Η μεγάλη πυρκαγιά που ξέσπασε το Σάββατο 17 προς Κυριακή 18 Ιανουαρίου 2026 στις εγκαταστάσεις αποθήκευσης καυσίμων στο Πέραμα δεν ήταν ένα «ατυχές περιστατικό». Ήταν μια ακόμη υπενθύμιση ότι μία ολόκληρη πόλη ζει εδώ και δεκαετίες πάνω σε ένα εύφλεκτο φιτίλι. Από καθαρή τύχη δεν θρηνήσαμε ανθρώπινες ζωές.
Στο Πέραμα, τα σπίτια είναι χτισμένα δίπλα σε δεξαμενές καυσίμων. Σε απόσταση αναπνοής από σχολεία, παιδικές χαρές και κατοικίες αποθηκεύονται βενζίνες, ναυτιλιακά καύσιμα, ντίζελ, μαζούτ, άσφαλτος, αργό πετρέλαιο και χημικές ουσίες. Σύμφωνα με στοιχεία της Δημόσιας Αρχής Λιμένων, οι εγκαταστάσεις πετρελαιοειδών στο Πέραμα διαθέτουν αποθηκευτική ικανότητα περίπου 175.000 τόνων –σχεδόν το 15% του συνόλου της χώρας. Η πόλη και τα καζάνια επεκτάθηκαν παράλληλα τις προηγούμενες δεκαετίες, χωρίς χωροταξικό σχεδιασμό, πρόβλεψη, ούτε σεβασμό στην ανθρώπινη ζωή.
Οι κάτοικοι του Περάματος ζουν και αναπνέουν καθημερινά δίπλα στις δεξαμενές. Σε ημερίδα που είχε πραγματοποιηθεί πριν λίγα χρόνια στον Δήμο Περάματος, ειδικοί επιστήμονες ανέφεραν ότι σε ακτίνα 250 μέτρων από τις εγκαταστάσεις ο κίνδυνος εμφάνισης καρκίνου είναι έως και οκταπλάσιος. Οι έλεγχοι των αρμόδιων υπηρεσιών του υπουργείου Περιβάλλοντος για τα διαχέοντα αέρια παραμένουν αποσπασματικοί και ανεπαρκείς –σταγόνα στον ωκεανό μπροστά στο μέγεθος της επιβάρυνσης.
Σε περίπτωση σοβαρού βιομηχανικού ατυχήματος μεγάλης έκτασης δε θα υπάρξει χρόνος ούτε για ανάσα. Το Πέραμα διαθέτει έναν και μοναδικό κεντρικό δρόμο εισόδου και εξόδου, τη Λεωφόρο Δημοκρατίας. Ένα απλό τροχαίο αρκεί για να παραλύσει η πόλη. Από μόνο του, ένα τέτοιο σενάριο ενδεχόμενης εκκένωσης αποκαλύπτει το μέγεθος της επικινδυνότητας.
Η φωτιά της 18ης Ιανουαρίου κατέστησε αυτή την πραγματικότητα απολύτως σαφή. Φλόγες ύψους έως και 20 μέτρων υψώνονταν εκατέρωθεν της μοναδικής λεωφόρου, ενώ 400 στρέμματα εύφλεκτων εγκαταστάσεων απείλησαν να μετατρέψουν το ατύχημα σε γενικευμένη καταστροφή. Το μήνυμα του 112 ήρθε με καθυστέρηση, χωρίς σχέδιο εκκένωσης, χωρίς ουσιαστική ενημέρωση. Η επίκληση της «ατομικής ευθύνης» λειτούργησε ξανά ως υποκατάστατο της κρατικής ευθύνης.
Κι όμως, τίποτα από αυτά δεν είναι άγνωστο. Το Πέραμα κουβαλά μια μαύρη ιστορία «ατυχημάτων»: από την έκρηξη χιλιάδων φιαλών υγραερίου στη «Γερμανική Σκάλα» το 1957, μέχρι τη βαριά έκρηξη σε δεξαμενή της EL PETROL το 1978, τον θάνατο εργαζομένου σε βυτιοφόρο της BP το 1983, τη διαρροή χιλιάδων λίτρων βενζίνης στον μοναδικό δρόμο της πόλης το 1988 και τη μεγάλη πυρκαγιά του 1995 στις εγκαταστάσεις της El Petrol.
