Φθινοπωρινό πρωινό στη Φρανκφούρτη. Στον κεντρικό πεζόδρομο γύρω από την Hauptwache ανεβαίνει σιγά σιγά ο ρυθμός της οικονομικής πρωτεύουσας της Γερμανίας. αλλά και της ΕΕ οσονούπω, αν οριστικοποιηθεί το διαζύγιο με την Μεγάλη Βρετανία. Στις 24 του μήνα οι Γερμανοί θα εκλέξουν την Κάτω Βουλή τους και μαζί της την επόμενη κυβέρνησή τους. «Και λοιπόν;» μου απαντάει ο Markus Karsten, διευθυντής του εκδοτικού οίκου Westendverlag, στο ερώτημά μου, τι νέο θα φέρουν οι εκλογές. «Μέρκελ Καγκελάριο, πιθανόν ξανά μεγάλος κυβερνητικός συνασπισμός με το SPD, άρα η πολιτική της “ακινησίας” θα συνεχιστεί. Το ίδιο θα συμβεί και με μια πιθανή συνεργασία Μέρκελ με του Φιλελεύθερους».
Τίποτα στην πόλη δεν θυμίζει ότι σε λίγες μέρες πραγματοποιούνται γενικές εκλογές, το αποτέλεσμα των οποίων θα καθορίσει πολύ περισσότερο την πορεία της Ευρώπης, παρά της χώρας. Τόσο το χειρότερο. Η μεγάλη πλειοψηφία των πολιτών έχει αποδεχτεί ότι η Μέρκελ και το κόμμα της θα ξανακερδίσουν τις εκλογές και, άσχετα με το ποια κυβέρνηση θα σχηματιστεί, καμία ουσιαστική αλλαγή δεν θα προκύψει. Κυρίως τίποτα θετικό δεν αναμένουν οι «από κάτω», οι άνεργοι, οι επισφαλώς εργαζόμενοι, όσοι αναγκάζονται να ζουν από το κοινωνικό εισόδημα, οι «αποκομμένοι». Τυχαίο; Κάθε άλλο.
Ανύπαρκτα τα κοινωνικά θέματα
Η πολιτική αντιπαράθεση της προεκλογικής το επιβεβαίωσε πλήρως. Στα ενενήντα λεπτά της τηλεοπτικής συζήτησης ανάμεσα στην κ. Μέρκελ και τον κ. Σουλτς, τα θέματα της κοινωνικής δικαιοσύνης ήταν σχεδόν ανύπαρκτα. Και εδώ θα γίνω λίγο πιο αναλυτικός, γιατί κατά την γνώμη μου, ακριβώς ο τρόπος με τον οποίο οργανώνεται και εξελίσσεται η προεκλογική συζήτηση στη Γερμανία, δίνει την απάντηση για τη στάση των πολιτών και των ψηφοφόρων. Στα 97 λεπτά της συζήτησης, μισή ώρα αφιερώθηκε στο μεταναστευτικό και τις απελάσεις, πάνω από δεκαέξι λεπτά στην Τουρκία και το Ισλάμ, δεκαεφτά λεπτά στο σκάνδαλο πετρελαίου και την εσωτερική ασφάλεια, ενώ τα ζητήματα της ανεργίας, το συνταξιοδοτικό οι κοινωνικές παροχές πήραν συνολικά λιγότερο από δέκα λεπτά του χρόνου των δύο υποτιθέμενων «μονομάχων» (στοιχεία από το Spiegel).
Η μάχη για την τρίτη θέση
Υποτιθέμενων, γιατί με βάση τις κυλιόμενες κυριακάτικες δημοσκοπήσεις φαίνεται ότι η απάντηση έχει δοθεί. Καγκελάριος θα είναι ξανά η Μέρκελ, η οποία στις προτιμήσεις είναι σταθερά πάνω από το 51%, ενώ ο υποψήφιος του SPD δεν ξεπερνάει το 25%. Όσον αφορά τώρα τις επιδόσεις των κομμάτων, το CDU/CSU είναι σταθερά πάνω από το 37% με μάλλον σταθερή ανοδική τάση και το SPD γύρω στο 20% με πτωτική τάση τις δύο τελευταίες βδομάδες.
