Εκτενείς συγκρούσεις σημειώνονται τις τελευταίες εβδομάδες στη Μιανμάρ, με βίαιες επιθέσεις κατά των μουσουλμάνων Ροχίνγκια. Οι Ροχίνγκια είναι μια μουσουλμανική μειονότητα χωρίς πατρίδα και θεωρείται από τον ΟΗΕ ως ένας από τους περισσότερο διωκόμενους λαούς στον κόσμο, αφού τους έχουν στερήσει ένα από τα πιο βασικά ανθρώπινα δικαιώματα, την ιθαγένεια. Σήμερα αριθμούν περίπου 1,3 εκατομμύρια και ζουν περιορισμένοι στην επαρχία Ραχίν, μέσα σε καταυλισμούς και άθλιες συνθήκες.
Εδώ και δεκαετίες οι στρατιωτικοί σφάζουν και βιάζουν, ενώ δεν αποδέχονται τους Ροχίνγκια ως μέλη της χώρας, αλλά σαν παράτυπους μετανάστες από το Μπαγκλαντές, τη στιγμή που ζουν στη Μιανμάρ για αιώνες. Περίπου 164.000, σύμφωνα με τον ΟΗΕ, πρόσφυγες Ροχίνγκια έχουν καταφύγει στο Μπανγκλαντές από τα τέλη Αυγούστου για να γλιτώσουν από τη βία στη Μιανμάρ. Το Reuters επικαλείται πληροφορίες για πάνω από 300.000 πρόσφυγες. Οι Ροχίνγκια δεν επιτρέπεται να φύγουν χωρίς άδεια από την κυβέρνηση, δεν έχουν δικαίωμα ελεύθερης μετακίνησης, πρόσβαση στην αγορά εργασίας, στην εκπαίδευση ακόμη και στα νοσοκομεία. Το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ συγκάλεσε επείγουσα συνεδρίαση την Τετάρτη –ύστερα από αίτημα του Ηνωμένου Βασιλείου και της Σουηδίας- προκειμένου να συζητήσει για τη βία στη Μιανμάρ. Το 15μελές Συμβούλιο Ασφαλείας «εξέφρασε την ανησυχία του για αναφορές υπερβολικής χρήσης βίας κατά τις επιχειρήσεις ασφαλείας και κάλεσε για τη λήψη άμεσων μέτρων για τον τερματισμό της βίας στην Ραχίν, για την αποκλιμάκωση της κατάστασης, την αποκατάσταση της έννομης τάξης και τη διασφάλιση της προστασίας των αμάχων».
Η τραγική ειρωνεία
Η πρόεδρος της χώρας, Αούνγκ Σαν Σου Κι, ήταν για πολλά χρόνια σε κατ’ οίκον περιορισμό. Με πίεση της Δύσης, οι στρατιωτικοί την απελευθέρωσαν και ηγήθηκε κόμματος που πήρε την εξουσία. Η ίδια κέρδισε το βραβείο Νόμπελ για την Ειρήνη (1991). Σήμερα, απογοητεύοντας όσους τη στήριξαν στα δύσκολα χρόνια, αποκαλεί όλους τους νεκρούς «τρομοκράτες», τις καταγγελίες για σφαγές «ψεύτικες ειδήσεις» και δηλώνει ότι οι στρατιωτικοί πραγματοποιούν το νόμιμο καθήκον τους. Οι βιαιότητες εναντίον των μουσουλμάνων Ροχίνγκια σηματοδοτούν «το θάνατο του βραβείου Νόμπελ Ειρήνης», δήλωσε ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ. Έχοντας δημιουργηθεί ένοπλη ομάδα υπεράσπισης των Ροχίνγκια (άγνωστη τυχόν διασύνδεσή της με τζιχαντιστικά κέντρα), η κυβέρνηση πραγματοποιεί πογκρόμ, στα όρια ενδεχομένως της εθνοκάθαρσης. Οι γυναίκες και τα παιδιά αποτελούν τα πιο συνήθη θύματα αυτής της ντροπής. Τράφικινγκ, ομαδικοί τάφοι στη ζούγκλα και κάλυψη των αγριοτήτων με το πρόσχημα της ισλαμικής τρομοκρατίας.
