από 37,5% το 2011) , έχασε σχεδόν 2,5 εκατ. ψήφους και την αυτοδυναμία που διέθετε σε 11 Αυτονομίες. Το Σοσιαλιστικό Κόμμα (Σ.Κ – PSOE), που ακολουθεί (25% από 27,8%το 2011), κατάφερε να συγκρατήσει στα μη αστικά κέντα την πτώση της εκλογικής του δύναμης, όμως η εποχή των αυτοδυναμιών είναι παρελθόν και για αυτό. Τα δύο κόμματα συγκεντρώνουν το 52,0% του εκλογικού σώματος από 73,3% το 2011.
Ο δικομματισμός ως δομικό στοιχείο του «μεταπολιτευτικού» συστήματος άσκησης εξουσίας στο ισπανικό κράτος και η ηγεμονία του Λ.Κ τα τελευταία χρόνια αποτελούν πλέον παρελθόν.
Kαταλύτης των εξελίξεων και διαμορφώτρια της νέας πολιτικής πραγματικότητας είναι για πρώτη φορά η Αριστερά, με κυρίαρχο το Ποδέμος και τα κοινωνικά κινήματα, που αναδείχτηκαν την περίοδο της κρίσης και των άτυπων μνημονίων. Ιδιαίτερα σημαντική και κρίσιμη είναι η ανάδειξή τους σε τρίτη πολιτική δύναμη* και σε ρυθμιστές στο σχηματισμό αρκετών τοπικών κυβερνήσεων και πολλών δημοτικών αρχών.
Το νέο κεντροδεξιό κόμμα Σιουδαδάνος (Πολίτες), που στήθηκε και λειτουργεί σαν ανάχωμα στις μετατοπίσεις ψηφοφόρων της δεξιάς προς τα αριστερά, συνέβαλε και αυτό στην αναδιάταξη των πολιτικών συσχετισμών. Τα εκλογικά αποτελέσματα, όμως, είναι πολύ κατώτερα των προσδοκιών αλλά και των δημοσκοπήσεων (6,5%). Ωστόσο και αυτό το κόμμα, που είναι πλέον τέταρτο σε εκλογική δύναμη, καλείται να παίξει ρυθμιστικό ρόλο σε Αυτονομίες και Δήμους, που την πρωτιά έχει κατά κύριο λόγο το Λαϊκό.
Η Ενωμένη Αριστερά (Ε. Α –I.U) υπέστη βαριά ήττα, όχι μόνο γιατί το εκλογικό της ποσοστό συρρικνώθηκε σε ιστορικά χαμηλό επίπεδο (4,73% από 6,61 το 2011), αλλά και γιατί λόγω του ορίου του 5% έχασε την εκπροσώπησή της σε αρκετές Αυτονομίες και Δήμους. Κορυφαίο παράδειγμα η Περιφέρεια και ο Δήμος της Μαδρίτης, όπου για πρώτη φορά στη μεταφρανκική περίοδο δεν εκπροσωπείται (το 2011 είχε εκλέξει 13 βουλευτές και 6 δημοτικούς συμβούλους).
Η κρίση που σοβούσε σχετικά με την πολιτική των συμμαχιών εκδηλώθηκε έντονα και διαλυτικά μετά την αιφνίδια απόφαση της Περιφερεικής Οργάνωσης της Μαδρίτης να ορίσει και δημοσιοποιήσει υποψήφιο για το Δήμο της Μαδρίτης, ενώ δεν είχαν ολοκληρωθεί οι συνομιλίες σε κεντρικό επίπεδο με το Ποδέμος. Η ενέργεια αυτή είχε ως αποτέλεσμα την αποχώρηση από το κόμμα στελεχών και μελών, που συμμετείχαν στο ψηφοδέλτιο «Μαδρίτη Τώρα»
Στη συνεδρίαση της Εκτελεστικής Επιτροπής για την εκτίμηση των εκλογικών αποτελεσμάτων ο γ. συντονιστής της Ε.Α, Κάγιο, τόνισε ότι τα επίσημα εκλογικά αποτελέσματα υποεκτιμούν την εκλογική δύναμη της Ε.Α, λόγω της συμμετοχής της σε συμμαχικά σχήματα και ότι τα πραγματικά αποτελέσματα κινούνται στα επίπεδα του 2011. Γενικά, κράτησε ιδιαίτερα χαμηλούς τόνους και παρέπεμψε τη συζήτηση για το ζήτημα της Μαδρίτης και γενικότερα των συμμαχιών στα επόμενα όργανα, που θα συγκληθούν στις 5 και 14 Ιουνίου. Αξίζει, ωστόσο, να σημειωθεί η απουσία από το όργανο εκπροσώπων της περιφέρειας της Μαδρίτης.
