Ο τούρκος πρόεδρος κατάφερε μόνο την επανασυσπείρωση των δικών του ψηφοφόρων. Κατά τα άλλα, παραμένει απομονωμένος εντός την ισλαμιστών.
Της Ιωάννας Κλεφτόγιαννη
«Το «χαρτί» της Αγιάς Σοφιάς δεν του βγήκε του Ερντογάν. Πέτυχε απλά να επανασυσπειρώσει τους δικούς του ψηφοφόρους, που έχει χτυπήσει η ύφεση, η ανεργία και η πανδημία. Η χώρα για λίγο ξέχασε τα προβλήματά της. Ωστόσο ο τούρκος πρόεδρος παραμένει απομονωμένος εντός των ισλαμιστών», εκτιμά, μιλώντας στην «Εποχή», ο Ντοάν Εργκούν (Dogan Ergun), δημοσιογράφος που παραιτήθηκε από την μέχρι πρότινος δημοκρατική Cumhuriyet, όταν πραγματοιήθηκε εκ των έσω πραξικόπημα και ανέλαβε τα ηνία ο πιο σκληροπυρηνικός εθνικιστικός, πολεμοκάπηλος πυρήνας των Κεμαλιστών του CHP. Σήμερα δημοσιογραφεί στην IliriaTV, από τα μετρημένα στα δάχτυλα του ενός χεριού τουρκικά Μέσα, σε μια χώρα απροκάλυπτης προπαγάνδας, που έχουν καταφέρει να κρατήσουν ίσες αποστάσεις και από το νεοοθωμανικό όραμα του «σουλτάνου» και από τις εθνικιστικές κορώνες της κεμαλικής Αντιπολίτευσης, η οποία τις μέρες που πρώτη είδηση ήταν η Αγιά Σοφιά, εμφάνιζε στις προσκείμενες σ’ αυτήν εφημερίδες την Ελλάδα έτοιμη, με παραταγμένο το πολεμικό ναυτικό, για σύρραξη με την Τουρκία.
Περπατάμε μαζί συζητώντας, στο Σουλταναχμέτ, ανάμεσα απ’ το συγκεντρωμένο πλήθος όλων των ηλικιών, που σχηματίζει υπομονετικά, μια τεράστια ουρά έξω από την Αγιά Σοφιά, περιμένοντας να εισέλθει για τη μια από τις πέντε προσευχές του ημερήσιου Ναμάς, αλλά και να περιηγηθεί απλά με μια φωτογραφική μηχανή ή το κινητό στο μνημείο, που ήταν στον κορφή της κυβερνητικής ατζέντας και της φιλοκυβερνητικής ειδησεογραφίας τις τελευταίες βδομάδες, φερόμενο ως «πένθος των Ελλήνων». Η ροή εισόδου σταματά από τους αστυνομικούς μόνο όταν ξεκινάει η προσευχή.
Χάριν του νέου οθωμανικού οράματος της κυβέρνησης
Η φιλόδοξη φιέστα του Ρετζίπ Ταγίπ Ερντογάν, που βάφτισε το ψάρι κρέας, καθώς προσευχή στην Αγιά Σοφιά γίνεται από το 2019, ενώ ήδη από τις 17.7.16, ακριβώς μια μέρα μετά το αποτυχημένο πραξικόπημα, ο προσωρινός Ιμάμης της διορίστηκε μόνιμος, δίχασε για ακόμη μια φορά την ταραγμένη τουρκική κοινωνία, που έχει χτυπηθεί από την ανεργία, αφού σύμφωνα και με ανεξάρτητες δημοσκοπήσεις το ήμισυ των ερωτηθέντων θεωρούν ότι έγινε με στόχο αφενός τον αποπροσανατολισμό της κοινής γνώμης από τα φλέγοντα προβλήματα της ύφεσης και της πανδημίας, αφετέρου τη συσπείρωση των ψηφοφόρων του κυβερνητικού AKP, καθώς η χώρα, την ώρα που σπαράσσεται από μια από τις χειρότερες οικονομικές κρίσεις, και σύμφωνα με τον συμομιλητή μας μπορεί να ξανασυρθεί προ των θυρών του ΔΝΤ, οδεύει ολοταχώς προς πρόωρες εκλογές. Μια εκτίμηση με βάση: σύμφωνα με τα άρθρα 101 και 116 του τουρκικού Συντάγματος, ο Ερντογάν δεν μπορεί να διεκδικήσει τρίτη φορά την προεδρία της χώρας, παρά μόνο αν καταφύγει, πριν την ολοκλήρωση της δεύτερης προεδρικής θητείας του, στις κάλπες.
