Του Γιώργου Βερβέρη*
Δεύτερος γύρος προεδρικών εκλογών στη Βόρεια Μακεδονία στις 5 Μαΐου, ανάμεσα στους δυο, σχεδόν ισοψηφήσαντες, υποψήφιους προέδρους των εκλογών της 21ης Απριλίου. Πρόκειται για τον Στέβο Πενταρόφσκι, των Σοσιαλδημοκρατών και Αλβανών του DUI του Αχμέτι, που έλαβε 42,85%, και την Γκορντάνα Σιλιάνοφσκα, των Δεξιών, που έλαβε 42,24%. Ο ηττημένος του 1ου γύρου εκπροσωπούσε δύο άλλα αλβανικά κόμματα, το BESA και την Αλβανική Συμμαχία, και έλαβε 10,57%. Γεγονός που επισημαίνεται, είναι η χαμηλή συμμετοχή των ψηφοφόρων στις εκλογές, η οποία έφτασε το 41,9%. Στόχος τώρα των 2 μονομάχων, είναι, από τη μία, να προσελκύσουν την ψήφο των αλβανών πολιτών, που ψήφισαν τον τρίτο υποψήφιο, Μπρέριμ Ρέκα, και, από την άλλη, να πείσουν όσους συμμετείχαν ή δεν συμμετείχαν, να λάβουν μέρος στην εκλογική αναμέτρηση.
Πρέπει να επισημανθεί ότι παρόλο που επικρατέστερος για πρόεδρος είναι ο κ. Πενταρόφσκι, υποστηρικτής της Συμφωνίας των Πρεσπών, ορατός είναι ο κίνδυνος η συμμετοχή να είναι χαμηλότερη από 40%, οπότε οι εκλογές θα θεωρηθούν άκυρες και θα επαναληφθούν. Σ’ αυτή τη δυσμενή εξέλιξη προβλέπεται ότι καθήκοντα προέδρου της Δημοκρατίας αναλαμβάνει ο πρόεδρος της Βουλής, έως την διενέργεια επαναληπτικών εκλογών. Δηλαδή πρόεδρος θα γίνει προσωρινά ο Ταλάτ Τζαφέρι, προερχόμενος από το αλβανικό κόμμα DUI, o οποίος μάλιστα συγκεντρώνει και μεγάλη λαϊκή συμπάθεια. Ωστόσο, ακόμη και αυτό αποτέλεσε εθνικιστική απειλή στους λόγους του VMRO, ότι δηλαδή απειλούνται από την παρουσία ενός Αλβανού στην προεδρία της Δημοκρατίας.
Ξεθυμασμένη επανάληψη
Χαρακτηριστικό της αναμέτρησης ήταν η υποστήριξη ή η καταδίκη των Πρεσπών. Οι Δεξιοί στις συγκεντρώσεις τους τραγουδούσαν τραγούδια όπως το Klei Spiani (καταραμένοι πράκτορες) και το Svoi na Svoeto (στη δική μας γη), κουβαλούσαν σημαίες με τον ήλιο της Βεργίνας, ενώ ορισμένοι ήταν ντυμένοι με στολές μακεδόνων πολεμιστών και Μεγαλέξανδροι. Επίσης, μεγάλη απογοήτευση μεταξύ των ψηφοφόρων μελών και οπαδών του VMRO, έχει προκαλέσει το γεγονός ότι ούτε ο αρχηγός τους Μίτσκοσκι, αλλά ούτε η υποψήφια για την προεδρία Σιλιάνοφσκα δεν υποσχέθηκαν ποτέ και σε καμία ομιλία ή διακήρυξη την ακύρωση της συνθήκης των Πρεσπών.
