«Δίνουμε τη μάχη με το βαθύ κράτος με έργα, όχι στα λόγια!», αναφέρει σε ανάρτησή του ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης, ο οποίος παρουσίασε το σχέδιο της κυβέρνησης στο υπουργικό συμβούλιο την περασμένη Τετάρτη. Και συνεχίζει «ήδη έχουμε κάνει μεγάλα βήματα μπροστά» και αναφέρεται (ως μάχη με το βαθύ κράτος, υπενθυμίζω) στον «ψηφιακό εκσυγχρονισμό του κράτους», την απονομή των συντάξεων σε 60 ημέρες και τους ενιαίους αριθμούς εξυπηρέτησης του πολίτη 1555 και 1566, προσθέτοντας –ειρήσθω εν παρόδω– την ψηφιακή κάρτα εργασίας, τη μεταρρύθμιση στον ΟΣΕ και τη μετάβαση του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ, για να παρουσιάσει «νομοθετική παρέμβαση για ένα κράτος πιο φιλικό στον πολίτη» και «απλοποίηση διαδικασιών του Εθνικού Μητρώου Διαδικασιών ΜΙΤΟΣ». Στο πλαίσιο της επανανοηματοδότησης των πάντων, ώστε να φτιασιδώνουν την εικόνα της κυβέρνησης, και του αναθεωρητισμού για να της δίνεται ώθηση φτάσαμε να ακούμε ως «μάχη με το βαθύ κράτος» την ψηφιοποίηση υπηρεσιών και την αντιμετώπιση του τέρατος της γραφειοκρατίας, διότι πες πες, κάτι θα μείνει…
«Το ελληνικό βαθύ κράτος παραπέμπει στην ύπαρξη μηχανισμών εξουσίας με πολιτικό πρόσημο τον ακραίο συντηρητισμό, στους τέσσερις πολιτειακούς τομείς στους οποίους αναφερόμαστε: αστυνομία, δικαιοσύνη, στρατό και εκκλησία. Δρα –συνήθως αλλά όχι πάντα– κρυφίως σε καθεστώς σχετικής αυτονομίας από την επίσημη εξουσία. Αναπαράγεται αξιοποιώντας την αδράνεια και τη συγκατάβαση του επίσημου μηχανισμού. Το βαθύ κράτος δεν είναι εξ ορισμού παράνομο κράτος, αν και πολύ συχνά προσφεύγει σε πρακτικές διαλυτικές του κράτους δικαίου. Είναι το κράτος που αρέσκεται να κάνει τη δουλειά του με γνώμονα δοξασίες των εκπροσώπων του, οι οποίοι ούτε καν για τα προσχήματα, αντέχουν να είναι ιδεολογικά ουδέτεροι. Προτιμά να μην λογοδοτεί. Και βέβαια, δεν θέλει να διαβουλεύεται.» Αυτός είναι ο ορισμός του ελληνικού βαθέως κράτους [1], για τον οποίο η κυβέρνηση –μόνο αυτή την εβδομάδα– μας πρόσφερε απλόχερα παραπομπές.