Ο πολιτικός σεισμός της Βαρκελώνης
Καταρχάς, η Βαρκελώνη είναι η μεγαλύτερη μετά τη Μαδρίτη πόλη της Ισπανίας, παλιότερο κάστρο των σοσιαλιστών και στη συνέχεια της κεντροδεξιάς με εθνικιστικά χαρακτηριστικά. Είναι επίσης, μια από τις ελάχιστες πρωτεύουσες νομών, που ευοδώθηκε ο σχηματισμός ενωτικού ψηφοδελτίου με συμμετοχή του Ποδέμος, της Ε.Α και τοπικών κοινωνικών κινημάτων. Η υποψήφια δε δημαρχίνα, Άντα Κολάου, είναι η «ψυχή» του μαζικού κινήματος κατά των εξώσεων λόγω οικονομικής αδυναμίας αποπληρωμής στις τράπεζες ενυπόθηκων στεγαστικών δανείων.
Παρόλο που η νίκη είναι ισχνή ποσοτικά (17.000 ψήφοι ή 2,5% διαφορά από το δεύτερο κόμμα), καταγράφηκε σαν «αυθεντικός πολιτικός σεισμός» για το σύνολο της χώρας και μήνυμα για τις επερχόμενες περιφερειακές εκλογές στην Καταλωνία το Σεπτέμβρη. Όπως είπε η ίδια, κατασυγκινημένη αμέσως μετά τα αποτελέσματα, ήταν μια μάχη του Δαβίδ με το Γολιάθ.
Οι 100 πρώτες ημέρες
Η Άντα Κολάου παρουσίασε ήδη το φιλόδοξο αλλά εφικτό πρόγραμμα του «Βαρκελώνη από κοινού» για τις πρώτες 100 ημέρες από την ανάληψη της δημαρχίας και τους άξονες δράσεις για το α’ εξάμηνο του 2016. Και τα δύο αποτελούν και πρόταση συνεργασίας προς άλλα κόμματα για την απόκτηση της απαιτούμενης πλειοψηφίας.
Το πρόγραμμα, αναλυτικό και κοστολογημένο όπου απαιτείται, διαπνέεται από ταξική μεροληψία υπέρ των ασθενέστερων οικονομικά στρωμάτων και προβλέπει την εφαρμογή ηθικού κώδικα του ψηφοδελτίου σχετικά με τα οικονομικά προνόμια των δημοτικών συμβούλων.
Ενδεικτικά, επιβολή προστίμου –μετά από διάλογο- στις τράπεζες που πραγματοποιούν εξώσεις και διαθέτουν κενά διαμερίσματα/κατοικίες, εισοδηματική ενίσχυση σε όσα άτομα έχουν εισόδημα χαμηλότερο από 600€ μηνιαίως, διεύρυνση των δημοτικών υπηρεσιών σίτισης, αναθεώρηση των τιμών/καρτών στα ΜΜΜ, μη χορήγηση αδειών ή αναθεώρηση όσων έχουν δοθεί για ανέγερση μεγάλων ξενοδοχειακών μονάδων και εμπορικών κέντρων. Τέλος, περιορίζεται η παραχώρηση από το Δήμο αυτοκινήτων στους εκλεγμένους και τίθεται ως ανώτατο πλαφόν συνολικών αποδοχών των δημοτικών συμβούλων/δημάρχου τα 2.200€ (σήμερα η αμοιβή δημάρχου ανέρχεται σε 11.000€).
