Φωτο: Jimmy Kimmel Live / detpress.com
Την προηγούμενη εβδομάδα κόπηκε από το αμερικάνικο δίκτυο ABC η εκπομπή του κωμικού Τζίμυ Κίμελ. Ο βασικός λόγος της διακοπής είναι πως ο κωμικός και σχολιαστής κατηγόρησε ευθέως την αμερικανική δεξιά και την αμερικανική κυβέρνηση πως προσπαθεί να καρπωθεί υπεραξία από τον φόνο του ακροδεξιού Τσάρλι Κερκ. Φυσικά ο Κίμελ δεν είναι μόνος του. Πριν από λίγο καιρό την ίδια τύχη είχε και η εκπομπή The Late Show του Στίβεν Κόλμπερτ στο αντίπαλο κανάλι CBS, μία από τις πιο επιθετικά κριτικές φωνές απέναντι στον Ντόναλντ Τραμπ. Και στις δύο περιπτώσεις οι λόγοι ήταν ξεκάθαρα πολιτικοί. Οι δύο εκπομπές ήταν οι πιο επιτυχημένες από άποψη ακροαματικότητας στη βραδινή τηλεοπτική ζώνη. Για να καταλάβουμε όμως την σημασία αυτής της εξέλιξης πρέπει πρώτα να καταλάβουμε τη σημασία που έχουν οι σατυρικές εκπομπές αυτού του τύπου στις ΗΠΑ.
Ήδη από την περίοδο του Τζορτζ Μπους στις Ηνωμένες Πολιτείες οι κωμικοί έχουν πάρει τη θέση των τηλεοπτικών δημοσιογράφων σε ό,τι αφορά την αξιοπιστία όσο και την πολιτική κριτική. Η πολιτική σάτιρα ήταν το μόνο τηλεοπτικό προϊόν ενημερωτικού χαρακτήρα, στο οποίο το κοινό δεν γυρνούσε την πλάτη. Και αυτό γιατί δεν λογόκριναν τις ειδήσεις, δεν στρογγύλευαν τα γεγονότα, δεν απέφευγαν τις δύσκολες ερωτήσεις. Αυτή η χρυσή εποχή της τηλεοπτικής πολιτικής σάτιρας, που σε μεγάλο βαθμό μέχρι και σήμερα διαμορφώνει την κοινή γνώμη φαίνεται να τελειώνει. Όχι όμως γιατί παράκμασε ή γιατί έχασε την αξιοπιστία της. Αλλά για τον ακριβώς αντίθετο λόγο. Γιατί πια μοιάζει όλο και πιο επικίνδυνη για ένα όλο και πιο αυταρχικό καθεστώς.
Αν το γεγονός αυτό έχει σημασία είναι ακριβώς γιατί δεν είναι μεμονωμένο. Ίσως να είναι το πιο θεαματικό σε μια σειρά γεγονότων. Τις μέρες που ακολούθησαν τη δολοφονία του Τσάρλι Κέρκ χιλιάδες άνθρωποι έχασαν τη δουλειά τους επειδή σχολίασαν δημόσια τον δολοφονημένο ή πήραν θέση για τη δολοφονία. Οι απολύσεις έγιναν μετά από δημόσια παρότρυνση πολλών μελών των Ρεπουμπλικάνων, καθώς και του αντιπροέδρου των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς. Η έκταση της λογοκρισίας και του περιορισμού των ελευθεριών θυμίζει όλο και περισσότερο την περίοδο του μακαρθισμού, ενώ ταυτόχρονα το μέγεθος της πολιτικής βίας θυμίζει την αμέσως επόμενη περίοδο, αυτή του 1960. Η ταυτόχρονη αναβίωση των δύο στοιχείων μαζί με την όλο και πιο διαβρωτική παρουσία της ακροδεξιάς στο σύνολο των θεσμών διαμορφώνει το νέο πρόσωπο της Αμερικής, αλλά σε μεγάλο βαθμό και ολόκληρης της δύσης.
Γιατί στην πραγματικότητα όσα συμβαίνουν στην Αμερική δεν αφορούν μόνο τις ΗΠΑ αλλά και τον υπόλοιπο κόσμο. Είναι απαντήσεις σε δεδομένα ερωτήματα και μαζί καλέσματα για μίμηση. Ένα συμπυκνωμένο προοίμιο για το που οδεύει ο δυτικός κόσμος στο σύνολό του. Για κάποιες μάλιστα από τις χώρες της Δύσης αυτές οι εξελίξεις δεν είναι καν νέες (αλήθεια από πότε έχετε να δείτε πολιτική σάτιρα στην ελληνική τηλεόραση;). Η δύση συντονίζει τα βήματά της προς τον αυταρχισμό: ισλαμοφοβία και αντιμεταναστευτικές πολιτικές, συρρίκνωση των ελευθεριών στο όνομα μιας αβέβαιης δημοκρατίας, διαφθορά και εξωθεσμικές κινήσεις, περιφρόνηση διεθνών θεσμικών οργάνων, δαιμονοποίηση της αριστεράς, άνοδος της ακροδεξιάς και προσχώρησή της σε κυβερνητικές συμμαχίες, δεξιά κόμματα ή υιοθέτηση της ακροδεξιάς τους ατζέντας, συρρίκνωση του κοινωνικού κράτους και μετατροπή του σε μια βιομηχανία εξοπλισμών ή εφαρμοσμένου αυταρχισμού (με πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα τον ICE, δηλαδή την Υπηρεσία Μετανάστευσης και Τελωνειακής Επιβολής των Ηνωμένων Πολιτειών).
Ο κόσμος μας δεν αλλάζει, έχει αλλάξει ήδη. Καιρός να αλλάξουμε και εμείς. Προς ποια κατεύθυνση; Αυτό απομένει να το βρούμε.