Όπως λέμε ΟΠΕΚΕΠΕ
Ο ΟΠΕΚΕΠΕ αναδεικνύεται σε έναν βασικό μηχανισμό βαθέως κράτους, ο οποίος επιχειρείται απλά να… βάλει τα ρούχα του αλλιώς, με τη μεταβίβαση στην ΑΑΔΕ, φτιάχνοντας νέους μηχανισμούς αδράνειας και αποφυγής ελέγχου, ώστε να συνεχίσει τη δουλειά του, αφού η ΑΑΔΕ θα έχει και την ευθύνη της εύρυθμης λειτουργίας του ΟΠΕΚΕΠΕ και την ευθύνη του ελέγχου αυτής! Παράλληλα, στην Εξεταστική Επιτροπή απαγορεύτηκε –από τη στιγμή που η κυβέρνηση έχει τον απόλυτο έλεγχο αυτής δια της πλειοψηφίας– η επικαιροποίηση του καταλόγου μαρτύρων, ώστε να μην κληθούν να καταθέσουν ο κομματάρχης της ΝΔ στην Κρήτη Γ. Ξυλούρης (Φραπές) ούτε η πολιτεύτρια της ΝΔ Καλλιόπη Σαμαρτζίδου, στην κατοχή των οποίων έχουν ήδη βρεθεί εκατομμύρια ευρώ και πολυτελή αμάξια. Εν τω μεταξύ, παραιτήθηκε ο αντιπρόεδρος του ΟΠΕΚΕΠΕ, Ι. Καϊμακάμης, ο οποίος στην Εξεταστική (9/10) παραδέχτηκε ότι η οικογένειά του λαμβάνει αγροτικές επιδοτήσεις από τον οργανισμό που διοικεί και ότι εργάζεται με… ημιαπασχόληση (αλλά πλήρους μισθού) στον ΟΠΕΚΕΠΕ, διατηρώντας ιδιωτική επιχείρηση. Στη δεύτερη δικογραφία της ευρωπαϊκής εισαγγελίας που αναμένεται να κατατεθεί άμεσα –ίσως και την ερχόμενη εβδομάδα– περιλαμβάνονται δύο νυν και δύο πρώην υπουργοί, οκτώ βουλευτές της ΝΔ και δύο της αντιπολίτευσης. Ίσως γι’ αυτό έσπευσε να γράψει ο Κ. Μητσοτάκης στην κυριακάτικη ενημέρωσή του πως «δεν πρόκειται να κάνουμε πίσω, όποιο και αν είναι το πολιτικό κόστος, μέχρι να αποκαλυφθούν και να τιμωρηθούν όλοι όσοι έλαβαν παράνομες ενισχύσεις», αναφερόμενος μόνο στη δικογραφία που περιλαμβάνει πολίτες (13 κρίθηκαν προφυλακιστέοι και 23 αφέθηκαν ελεύθεροι) και αφήνοντας επιμελώς πίσω του τους αιρετούς. Τον Αυγενάκη και τον Βορίδη, άλλωστε, τους έχει ήδη γλιτώσει.
Πάντως, στις 4 Νοεμβρίου λήγει το τελεσίγραφο της Κομισιόν για έναν αξιόπιστο μηχανισμό διανομής των επιδοτήσεων και η καταβολή των πληρωμών δεν φαίνεται να ομαλοποιείται πριν από το τέλος του χρόνου. Έτσι, στις 23 Νοεμβρίου οι αγρότες ξεκινούν κινητοποιήσεις, διότι πέρα από αυτούς που πλούτισαν, με πολιτικές πλάτες, υπάρχουν και εκείνοι που έχουν αφεθεί στη μοίρα τους. Με 26 μήνες καθυστέρησης έχουν δοθεί μόλις 50 εκατ. ευρώ από τα 660 εκατ. ευρώ, που χρωστούν στην πληγείσα περιοχή της Θεσσαλίας, ενώ ξαφνικά χιλιάδες στρέμματα χαρακτηρίστηκαν μη επιλέξιμα σε ολόκληρη τη Θράκη, αποκλείοντας έναν νομό από τις επιδοτήσεις. Χάος.
Μηχανισμοί παντού
Και δεν είναι μόνο ο ΟΠΕΚΕΠΕ. Στο Μονομελές Πλημμελειοδικείο Λάρισας (δηλαδή το πιο χαμηλόβαθμο ποινικό δικαστήριο της χώρας) εκδικάζεται η υπόθεση για τα χαμένα βίντεο (βαθύτερο κράτος!) από το πολύνεκρο κρατικό έγκλημα στα Τέμπη. Η δίκη διεκόπη για τις 28 Νοεμβρίου και, εν τω μεταξύ, οι Data Journalists αποκαλύπτουν πως Β. Βελαώρας, επικεφαλής της γαλάζιας συνδικαλιστικής παράταξης ΔΑΚΕ στον ΟΣΕ, πρόεδρος του Σωματείου Εργαζομένων ΟΣΕ και Πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Σιδηροδρομικών και μέλος της πενταμελούς Επιτροπής Τερεζάκη για να συντάξει πόρισμα για το έγκλημα των Τεμπών το 2023 ήταν σε δεύτερο βαθμό καταδικασμένος από το 2021 για απάτη και ηθική αυτουργία σε πλαστογραφία, για το σκάνδαλο με πώληση σκραπ (παλιοσίδερων). Θυμίζουμε ότι στις 23 Μαρτίου αρχίζει η δίκη για τα Τέμπη, χωρίς κανένα πολιτικό πρόσωπο κατηγορούμενο… Όπως συμβαίνει με τη δίκη για τις παράνομες παρακολουθήσεις (Predatorgate), η οποία ξεκίνησε (το είδατε πουθενά;) ύστερα από έξι αναβολές, και αυτή σε Μονομελές Πλημμελειοδικείο, όπου στο εδώλιο των κατηγορουμένων στέκονται μόνο τέσσερις επιχειρηματίες και μόνο για πλημμέλημα, αυτό της παραβίασης του απορρήτου των επικοινωνιών.