Μαδρίτη: η ανατροπή
Στο Δήμο και την Περιφέρεια της Μαδρίτης ηγεμόνεεε το Λ.Κ για 24 συνεχή χρόνια. Σ’ αυτές τις εκλογές, στη μεν Αυτονομία μόλις που καταφέρνει μαζί με το Σιουδαδάνος να έχει την απαιτούμενη πλειοψηφία εδρών για να κυβερνήσει, στο δε Δήμο μόνο η συνεργασία του Σ.Κ και του «Μαδρίτη Τώρα» διαμορφώνει την απαιτούμενη πλειοψηφία. Η ουσιαστική αλλά και συμβολική σημασία αυτής της ανατροπής των πολιτικών συσχετισμών υπέρ της αριστεράς και των κινημάτων είναι ιδιαίτερα σημαντική και λειτουργεί σαν προάγγελος των επερχόμενων βουλευτικών εκλογών το Νοέμβρη.
Στο δημοτικό σχήμα «Μαδρίτη Τώρα» συμμετέχουν το Ποδέμος, ζωντανά κοινωνικά κινήματα της πόλης και πρώην μέλη και στελέχη της Ε.Α. Η υποψήφια για δήμαρχος Μανουέλα Καρμένα είναι πρώην δικαστίνα, που είχε ασχοληθεί με υποθέσεις διαφθοράς και δεν ήταν ιδιαίτερα γνωστή στους πολίτες. Τελικά, το «Μαδρίτη Τώρα» βγήκε δεύτερο με μόλις 40.000 ψήφους και έναν σύμβουλο διαφορά από το Λ.Κ που ήλθε πρώτο.
Το πρόγραμμα των 100 πρώτων ημερών
Πέντε είναι τα άμεσα πεδία παρέμβασης: η προστασία της πρώτης κατοικίας από εξώσεις που πραγματοποιούν οι τράπεζες, το σταμάτημα των ιδιωτικοποιήσεων δημόσιων υπηρεσιών και της εκχώρησης δημοτικών υπηρεσιών σε μεγάλες ιδιωτικές εταιρείες, η εξασφάλιση σε όλους τους δημότες παροχής νερού και ηλεκτρικού καθώς και πρόσβασης στις δημοτικές δομές υγείας και κατάστρωση επείγοντος προγράμματος απασχόλησης σε νέους και μακροχρόνια άνεργους.
Η νίκη της αριστεράς στη Βαλένθια
Στην τρίτη μεγαλύτερη πόλη της Ισπανίας το αριστερό τοπικό Κομπρομί (Δέσμευση) συσπείρωσε μεγάλο μέρος της αριστεράς και των κινημάτων και έκανε τη μεγάλη έκπληξη τόσο στις δημοτικές όσο και στις περιφερειακές εκλογές. Στις δημοτικές ήλθε δεύτερο με 23,8% και με διαφορά από το πρώτο Λ.Κ μόλις 1,9% και 1 δημοτικό σύμβουλο και μπορεί να «πάρει» το Δήμο σε συνεργασία με το Σ.Κ και το «Βαλένθια από κοινού. Ανάλογα και τα αποτελέσματα στις Περιφερειακές εκλογές, όπου σε συνεργασία με το Σ.Κ και το Ποδέμος σχηματίζεται κυβέρνηση. Η E.A, για πρώτη φορά, δεν κατάφερε να εκπροσωπηθεί.
Οι διαπραγματεύσεις μεταξύ των κομμάτων/ δημοτικών σχημάτων ξεκινούν τις επόμενες ημέρες. Ήδη έχει προγραμματιστεί σύγκλιση των αρμόδιων κομματικών οργάνων του Λ.Κ, του Σ.Κ και της Ε.Α, ενώ το Ποδέμος και οι Σιουδαδάνος δημοσιοποίησαν τις πρώτες προϋποθέσεις συνεργασίας.
*Επίσημα συγκεντρωτικά στοιχεία ψήφων δεν έχουν δοθεί, λόγω αδυναμίας συνυπολογισμού των πολύμορφων συμμαχικών σχημάτων αυτού του χώρου, που έλαβαν μέρος στις δημοτικές κατά κύριο λόγο.
