Το παρακάτω κείμενο αποτελεί μέρος της τοποθέτησης της «Πρωτοβουλίας για τη υπεράσπιση του Στρατοπέδου Παύλου Μελά», στην εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε για τη σημασία των ελεύθερων δημόσιων χώρων για την ποιότητα ζωής, την υγεία και ως τον φυσικό χώρο άσκησης των δικαιωμάτων της ελεύθερης κυκλοφορίας ανθρώπων και ιδεών, στο πλαίσιο του 20ού Αντιρατσιστικού Φεστιβάλ Κοινωνικής Αλληλεγγύης.
Η Θεσσαλονίκη είναι η πόλη με περίπου 2,5τμ πράσινο ανά κάτοικο, από τις μικρότερες αναλογία στην Ευρώπη, και με υψηλότατα επίπεδα ρύπανσης, ιδιαίτερα σε μικροσωματίδια στο δυτικό της τμήμα. Αυτό συνέβη καθώς η ιστορία της πόλης και ο τρόπος ανάπτυξης της κυρίως μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο δεν επέτρεψε τη διάθεση επαρκών ελεύθερων χώρων πρασίνου και μάλιστα υψηλού, που είναι αναγκαίο για τη διατήρηση της σωματικής και ψυχικής υγείας των κατοίκων, τη ρύθμιση του αστικού μικροκλίματος, ακόμα και για τη διασφάλιση επαρκών χώρων συγκέντρωσης σε περιπτώσεις εκτάκτων αναγκών, όπως οι σεισμοί.
Σήμερα, οι μεγάλοι, ελεύθεροι, αδόμητοι χώροι που μπορούν να δεχθούν πράσινο, και μάλιστα υψηλό πράσινο, στο εσωτερικό του αστικού ιστού είναι ελάχιστοι με τους περισσότερους από αυτούς να είναι στρατόπεδα, κλειστά και σε λειτουργία (πλήρως ή μερικά). Τα περισσότερα και μεγαλύτερα βρίσκονται στη Δυτική Θεσσαλονίκη. Οι διεκδικήσεις των τοπικών κοινωνιών, αλλά και εξειδικευμένες μελέτες που έγιναν στο ίδιο χρονικό διάστημα, κατέληξαν ότι τα στρατόπεδα που βρίσκονται εντός και στις παρυφές του Πολεοδομικού Συγκροτήματος της Θεσσαλονίκης πρέπει να διατεθούν αποκλειστικά στην ανάπτυξη υψηλού πρασίνου για να βελτιωθεί (μαζί με άλλες παρεμβάσεις όπως στη ΔΕΘ) η αναλογία έκτασης πρασίνου ανά κάτοικο στα 5τμ/κάτοικο, η οποία και πάλι θα είναι πολύ χαμηλότερη του αποδεκτού (10τμ/κάτοικο). Η ζωτική σημασία αυτής της τελευταίας και μοναδικής δυνατότητας, στοιχειώδους αναβάθμισης της υποβαθμισμένης ποιότητας ζωής, είναι αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα για την κοινωνία της Θεσσαλονίκης.
Στο μέτωπο των πρώην στρατοπέδων οι κινητοποιήσεις και η ευρεία δημοσιότητα που έλαβε η περίπτωση του πρώην στρατοπέδου Παύλου Μελά, έδωσε μια νίκη στα σημεία, με την έννοια ότι αποφεύχθηκε (;) η οικοδόμηση ενός πολύ σημαντικού τμήματος του στρατοπέδου. Στο ίδιο μονοπάτι κινείται και η περίπτωση του Στρ. Κόδρα, αν και το ευτύχημα εδώ είναι ότι το ΤΕΘΑ δεν μπορεί να επιβάλλει τις κερδοσκοπικές κτηματομεσιτικές λογικές του και ενδεχομένως με πίεση από την τοπική κοινωνία να υπάρξει ευτυχής κατάληξη. Θα πρέπει ωστόσο να αποζημιωθούν οι ιδιώτες που κατέχουν μικρό αλλά σημαντικό μέρος της έκτασης, οι οποίοι, όπως φάνηκε από τις αντιδράσεις τους στις πρόσφατες κυβερνητικές εξαγγελίες, δεν θα υποχωρήσουν εύκολα. Και εδώ οι ειδικότερες δεσμευτικές νομικές κινήσεις δεν έχουν γίνει. Ακόμα είμαστε στη φάση των καλών προθέσεων, που δεν διασφαλίζουν, όμως, τίποτε.