Στη χώρα οι έντονες διαμάχες δεν είναι κάτι σπάνιο ιστορικά. Η Μιανμάρ (πρώην Βιρμανία) ανήκε στις κτήσεις της Βρετανικής Αυτοκρατορίας. Η περίοδος της αποικιοκρατίας σημαδεύτηκε από αλλεπάλληλα επαναστατικά κινήματα και εξεγέρσεις, τα οποία όμως καταπνίγηκαν με βιαιότητα από τους Βρετανούς.
Στις αρχές του 20ου αιώνα αναπτύσσεται το βιρμανικό εθνικιστικό κίνημα, το οποίο κατά την περίοδο του μεσοπολέμου συσπειρώνεται γύρω από το φοιτητικό κίνημα των Τανκίν, ηγετική μορφή του οποίου αναδεικνύεται ο Αούνγκ Σαν.
Ιστορική αναδρομή
Στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, η Μιανμάρ καταλαμβάνεται από τους Ιάπωνες (1942-45). Η χώρα απελευθερώνεται από τους Συμμάχους το 1944-45 και μετά από διαπραγματεύσεις μεταξύ της Βρετανίας και των εθνικών κομμάτων που είχαν συνασπιστεί στο σχηματισμό «Αντιφασιστική Ένωση Λαϊκής Ελευθερίας», ανακηρύχθηκε η ανεξαρτησία της χώρας (1947). Λίγους μήνες αργότερα, ξέσπασαν εμφύλιες ταραχές μεταξύ των αντίπαλων κομμάτων, στις οποίες δολοφονήθηκε ο Αούνγκ Σαν και άλλοι πολιτικοί ηγέτες. Η ανεξαρτησία της χώρας ανακηρύχθηκε επίσημα τον Ιανουάριο του 1948, αλλά οι εμφύλιες διαμάχες και ταραχές συνεχίστηκαν, αυτή τη φορά μεταξύ των μελών του Κομμουνιστικού Κόμματος της φυλής Κάρεν και πρώην οπαδών του δολοφονημένου ηγέτη Αούνγκ Σαν (1949-1955). Η πολιτική αστάθεια οδήγησε τελικά στο στρατιωτικό πραξικόπημα του 1962, το οποίο έφερε το στρατηγό Νε Βιν στην εξουσία. Δημιουργήθηκε με το νέο σύνταγμα η Σοσιαλιστική Δημοκρατία της Μιανμάρ (1974), ενώ στις εκλογές που ακολούθησαν, νικητής αναδεικνύεται ο στρατηγός Νε Βιν. Εγκαθιδρύθηκε σοσιαλιστικό σύστημα και ακολούθησε ένα ευρύ πρόγραμμα εκσυγχρονισμού της χώρας στον τομέα της βιομηχανίας, της δημόσιας υγείας και της εκπαίδευσης. Οι ταραχές, ωστόσο, μεταξύ των εθνικών και θρησκευτικών μειονοτήτων συνεχίστηκαν και η αντιπολίτευση ισχυροποιήθηκε με κύριο αίτημα τον εκδημοκρατισμό της χώρας. Το 1988 εκδηλώθηκε στρατιωτικό πραξικόπημα, με ηγέτη το στρατηγό Σόου Μαούνγκ.
Σήμερα, το καθεστώς της Μιανμάρ διατηρεί πολύ καλές σχέσεις, ειδικά σε επίπεδο οικονομικών συμφωνιών με τη Ρωσία, την Κίνα, την Ινδία και την Ταϋλανδη. Πολεμικό εξοπλισμό προμηθεύεται από την Κίνα και τη Ρωσία, ενώ στην Ταϊλάνδη πουλάει πετρέλαιο και φυσικό αέριο. Επίσης, η γαλλική εταιρεία Total έχει τεράστιες επενδύσεις στη Μιανμάρ λόγω του φυσικού αερίου, όπως και η αμερικανική Chevron.
Νεκτάριος Μπουγδάνης,
συντονιστής Τμήματος Διεθνών Σχέσεων
& Εξωτερικής Πολιτικής ΣΥΡΙΖΑ
