«Μην κοροϊδευόμαστε. Η τρόικα ήρθε εδώ το 2015 με πάρα πολύ συγκεκριμένη διαπραγματευτική ατζέντα, η οποία έλεγε: κόψτε 1% από συντάξεις, εξοικονομήστε 1% από το ΦΠΑ, δηλαδή αυξήστε το ΦΠΑ, και βρείτε άλλο 1% από άλλα φορολογικά μέτρα για να επιτευχθεί ο στόχος του πρωτογενούς πλεονάσμα��ος στον οποίο θα συμφωνήσουμε». Αυτή ήταν η απάντηση της κυβέρνησης, διά στόματος του υπουργού Επικρατείας και κυβερνητικού εκπροσώπου, Δημήτρη Τζανακόπουλου, στον ισχυρισμό του κ. Σόιμπλε ότι δεν «υπαγόρευσε» αυτός τις περικοπές που επιβλήθηκαν στην Ελλάδα. «Δεν διατάξαμε κανέναν να κόψει συντάξεις», ισχυρίστηκε ο απερχόμενος υπουργός Οικονομικών της Γερμανίας μιλώντας την περασμένη Κυριακή στην Frankfurter Allgemeine Sonntagszeitung (FAS) για την ελληνική κρίση. «Αυτό που είπε η τρόικα ήταν: πρέπει να μπορείτε να χρηματοδοτείτε μόνοι σας τον προϋπολογισμό σας».
Στο κλείσιμό της, η απάντηση του κυβερνητικού εκπροσώπου στις δηλώσεις αυτές συγκρατήθηκε εντός του πλαισίου της πολιτικής διπλωματίας: «Ο κ. Σόιμπλε θέλει να αποσείσει την ευθύνη για τον τρόπο με τον οποίο έχει κινηθεί η ελληνική οικονομία και έχουν διαμορφωθεί οι κοινωνικοί όροι αναπαραγωγής στη χώρα. Δικαίωμά του. Ωστόσο, δεν θα διαγράψουμε την ιστορία».
Κάτι το οποίο, αντίθετα, ο κ. Σόιμπλε μάλλον πιστεύει ότι μπορεί να είναι ενίοτε δυνατό, αν επιδιωχθεί από θέση ισχύος. Συμβαίνει να ανήκει στη σχολή του πολιτικού αμοραλισμού, την προμετωπίδα της οποίας κοσμεί η φράση: «Σε μερικά χρόνια κανείς δεν θα θυμάται τίποτα».
Εκείνος κρατάει, ωστόσο, για τον εαυτό του το δικαίωμα να θυμάται -επιλεκτικά. Όταν ρωτήθηκε, πότε συνέλαβε την ιδέα να προτείνει την αποχώρηση της Ελλάδας από το ευρώ, απάντησε ότι το σκέφτηκε «αρκετά νωρίς», επειδή, όπως είπε, πίστευε ότι «οι Έλληνες θα άντεχαν περισσότερο ένα ξαφνικό σοκ, παρά πολυετή προγράμματα περικοπών», προσθέτοντας με αρκετή δόση υποκρισίας, χαρακτηριστική της σχολής στην οποία ανήκει: «Αλλά φυσικά αυτό θα το αποφασίσουν οι ίδιοι οι Έλληνες». Παρέλειψε να προσθέσει ότι έπραξε ό,τι περνούσε από το χέρι του για να πειθαναγκαστούν οι Έλληνες «να το αποφασίσουν οι ίδιοι». Από το κλείσιμο των τραπεζών τον Ιουνίου του 2015 και την επιβολή των capital controls, μέχρι την εμμονή σε εξωπραγματικά πρωτογενή πλεονάσματα έως και για σαράντα τρία χρόνια…
Ένας άνθρωπος της εξουσίας
Μιλώντας την άνοιξη στην Αθήνα, σε εκδήλωση του Ιδρύματος Ρόζα Λούξεμπουργκ, με θέμα «Η Γερμανία ψηφίζει», ο Axel Troost, οικονομολόγος, βουλευτής και αντιπρόεδρος της Die Linke, ήταν μάλλον επιεικής όταν περιέγραφε τον κ. Σόιμπλε ως έναν άνθρωπο της εξουσίας «ο οποίος», αφενός, «έχει συνηθίσει να επιβάλλει τις απόψεις του στους άλλους», αφετέρου είναι προσηλωμένος στο στόχο των ισοσκελισμένων προϋπολογισμών και στην επιβολή μέτρων λιτότητας σε αντίθετη περίπτωση, επειδή συμμορφώνεται με την αντίληψη που επικρατεί στη γερμανική κοινωνία ότι τα χρέη είναι κάτι εξ ορισμού κακό. Δύσκολα θα διαφωνήσει κανείς με τον Axel Troost ότι «αυτό χαρακτηρίζει και την ευρωπαϊκή πολιτική» του κ. Σόιμπλε. Όμως όχι επειδή του το επιβάλλουν οι αντιλήψεις του κομματικού του ακροατηρίου. Ο βασικός λόγος για τον οποίο ο κ. Σόιμπλε «εμφανίζεται ανυποχώρητος» δεν είναι για «να κρατήσει το κόμμα του ενωμένο». Είναι –θα συμφωνήσουμε εδώ με τον Axel Troost- για να «καταστήσει την Ελλάδα παράδειγμα προς αποφυγή: Όποιος δεν τηρεί τους κανόνες, θα έχει δραματικές συνέπειες. Ο κ. Σόιμπλε αποδέχεται την κοινωνική εξαθλίωση, για να πείσει άλλες κυβερνήσεις να πειθαρχήσουν στο πνεύμα της νεοφιλελεύθερης πολιτικής».