Για το θαλάσσιο μέτωπο, τα δημοσιεύματα διαδέχονται το ένα το άλλο. Μαρίνες από άκρη σε άκρη, ποδηλατόδρομοι, εξυγιάνσεις, επιχειρηματικά πάρκα και ότι μπορεί να φανταστεί κάθε δήμαρχος και πρόεδρος οργανισμού, επιμελητηρίου ή μητροπολίτης που εμφανίζεται με τη σιγουριά του εργολάβου που αύριο κιόλας στέλνει τις μπουλντόζες. Η κινητικότητα στο παράκτιο μέτωπο δεν είναι καινούργια. Υπήρχε πριν την κρίση και εκδηλώνεται απροκάλυπτα πλέον σήμερα, με τρεις κυρίως τρόπους:
– Μετατροπή της δυτικής, πέρα του λιμανιού, περιοχής (Λαχανόκηποι, περιοχή Παλιού Σιδηροδρομικού Σταθμού, μέχρι Χαλάστρα κ.λπ.) σε εξυγιασμένο, όσο αφορά τις υποδομές, χώρο επιχειρηματικών δραστηριοτήτων.
– Δημιουργία 8 τουριστικών λιμένων. χωρίς τη στοιχειώδη τεχνικοοικονομική τεκμηρίωση για τη βιωσιμότητά τους. Η κερδοσκοπία του real estate σε άμεση διαπλοκή με την τοπική αυτοδιοίκηση.
– Εντατικοποίηση της εκμετάλλευσης της παράκτιας ζώνης ανατολικά με χρήσεις τουρισμού και αναψυχής. Δηλαδή, εφαρμογή με κάθε τρόπο, σύγχρονων περιφράξεων που περιορίζουν την πρόσβαση στο δημόσιο χώρο και διαχωρίζουν τους πολίτες ανάλογα με την οικονομική τους δυνατότητα.
Για την παραλία της πόλης δεν χρειάζεται να ειπωθούν πολλά. Ο Δήμος Θεσσαλονίκης έχει παραδοθεί ψυχή και σώμα στους επιχειρηματίες των καταστημάτων εστίασης, με πρόσχημα την ανταποδοτικότητα για το κόστος συντήρησης, εμπορευματοποιεί τη χρήση και αλλοιώνει τη φυσιογνωμία του παράκτιου μετώπου της πόλης. Το ανατολικό τμήμα του θαλάσσιου μετώπου έως το αεροδρόμιο έχει ήδη δεχθεί ένα πλήγμα στην περιοχή της Πυλαίας με τη δόμηση κάτω από τον δρόμο προς Μηχανιώνα, το οποίο ετοιμάζεται να αποτελειώσει ο Δήμος Πυλαίας-Χορτιάτη με μια νέα μαρίνα, αλλά και την «Μακεδονική Ριβιέρα» που θα διαμορφωθεί εκεί προς όφελος όσων επένδυσαν σε αγορά γης
Για τη ΔΕΘ, ενώ είχαν συμφωνήσει το 2008 όλοι οι φορείς της πόλης για τη μετεγκατάστασή της στη Σίνδο και την απόδοση όλου του χώρου σε Μητροπολιτικού πάρκο, η κυβέρνηση ΝΔ-ΠΑΣΟΚ το 2013 αποφάσισε τη παραμονή των εκθεσιακών δραστηριοτήτων στον ίδιο χώρο, με δημιουργία ξενοδοχείου και parking και πάρκο στο υπόλοιπο.
Ο δικηγόρος του διαβόλου