Στις αρχές της δεκαετίας του ’90 η κρατική εταιρεία ΑΣΠΡΟΦΟΣ εκπόνησε την πρώτη ολοκληρωμένη μελέτη για τη μετεγκατάσταση των δεξαμενών καυσίμων από το Πέραμα. Η μελέτη αυτή δεν υλοποιήθηκε ποτέ. Το ζήτημα επανήλθε δραματικά το 1995, μετά τη φωτιά στην El Petrol, οπότε προτάθηκαν επτά εναλλακτικές χωροθετήσεις. Και αυτές, όμως, παρέμειναν ανενεργές, καθώς το θέμα «πάγωσε» εκ νέου.
Παρά το γεγονός ότι η λειτουργία δεξαμενών καυσίμων μέσα στον οικιστικό ιστό παραβιάζει την ευρωπαϊκή νομοθεσία και τις προβλέψεις της Οδηγίας Seveso, οι άδειες ανανεώνονται κανονικά. Την περίοδο των μνημονίων θεσπίστηκε το πλαίσιο του Ν. 4549/2018 για τη μετεγκατάσταση βιομηχανικών δραστηριοτήτων λόγω αλλαγής χρήσεων γης. Ωστόσο, το πλαίσιο αυτό αύξησε τον επιτρεπόμενο χρόνο παραμονής ασύμβατων δραστηριοτήτων από τα δώδεκα στα είκοσι χρόνια, διευρύνοντας ουσιαστικά τα περιθώρια καθυστέρησης της μετεγκατάστασης. Την ίδια στιγμή, βαριές διαχρονικές ευθύνες υπάρχουν και σε επίπεδο Δήμου, καθώς δεν έχει ολοκληρωθεί και εγκριθεί νέο πολεοδομικό σχέδιο που θα άλλαζε τις χρήσεις γης στις εκτάσεις των πετρελαιοειδών.
Το πρόβλημα δεν είναι τεχνικό. Είναι βαθιά πολιτικό και ταξικό. Το Πέραμα, όπως και το Κερατσίνι και η Δραπετσώνα, αντιμετωπίστηκαν διαχρονικά ως «ζώνες θυσίας», χώροι όπου χωρούν οι πιο επικίνδυνες και ρυπογόνες δραστηριότητες.
Η μαζική κινητοποίηση των κατοίκων, των σωματείων και των φορέων μετά τη φωτιά, καθώς και η ομόφωνη απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου Περάματος υπέρ της απομάκρυνσης των δεξαμενών, δείχνουν ότι υπάρχει κοινωνική και πολιτική δυναμική. Τίποτα όμως δεν θα χαριστεί. Απαιτείται πίεση προς την κυβέρνηση και την Περιφέρεια, συντονισμός των όμορων Δήμων και διεκδίκηση κρίσιμων υποδομών ασφάλειας, όπως η επαναφορά της Ζεύξης Πέραμα–Σαλαμίνα ως δεύτερου δρόμου κυκλοφοριακής ανάσας και διαφυγής που ακυρώθηκε παρά τη μελέτη και την εξασφαλισμένη χρηματοδότηση.
Το Πέραμα δεν αντέχει άλλο να ζει με τον φόβο. Η απομάκρυνση των καζανιών από τον αστικό ιστό δεν είναι θέμα «ανάπτυξης» ή «επενδύσεων». Είναι ζήτημα ζωής και θανάτου. Και αυτός ο αγώνας αφορά ολόκληρη τη Δυτική Αττική.
Ο Γιάννης Δεντόπουλος είναι μέλος της Νέας Αριστεράς Περάματος και της Δημοτικής Κίνησης Πέραμα Ενεργοί Πολίτες
Φωτο: Eurokinissi
