Σαν σήμερα, στις 21 Απριλίου 1967, εκδηλώθηκε το πραξικόπημα των συνταγματαρχών, που οδήγησε στην επιβολή της στρατιωτικής δικτατορίας στην Ελλάδα. Μια ομάδα αξιωματικών του στρατού, με επικεφαλής τους Γεώργιο Παπαδόπουλο, Στυλιανό Παττακό και Νικόλαο Μακαρέζο, κατέλαβε όλα τα κέντρα εξουσίας από τις 3 το βράδυ και μέσα σε λίγες ώρες, αναστέλλοντας το Σύνταγμα και καταλύοντας κάθε δημοκρατική διαδικασία.
Από τις πρώτες κιόλας ώρες, χιλιάδες πολίτες συνελήφθησαν. Πολιτικοί, αριστεροί, συνδικαλιστές, διανοούμενοι και απλοί πολίτες βρέθηκαν σε λίστες «επικίνδυνων». Υπολογίζεται ότι μέσα στις πρώτες ημέρες έγιναν πάνω από 6.000 συλλήψεις, ενώ συνολικά κατά τη διάρκεια της επταετίας δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι πέρασαν από κρατητήρια, στρατόπεδα και τόπους εξορίας. Νησιά όπως η Γυάρος και η Λέρος μετατράπηκαν σε τόπους μαζικής κράτησης, όπου καταγράφονται βασανιστήρια και απάνθρωπες συνθήκες.
Το καθεστώς επέβαλε αυστηρή λογοκρισία, διέλυσε τα πολιτικά κόμματα και έθεσε υπό επιτήρηση κάθε μορφή κοινωνικής και πολιτιστικής ζωής. Η ΕΑΤ-ΕΣΑ έγινε σύμβολο της βίας της δικτατορίας, με δεκάδες καταγεγραμμένες περιπτώσεις βασανισμών αντιστασιακών.
Ο Κωστής Κορνέτης έλεγε σε συνέντευξή του στη lifo για την αντίσταση στη Δικτατορία: (η καθολική αντίσταση στη Χούντα είναι) “από τους μεγάλους μύθους της μεταπολιτευτικής Ελλάδας που χρησιμοποίησε το Πολυτεχνείο ως κομβικό γεγονός που λειτούργησε ως η κολυμβήθρα του Σιλωάμ για όλα τα αμαρτήματα της ελληνικής κοινωνίας στην επταετία. Δεν είναι τυχαίο πως οι πρώτες ελεύθερες εκλογές προγραμματίζονται για τις 17 Νοέμβριου του 1974. Οι μονές στιγμές μαζικής αντίστασης είναι τα συλλαλητήρια στην κηδεία του Γεωργίου Παπανδρέου το ’68, του Γιώργου Σεφέρη το ’71, το μνημόσυνο για τον «Γέρο» τον Νοέμβριο του ’73 και βέβαια το Πολυτεχνείο. Αλλά υπήρξαν χρόνια σχετικής σιωπηρής ανοχής, αν όχι ανοιχτής υποστήριξης, από ένα κομμάτι του πληθυσμού προς το καθεστώς.”
Στο επίπεδο της οικονομίας, το καθεστώς προώθησε μια πολιτική ταχείας ανάπτυξης βασισμένης σε δανεισμό, οικοδομική έκρηξη και τουρισμό. Παρότι σημειώθηκαν ρυθμοί ανάπτυξης, αυτοί συνοδεύτηκαν από αύξηση του εξωτερικού χρέους, διεύρυνση των ανισοτήτων και εξάρτηση από ξένα κεφάλαια. Η «ευημερία» που προβλήθηκε από τη χούντα δεν ήταν ομοιόμορφη και στηρίχθηκε σε αυταρχικό έλεγχο της εργασίας και καταστολή των κοινωνικών διεκδικήσεων.
γράφει ο Κυκλοθυμικός σε ανάρτησή του:
“Το 1972 το εξωτερικό χρέος της Ελλάδας έγινε 1,5 φορά μεγαλύτερο απ’ όσο είχε φθάσει σε διάστημα 145 χρόνων, από την ίδρυση της χώρας. Ακόμα και το δημόσιο εξωτερικό χρέος που από την εθνική ανεξαρτησία ως το 1966 δεν ξεπερνούσε τα 300 εκατομμύρια δολάρια έφθασε κατά την τελευταία εξαετία τα 700 εκατ. δολάρια, το δε εσωτερικό δημόσιο χρέος από 32 δισ. δρχ. φθάνει τώρα περίπου τα 80 δις. (Βήμα, 20.10.1973) […]
Συνολικά το μερίδιο εργασίας στο παραγόμενο προϊόν έπεσε από 40,2% το 1967 σε 32,2% το 1971.
– Ο μέσος εργατικός μισθός δεν έφτανε να ικανοποιήσει ούτε τα δύο τρίτα των βασικότερων αναγκών μιας οικογένειας. Ακόμη χειρότερα για τον μισό σχεδόν πληθυσμό, δηλαδή στον πρωτογενή τομέα, το αγροτικό εισόδημα ήταν το 46% του αστικού.“
– Οι φόροι των εφοπλιστών μειώθηκαν 4 φορές. Η ένωση εφοπλιστών όρισε το Γεώργιο Παπαδόπουλο ισόβιο πρόεδρο της.
Ιδιαίτερα κρίσιμη υπήρξε η εμπλοκή του καθεστώτος στο Κυπριακό. Το πραξικόπημα της χούντας στην Κύπρος τον Ιούλιο του 1974, με στόχο την ανατροπή του Αρχιεπίσκοπος Μακάριος Γ΄, άνοιξε τον δρόμο για την τουρκική εισβολή και τη de facto διχοτόμηση του νησιού. Η εξέλιξη αυτή επιτάχυνε την κατάρρευση της δικτατορίας.
Η επταετία (1967–1974) άφησε βαθύ αποτύπωμα στην ελληνική κοινωνία: καταστολή, εξορίες, βασανιστήρια, αλλά και αντιστασιακή δράση που κορυφώθηκε με γεγονότα όπως η εξέγερση του Εξέγερση του Πολυτεχνείου.
Γράφει στο βιβλίο του “Τα παιδιά της Δικτατορίας” Ο Κορνέτης:
“Με την κατάληψη του Πολυτεχνείου το φοιτητικό κίνημα είχε βρεθεί στο μεσουράνημά του, κατορθώνοντας να κινητοποιήσει όλη την κοινωνία… Οι μαθητές που δυο χρόνια πριν πηδούσαν στο σιντριβάνι της Ομόνοιας για να πανηγυρίσουν την ποδοσφαιρική νίκη του Παναθηναϊκού σε βάρος του Ερυθρού Αστέρα Βελιγραδίου, είχαν μεταμορφωθεί από απλοί ‘μηχανόβιοι’ σε πολιτικούς αγωνιστές μέσα σε μια νύχτα”.
Η 21η Απριλίου παραμένει σημείο αναφοράς για τη μνήμη της δημοκρατίας και την υπενθύμιση των συνεπειών του αυταρχισμού.
Ακούστε την Ιστορία στο Κόκκινο με τον Βαγγέλη Καραμανωλάκη να φιλοξενεί τον Κωστή Κορνέτη με αφορμή το βιβλίο του:
