Του Ορέστη Αθανασίου
Υπάρχουν πολλοί τρόποι για να βλέπει κανείς τα πράγματα στο θέμα της δημοπρασίας για τις τηλεοπτικές άδειες. Ο ένας είναι αυτός που περιγράφει η δήλωση του Νίκου Παππά: «πολύ γρήγορα θα περάσουμε σε μία φάση, όπου και το τηλεοπτικό τοπίο θα είναι ρυθμισμένο και με τις προοπτικές της αύξησης της διαφημιστικής αγοράς και με βάση τον ισχύοντα νόμο θα έχουμε και αύξηση των θέσεων εργασίας στην τηλεόραση». Δήλωση που δεν απέχει από την πραγματικότητα, αλλά δεν την περιγράφει πλήρως.
Πράγματι σε ενάμιση έως τρεις μήνες από τώρα θα υπάρχει ένα καινούργιο τηλεοπτικό τοπίο, αφού εξεταστούν οι φάκελοι των έξι εταιρειών που υπέβαλαν τα απαιτούμενα δικαιολογητικά. Σε κάθε περίπτωση δεν θα γίνει δημοπρασία, αφού οι αιτήσεις είναι λιγότερες από τον αριθμό των επτά τηλεοπτικών αδειών που προέβλεπε η προκήρυξη του ΕΣΡ. Έτσι το αργότερο σε τρεις μήνες στους δέκτες μας θα φθάνει το σήμα των αδειοδοτημένων καναλιών και τα υπόλοιπα που εκπέμπουν αυτή τη στιγμή (μεταξύ αυτών το Mega, το Art, το Μακεδονία, το Attica TV, το Kontra) θα σιγήσουν. Από τις έξι εταιρείες που υπέβαλλαν φακέλους, οι τέσσερις (ΣΚΑΪ, Star, Alpha, ANT1) πρέπει να θεωρείται βέβαιο ότι τελικά θα αδειοδοτηθούν, εφόσον μπορούν να αποδείξουν την προέλευση των κεφαλαίων τους. Ο μόνος που πιθανόν να έχει πρόβλημα, αλλά σε βάθος χρόνου, είναι ο Δ. Κοντομηνάς του Alpha. Για το «Ε» -που πέρασε πρόσφατα στον έλεγχο του Ιβάν Σαββίδη- το μόνο ερώτημα είναι αν γίνει αποδεκτή η προέλευση των κεφαλαίων του νέου ιδιοκτήτη και όχι αν πράγματι διαθέτει την οικονομική επιφάνεια για να στηρίξει τη λειτουργία τηλεοπτικού σταθμού. Για την «Τηλεοπτική Ελληνική Α.Ε.», το νέο όχημα του πρώην ιδιοκτήτη του «Ε» Φ. Βρυώνη, τα πράγματα δεν είναι τόσο ξεκάθαρα. Ο έλεγχος του ΕΣΡ θα δείξει αν υπάρχει πίσω του κάποιος με αρκετά λεφτά ή απλώς ο Βρυώνης «επένδυσε» με αυτόν τον τρόπο τα χρήματα που πήρε από τον Σαββίδη για την πώληση του «Ε». Στη δεύτερη περίπτωση θα πρέπει να περιμένουμε να δούμε τι πραγματικά έχει στο μυαλό του αυτός ο επιχειρηματίας, ο οποίος στο παρελθόν είχε εμπλακεί με διάφορες αμφιλεγόμενες δραστηριότητες.