Μην κοροϊδευόμαστε. Ο κ. Σόιμπλε και μετά τη λήξη της θητείας του στο υπουργείο Οικονομικών της Γερμανίας θα παραμείνει αμετακίνητος στην επιλογή να «καταστήσει την Ελλάδα παράδειγμα προς αποφυγή». Δεν είναι για λόγους εσωτερικής κατανάλωσης που, μιλώντας στην κυριακάτικη FAS, εμφανίστηκε αμετακίνητος, επιμένοντας ότι είναι θέμα των Ελλήνων να αποφασίσουν οι ίδιοι αν θα ανταποκριθούν στην προσπάθεια που απαιτείται για την παραμονή στο ευρώ ή αν προτιμούν να αποχωρήσουν, ώστε να βελτιώσουν την ανταγωνιστικότητά τους με εργαλείο τις υποτιμήσεις του εθνικού τους νομίσματος. Είναι κυρίως επειδή δεν θέλει να νομιστεί ότι εγκατέλειψε την απειλή του Grexit ως μέσο συνετισμού εντός της ευρωζώνης. Οι δηλώσεις του στην κυριακάτικη FAS δεν επιτρέπουν πολλές αμφιβολίες ότι και από το νέο ισχυρό πόστο του, αυτό του προέδρου της γερμανικής Βουλής, ο κ. Σόιμπλε θα συνεχίσει να ερωτοτροπεί με την αρχική ιδέα ότι «οι Έλληνες θα άντεχαν περισσότερο το ξαφνικό σοκ, παρά πολυετή προγράμματα περικοπών».
Το «ξαφνικό σοκ»
Τι εννοεί ο κ. Σόιμπλε λέγοντας «ξαφνικό σοκ» το αποκάλυψε, μιλώντας στην επιτροπή της Βουλής για το δημόσιο χρέος πριν από περίπου ένα χρόνο, ο κ. Ευ. Βενιζέλος. Ξαναθυμίζουμε: ο τότε υπουργός Οικονομικών της Γερμανίας είχε προτείνει στον τότε πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ και υπουργό Οικονομικών, «δύο φορές τουλάχιστον» την εθελούσια έξοδο της Ελλάδας από την ευρωζώνη. Είχε πλήρη επίγνωση των δραματικών συνεπειών μιας τέτοιας τροπής. Αντιλαμβανόμενος το μέγεθος της ανθρωπιστικής κρίσης που θα επακολουθούσε, υποσχέθηκε ένα πακέτο βοήθειας, «όχι μεγάλο, κάποια δισεκατομμύρια ευρώ», και ένα «αεροπορικό καραβάνι», μια «αερογέφυρα» που θα απαντούσε στα προβλήματα των νοσοκομείων, των σχολείων, των παιδικών σταθμών, της τροφοδοσίας του πληθυσμού. Τίποτε λιγότερο από μια τραγωδία «μεσανατολικών διαστάσεων» σε μια χώρα του ευρωπαϊκού πυρήνα.
Αλλά ο κ. Σόιμπλε είναι πολύ σκληρός για να επιτρέψει ακόμη και στην Frankfurter Allgemeine Sonntagszeitung να τον ρωτήσει αν αληθεύουν τα παραπάνω. Πολύ σκληρός ακόμη και για να παραδεχτεί το ελάχιστο: ότι είναι αυτός που «υπαγόρευσε» τις περικοπές στην Ελλάδα. Η χώρα θα τον ξαναβρεί μπροστά της την επομένη του σχηματισμού κυβέρνησης στο Βερολίνο, τη φορά αυτή από το πόστο του προέδρου της Bundestag.
Περιθώρια επανάπαυσης δεν υπάρχουν.
Κωστής Γιούργος