«Η μετατροπή της Αγίας Σοφίας σε τζαμί είναι ένα ιδιαιτέρως σύνθετο ζήτημα της επίσημης τουρκικής πολιτικής, το οποίο όμως βρίσκεται χρόνια στην ατζέντα του κυβερνώντος Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης AKP, του πολιτικού εταίρου του, του ακροδεξιού MHP, του πολιτικού Ισλάμ και των τουρκικών-ισλαμικών κινημάτων», μας διευκρινίζει ο Ντ. Εργκούν.
«Υπηρετεί το νέο οθωμανικό όραμα της κυβέρνησης, στοχεύοντας στη διεύρυνση κι εξαγωγή του, με ηγέτη τον ίδιο τον Ερντογάν, σε ολόκληρο τον κόσμο. Το κυβερνών κόμμα θέλει, με άλλα λόγια -συνεχίζει ο Εργκούν- να αναδείξει διεθνώς την Τουρκία ως ισλαμική χώρα, βάζοντας ταφόπλακα στο κοσμικό κράτος που εγκαθίδρυσε ο Κεμάλ Ατατούρκ. Για αυτόν ακριβώς το λόγο η Αγία Σοφία θεωρείται τόσο έντονα σημαντικό σύμβολο σήμερα. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι για το κυβερνών ΑΚΡ και τον Ταγίπ Ερντογάν το μνημείο είναι ένας μηχανισμός για να εξαφανίσει τον Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ και να σβήσει το αποτύπωμά του. Δεν είναι βέβαιο ότι θα τα καταφέρει».
Αναζητούνται ισορροπίες μεταξύ εσωτερικής και εξωτερικής τουρκικής πολιτικής
Η επιχείρηση αποδόμησης δεν είναι σημερινή. Πριν από 7 χρόνια, θυμάται ο συνομιλητής μας, ο τούρκος πρόεδρος χρησιμοποίησε δημοσίως τις λέξεις “δύο μεθυσμένοι”, αναφερόμενος απαξιωτικά στον Ατατούρκ και τον Ισμέτ Ινονού. «Σήμερα ο Ερντογάν άλλαξε το λεξιλόγιο, χρησιμοποίησε τη φράση «προδοσία στην ιστορία» για την απόφαση του Συμβουλίου των Υπουργών, το 1934, με υπογραφή του Aτατούρκ, να μετατραπεί η Αγιά Σοφιά σε μνημείο», συνεχίζει ο έγκυρος τούρκος δημοσιογράφος, που μεταξύ των μεσοπρόθεσμων στόχων της κυβέρνησης του AKP ,και δια της γκροτέσκας παράστασης στην Αγιά Σοφιά, διαβλέπει την ανάγκη εξεύρεσης των ισορροπιών μεταξύ της εξωτερικής και της εσωτερικής τουρκικής πολιτικής: «Στην τουρκική εξωτερική πολιτική, ο Ερντογάν επιδιώκει να διευρύνει την επιρροή του δημιουργώντας εντάσεις μεταξύ της Δύσης και της Ρωσίας. Αντιλήφθηκε ότι μπορούσε να προωθήσει την Αγ. Σοφιά ως λάφυρο «εθνικισμού» στην εσωτερική προπαγάνδα, χάρη στο αίσθημα «νίκης» που προσέφερε στις εθνικιστικές-συντηρητικές ομάδες που τον ακολουθούν, εργαλειοποιώντας την συγχρόνως και στο context έντασης που προκαλεί στρατηγικά στην Ανατολική Μεσόγειο. Οπωσδήποτε έστειλε ένα ηχηρό μήνυμα και στη Ρωσία, παρότι δεν αντέδρασε, και στην Ελλάδα».