Αλλά ούτε έχει τραβήξει μια γραμμή αυτή η κυβέρνηση, ότι από εδώ και πέρα δεν θα στήνει μηχανισμούς. Όχι. Δημιουργεί νέον μηχανισμό, παίρνοντας την είσπραξη από τα πρόστιμα για την παραβίαση του ΚΟΚ από την τοπική αυτοδιοίκηση, όπου κατευθύνονταν εξ ολοκλήρου, και φτιάχνει δύο νέους μηχανισμούς. Ένας που θα έχει σε ομηρία τους δήμους για να τους αποδώσει μέρος των εισπράξεων «εάν η εγκατάσταση και συντήρηση των καμερών (σ.σ. στους δρόμους) γίνονται με μέριμνα και δαπάνες τους, κυρίως για χρηματοδότηση έργων οδικής ασφαλείας» και επομένως θα ελέγχει τους προϋπολογισμούς τους κατά το δοκούν. Και έναν δεύτερο, τον ΟΔ.ΥΣ.Ε.Α.Σ. που θα διοχετεύει, κατά το δοκούν πάλι, τις εισπράξεις στα ταμεία πρόνοιας της αστυνομίας, των σωμάτων ασφαλείας και στο Μετοχικό Ταμείο Στρατού. Με άλλα λόγια, φτιάχνεται ένας μηχανισμός που θα μοιράζει πόρους, κατά πώς η κυβέρνηση επιθυμεί. Απύθμενο κράτος. Που δεν λογοδοτεί πουθενά.
Χωρίς κράτος δικαίου
Και αφήνει την ακροδεξιά να εισχωρεί σε αυτό. Η κυβέρνηση ακόμα σιωπά για την παρέλαση ακροδεξιών στη Θεσσαλονίκη, με την Περιφέρεια, στην οποία πέταξε το μπαλάκι, να δηλώνει ότι δεν έδωσε άδεια στην «Ελληνική Ορθόδοξη Νεολαία» να συμμετέχει στην παρέλαση της 28η Οκτώβρη. Η Α. Λατινοπούλου γυρνά από κανάλι σε κανάλι και δηλώνει «Ζήτω η Ελλάδα, ζήτω το έθνος, ζήτω ο Μεταξάς», χαρακτηρίζοντας τον δικτάτορα «φωτισμένο ηγέτη», και ουδείς παίρνει θέση για μια εκλεγμένη ευρωβουλεύτρια που εξυμνεί ένα δικτατορικό καθεστώς δημόσια. Εδώ ο υπουργός Μετανάστευσης Θ. Πλεύρης πηγαίνει ένα ακόμα βήμα στην κατάργηση του διεθνούς δικαίου και ενημερώνει τους αναγνωρισμένους πρόσφυγες – δικαιούχους διεθνούς προστασίας πως θα εκπίπτουν του καθεστώτος ασύλου αν υποπέσει στην αντίληψη των υπηρεσιών ότι επισκέφτηκαν τη χώρας τους ή επικοινώνησαν επίσημα με τις αρχές της χώρας τους (π.χ. για να πάρει διαβατήριο), διότι αυτό σημαίνει ότι «έχει εξασφαλίσει εκ νέου οικειοθελώς την προστασία της χώρας ιθαγένειάς του» και πως δηλώνει «πράξεις πίστεως προς την πατρίδα του».