Μεγάλος συνωστισμός επικρατεί για την τρίτη θέση, που διεκδικούν τέσσερα κόμματα. Η Ντι Λίνκε, το ξενοφοβικό και ρατσιστικό AfD, οι Φιλελεύθεροι του FDP, που επανακάμπτουν στο κοινοβούλιο, και οι Πράσινοι. Με βάση τις τελευταίες δημοσκοπήσεις κινούνται στο φάσμα 9%-12%, με το κόμμα της Αριστεράς σταθεροποιημένο στα όρια του διψήφιου ποσοστού, ενώ το AfD και το FDP παρουσιάζουν μικρή ενισχυτική τάση. Οι Πράσινοι, μάλλον, έχουν κατοχυρώσει την τελευταία θέση ανάμεσα στα τέσσερα κόμματα.
Η Αριστερά διεκδικεί με αξιώσεις την τρίτη θέση. Είναι το μόνο κόμμα που με συνέπεια θέτει καθημερινά στην προεκλογική ατζέντα ζητήματα κοινωνικής δικαιοσύνης, μιλώντας σταθερά για αναδιανομή του παραγόμενου πλούτου, επενδύσεις στον κοινωνικό τομέα, την παιδεία, την υγεία, αλλά και την κατάργηση της «Ατζέντας 2010» του καγκελάριου Σρέντερ (SPD), που παγίωσε τις πολιτικές λιτότητας στη Γερμανία. Η Αριστερά είναι, επίσης, το μόνο κόμμα που επιμένει στις δημόσιες επενδύσεις σε τομείς όπως οι συγκοινωνίες, η κοινωνική κατοικία, τα δίκτυα κλπ.
Στα πόδια της Μέρκελ
Ο Σουλτς και το κόμμα του δεν έλαβαν το μήνυμα του εκλογικού σώματος, που αμέσως μετά τον ορισμό του ως επικεφαλής και υποψηφίου καγκελάριου, του έδωσε μεγάλη δημοσκοπική ώθηση, απαιτώντας ουσιαστικά την «επανάκαμψη» του SPD στις σοσιαλδημοκρατικές του ρίζες και πολιτικές. Η επιμονή του Σούλτς –παρά τις ρητορικές του διαφοροποιήσεις– στην πολιτική ατζέντα της Μέρκελ έστειλε το κόμμα του και τον ίδιο σε ποσοστά γύρω στο 20%. Το γεγονός αυτό δεν του επιτρέπει παρά να ελπίζει ότι η Μέρκελ θα το επιλέξει ξανά ως κυβερνητικό εταίρο στα πλαίσια ενός μεγάλου κυβερνητικού συνασπισμού. Το ενδεχόμενο αυτό έχει, όμως, αποκτήσει ισχυρό ανταγωνισμό. Τόσο η Μερκελ όσο και ο ισχυρός άνδρας του CDU, ο Σόιμπλε, δηλώνουν ότι θα προτιμούσαν μια κυβερνητική συνεργασία με του Φιλελεύθερους. Αν μαθηματικά δεν «βγαίνει», τότε θα μπορούσαν να συμμετέχουν οι Πράσινοι. Το γεγονός ότι και η ηγεσία των Πράσινων δεν αποκλείει την κυβερνητική συμμετοχή σε μια τέτοια κυβέρνηση, στέλνει δημοσκοπικά το κόμμα τους στα επίπεδα του 7%-7,5%. Γεγονός πάντως είναι ένα: το πολιτικό κλίμα και η συζήτηση στη Γερμανία μετατοπίστηκαν ακόμη συντηρητικότερα. Όποια κυβέρνηση και να προκύψει, θα προωθήσει περισσότερη γερμανική και νεοφιλελεύθερη Ευρώπη.
Γιώργος Χονδρός
ΚΕ ΣΥΡΙΖΑ