Η συμμαχία Ζάγιεφ Αχμέτι με υποψήφιο τον Πενταρόφσκι τραγούδησε το Ova e samo nase Skopje (αυτά είναι τα Σκόπια μας) και φόρεσε μπλουζάκια με το σύνθημα zaedno (μαζί). Ωστόσο, απέτυχε να προσελκύσει μαζικά τον κόσμο που κινητοποιήθηκε στην πολύχρωμη επανάσταση, αυτόν δηλαδή που ανέτρεψε το διεφθαρμένο ακροδεξιό καθεστώς του Γκρουέφσκι. Το σύνθημα της επιστροφής της νεολαίας ούτε συγκίνησε, ούτε κινητοποίησε όσους αγωνίστηκαν στο παρελθόν. Όλες οι προεκλογικές συγκεντρώσεις όλων των κομμάτων είχαν χαμηλότερη συμμετοχή από τις συγκεντρώσεις για τις αυτοδιοικητικές εκλογές του Οκτωβρίου του 2017.
Η κατάσταση δεν αλλάζει
Οι Σλαβομακεδόνες και οι Αλβανοί της Βόρειας Μακεδονίας απολαμβάνουν την τρίτη ψηλότερη θέση στην ανεργία σε ολόκληρη την Ευρώπη, μετά τη Βοσνία Ερζεγοβίνη και το Κόσοβο. Στα χρόνια του Γκρουέφσκι, αλλά και παλιότερα, χιλιάδες πολίτες ξενιτεύτηκαν -σ’ αυτό οφείλεται και μέρος της αποχής- για μια καλύτερη τύχη στην Ευρώπη, αλλά και στις ΗΠΑ και στην Αυστραλία. Άνεργοι και ξενιτεμένοι που στήριξαν τους Σοσιαλδημοκράτες και τον Ζάεφ προσωπικά, διαπίστωσαν πως η κυβέρνησή του πέτυχε μόνο στο να συνάψει συμφωνία με την Ελλάδα και την Βουλγαρία. Ο υπόδικος Γκρουέφσκι, όμως, δεν οδηγήθηκε στη φυλακή, αλλά το έσκασε στην Ουγγαρία. Το κράτος που έστησε, δεν ξηλώθηκε ποτέ και ο μηχανισμός του ζει και βασιλεύει. Διορισμούς στο δημόσιο ο Ζάεφ δεν έκανε, με αποτέλεσμα οι ψηφοφόροι και τα στελέχη των Σοσιαλδημοκρατών να αντιμετωπίζουν στο δημόσιο τους ίδιους ανθρώπους στις ίδιες θέσεις. Οι καταχραστές του δημοσίου χρήματος δεν οδηγήθηκαν στη φυλακή, ούτε επέστρεψαν τα χρήματα. Με αρκετούς βουλευτές του VMRO έγιναν συμφωνίες για να εξασφαλιστούν πλειοψηφίες. Επενδύσεις και θέσεις εργασίας δεν δημιουργήθηκαν, με αποτέλεσμα η ανεργία στους νέους 15-24 ετών να βρίσκεται στο 55%. Το 1/3 του πληθυσμού βρίσκεται συγκεντρωμένο στην πρωτεύουσα. Δεν υπάρχει ορατό μέλλον ανάκαμψης και οι ενταξιακές διαδικασίες στην ΕΕ κινούνται με αργούς ρυθμούς. Από την άλλη, οι εντάσεις μεταξύ Σερβίας και Κοσόβου και οι δασμοί που επιβάλουν οι Κοσοβάροι στα σερβικά προϊόντα φέρνουν μια οικονομική ανακούφιση, αλλά φέρνουν και πολλαπλάσια κοινωνική ανησυχία για αποσταθεροποίηση της περιοχής και μεγαλοϊδεατισμούς που αποσταθεροποιούν τη χώρα. Και όλα αυτά μαζί δημιούργησαν το πολιτικό κλίμα που παρουσιάζεται για τις επερχόμενες εκλογές.
*Συντονιστής τμήματος Ευρωπαϊκής Πολιτικής ΣΥΡΙΖΑ