Όσο χτίζει το βαθύ κράτος η κυβέρνηση, γκρεμίζει το κράτος δικαίου. Έτσι, στην ετήσια έκθεση (2025) του World Justice Project, η Ελλάδα κατατάσσεται 48η στον δείκτη κράτους δικαίου που αφορά 143 χώρες, ευρισκόμενη ανάμεσα στις τρεις τελευταίες χώρες της Ευρώπης, μαζί με τη Βουλγαρία και την Ουγγαρία (29η από τις 31 χώρες). Οι δείκτες για την ελευθερία έκφρασης, τη συνάθροιση και τη συμμετοχή πολιτών στη δημόσια ζωή εμφανίζουν επιδείνωση, ενώ στους δείκτες για τη διαφθορά καταλέγεται 53η και για την ανοικτή διακυβέρνηση 41η διεθνώς. Η μάχη με το βαθύ κράτος συνεχίζεται, με αυτό να κερδίζει συνεχώς έδαφος, σε βάρος της δικαιοσύνης, της ελευθερίας, των δικαιωμάτων, της ύπαρξής μας.
Στην απέξω
* Μέτρα για την αντιμετώπιση του προβλήματος της λειψυδρίας στην Αττική παρουσίασε ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, σε μία κατεύθυνση εκτροπής των ποταμών Κρικελιώτη και Καρπενησιώτη προς τον Ευήνο (θα στερέψουν άλλες περιοχές για να ξεδιψάσει η Αττική) και ενίσχυσης της ενεργοβόρας και κοστοβόρας αφαλάτωσης, σε συνδυασμό με επιπλέον γεωτρήσεις, που εμφανίζεται ότι θα δώσει λύση για τα επόμενα 30 χρόνια. Και ύστερα τι; Πουθενά δεν ακούστηκαν οι προτάσεις για διαχείριση της ζήτησης, αποθήκευση βρόχινου νερού, επαναχρησιμοποίηση λυμάτων για άδρευση, προστασίας δασικών οικοσυστημάτων. Οι αυξήσεις στην τιμή του νερού στο σήμερα είναι βέβαιες, αλλά και το αύριο της γης ενταφιάζεται ξανά.
* Είκοσι τέσσερα επιπλέον καταστήματα ΕΛΤΑ κλείνουν και μέχρι το 2027 θα έχουν κλείσει 204 καταστήματα και αποχωρήσει περίπου 1.800 εργαζόμενοι. Το κλείσιμο των (παρωχημένων όπως τα εμφανίζουν) ταχυδρομείων σημαίνει εγκατάλειψη κρίσιμων δημόσιων υπηρεσιών και θα προκαλέσει σοβαρά προβλήματα και ταλαιπωρία σε κατοίκους απομακρυσμένων περιοχών, καθώς αυτή είναι η επαφή τους με το κράτος (συντάξεις, εργόσημα) και με τις μεγάλες πόλεις (δέματα, φάρμακα).
* Επιχείρηση υποβάθμισης των εκθέσεων των μηχανικών της ΣΤΑΣΥ για τον σταθμό Μοναστηράκι έχει ξεκινήσει ο αναπληρωτής υπουργός Υποδομών και Μεταφορών, Κ. Κυρανάκης, κάνοντας λόγο για ρεπορτάζ που τρομοκρατούν τους πολίτες. Τα ευρήματα προκαλούν ανησυχία: «η δομική ακεραιότητα του σταθμού Μοναστηράκι τίθεται εν αμφιβόλω, αν όχι στο σύνολό του, τουλάχιστον τοπικά… με κίνδυνο πρόκλησης βλαβών στις λειτουργίες του σταθμού και την ασφάλεια των χρηστών του». Οι εργαζόμενοι ξανά προειδοποιούν για την ασφάλεια των πολιτών, οι υπουργοί δηλώνουν περίπου πως είναι ντροπή και ντρέπονται…
Σημείωση:
1. Χριστόπουλος, Δ. (επιμ.). (2014). Το «βαθύ κράτος» στη σημερινή Ελλάδα και η Ακροδεξιά. Αστυνομία, Δικαιοσύνη, Στρατός, Εκκλησία, Αθήνα: νήσος, Rosa Luxemburg Stiftung: 10