Η σιωπή του αραβικού κόσμου στο ζήτημα της Αγ. Σοφιάς δεν πέρασε απαρατήρητη από τους ανεξάρτητους τούρκους σχολιαστές. Ο δημοσιογράφος σε αντιπολιτευτικά τουρκικά Μέσα Μέριτς Σενιούζ μιλά για «βατερλό» του Ερντογάν και σε αυτό το «μέτωπο», καθώς «μόνο το Κατάρ πήρε θέση και πανηγύρισε. Οι υπόλοιποι σιώπησαν».
Χωρίς εκλογικό κέρδος
«Βατερλό» διαβλέπει και στη φιλοδοξία του τούρκου προέδρου να ανοίξει μέσω του ντόρου που προκλήθηκε.
«Πραγματικά δεν μπορώ να φανταστώ ποια μπορεί να είναι τα τελικά κέρδη ακόμη και αν πάει ως το 2022 σε πρόωρες εκλογές. Αυτοί που τον ψήφιζαν ήδη επανασυσπειρώθηκαν πάλι. Το άνοιγμα της βεντάλιας των ψηφοφόρων του στο νεαρόκοσμο και τις γυναίκες (παρότι υπήρχαν και θηλυκοί VIP επισκέπτες στην πρώτη προσευχή, μαζί με την Εμινέ Ερντογάν και την πρώην πρωθυπουργό Τανσού Τσιλέρ, κι αυτό ήταν ένα μήνυμα) δεν επετεύχθη. Επομένως; Αφήστε που μπορεί από την πρώτη προσευχή να έχει κολλήσει ο τούρκος πρόεδρος κορονοϊο!».
Η είδηση της ύπαρξης κρούσματος covid μεταξύ των 500 VIP που βρίσκονταν μέσα στην Αγ. Σοφιά, μαζί με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και το υπουργικό συμβούλιο του, έσκασε τις τελευταίες μέρες ως κεραυνός εν αιθρία.
Ο πάσχων και ρεπόρτερ του ΑΤV ανήκει στο στενό κύκλο του « σουλτάνου» και είναι στενός συνεργάτης του υπουργού Οικονομικών και γαμπρού του, Μπεράτ αλ Μπαϊράκ, το όνομα του οποίου είναι συνδεδεμένο με σοβαρά οικονομικά σκάνδαλα.
Οι Κεμαλιστές σιώπησαν
Ερωτηματικά προκάλεσε, στο μεταξύ, η χλιαρή έως ανύπαρκτη αντίδραση της τουρκικής μείζονος αντιπολίτευσης. Η ηγεσία του CHP, ναι μεν απέφυγε να παραστεί στο πρώτο Ναμάς στην Αγ.Σοφιά (ο Κεμάλ Κιλινζταρογλου προσκλήθηκε από τον σκληροπυρηνικό επικεφαλής της Ανώτατης Θρησευτικής Αρχής Αλή Ερμπάς, και απάντησε αρνητικά, όπως έπραξε και δήμαρχος Κων/πολης Εκρέμ Ιμάμογλου). Η ηχηρή απάντηση που περίμεναν ωστόσο πολλοί σε μια ακόμη, ιδιαιτέρως ηχηρή, σε επίπεδο συμβόλων, πράξη αποκεμαλοποίησης της χώρας, δεν ήρθε ποτέ.
«Το Ισλάμ παραμένει πανίσχυρο στη χώρα», μας εξηγεί ο Ταϊφούν Μάτερ, ένας από τους γνωστούς πολιτικούς κρατούμενους του βαθέως κεμαλικού κράτους, που σήμερα παρακολουθεί την τουρκική πολιτική από απόσταση, παρότι η κόρη του είναι μία από τους συλληφθέντες για τα επεισόδια στο Γκεζί Παρκ. «Το CHP ήδη έχει ξεκινήσει να συνεργάζεται με το λαϊκίστικο κι εθνικιστικό ΙYi Partii (Καλό Κόμμα) της Μεράλ Ακσενέρ και το φιλοκουρδικό HDP, για τις εκλογές του 2023.Τα στελέχη και οι ψηφοφόροι και του ΙYi και του HDP έχουν πολύ ισχυρό θρησκευτικό αίσθημα. Εξ ου οι Κεμαλιστές σιώπησαν. Το μεγάλο τώρα ζήτημα είναι ποιος θα κερδίσει τις εκλογές του 2023. Δεν είναι βέβαιο ότι ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν θα κρατηθεί στην εξουσία».