Οι εργαζόμενοι του Mega
Η άλλη πλευρά που δεν διαφαίνεται από τη δήλωση του Ν. Παππά είναι πως το ρυθμισμένο τηλεοπτικό τοπίο δεν θα διαφέρει από εκείνο που υπήρχε προηγουμένως. Τέσσερις επιχειρηματίες, που η δράση τους δεν περιορίζεται στο χώρο των ΜΜΕ, θα εκπέμπουν, νόμιμα πλέον, περιεχόμενο ίδιο και απαράλλακτο με αυτό που εκπέμπουν σήμερα. Βέβαια η καλή όψη εδώ είναι πως έτσι διασφαλίζονται αρκετές θέσεις εργασίας σε ένα κλάδο όπου τα τελευταία χρόνια έχουμε μόνο απολύσεις. Αυτό τονίζει στη δήλωσή του και ο υπουργός και δεν είναι μια αμελητέα διάσταση. Αν αυτή είναι η καλή όψη, δεν πρέπει να ξεχνάμε πως υπάρχει και μια κακή όψη. Το κλείσιμο του Mega και το εντελώς αβέβαιο εργασιακό μέλλον των 420 εργαζομένων, που επί δεκαέξι μήνες κρατούσαν ανοικτό το κανάλι με την προσδοκία πως οι μεγαλομέτοχοί του δεν θα το άφηναν να βουλιάξει. Κάποιοι έσπευσαν να κατηγορήσουν τους εργαζόμενους που στήριξαν όλες τις ελπίδες τους στο «δεν μπορεί, θα τα βρουν ο Μαρινάκης με τον Βαρδινογιάννη και θα επαναλειτουργήσει το Mega. Στο κάτω-κάτω, ακόμη και χωρίς πρόγραμμα και χωρίς δελτίο ειδήσεων, το κανάλι είχε τον τελευταίο χρόνο έσοδα πάνω από 50 εκατομμύρια, προβάλλοντας τις παλιές δημοφιλείς σειρές».
Όταν έχεις την πολυτέλεια να κρίνεις τη στάση των άλλων με βάση τη δική σου λιγότερο επισφαλή θέση, οι κατηγορίες είναι εύκολες και ανέξοδες. Η σκληρή πραγματικότητα όμως είναι πως οι εργαζόμενοι του Mega έγιναν άθελά τους πιόνια σε ένα επιχειρηματικό παιχνίδι που ούτε το όριζαν και ούτε το γνώριζαν καν. Όπως αποκάλυψε ένας από αυτούς σε αναλυτικό ρεπορτάζ του πριν μερικές μέρες, οι μεγαλομέτοχοι τους χρησιμοποίησαν για να εξυπηρετήσουν τα δικά τους σχέδια. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, η πλευρά Βαρδινογιάννη ζήτησε από το ΕΣΡ -παραμονές της λήξης της προθεσμίας κατάθεσης της αίτησης για χορήγηση άδειας- μια γραπτή γνωμοδότηση ότι το κανάλι θα εξαιρεθεί από την πρόβλεψη του νόμου πως όποιο κανάλι δεν αδειοδοτηθεί, θα πρέπει να κλείσει σε τρεις μήνες. Όπως είπε σε αντιπροσωπεία εργαζομένων ο Γ. Βαρδινογιάννης σε επιστολή που έστειλε μαζί με τον Β. Μαρινάκη στο ΕΣΡ, ζητούσαν να εξασφαλίσουν εκ των προτέρων ότι η Αρχή θα δεχόταν να υποβάλει υποψηφιότητα μια εταιρεία με μόνο εχέγγυο ότι αργότερα θα απορροφούσε την «Τηλέτυπος» και στο μεσοδιάστημα δεν θα έκλεινε το Mega.
«Στην πραγματικότητα», γράφει ο δημοσιογράφος του καναλιού Γ. Καφάτος, «ο κ. Βαρδινογιάννης ζητούσε μια σκανδαλωδώς ευνοϊκή μεταχείριση για να μείνει ανοιχτό ένα κανάλι που δεν θα έκανε αίτηση αδειοδότησης, χωρίς καν να έχει υποβάλλει αίτηση. Ήθελε να είναι εξασφαλισμένος πριν από τους άλλους επιχειρηματίες, ενώ δεν ήταν καν γνωστό αν τελικά θα υπέβαλλε αίτηση άδειας με άλλη εταιρεία που θα απορροφούσε το Mega».
Με άλλα λόγια, ο ένας μεγαλομέτοχος (η πλευρά Βαρδινογιάννη) ακολούθησε τη συνταγή που εφάρμοσε δύο μήνες πριν ο άλλος μεγαλομέτοχος. Θυμίζουμε ότι με την αγορά του ΔΟΛ -την οποία στήριξε η πλειονότητα των εργαζομένων- ο Β. Μαρινάκης απέκτησε και τον ραδιοσταθμό «Βήμα 99.5». Αντί να τον αξιοποιήσει, όπως τα έντυπα του ομίλου, τον έκλεισε, με αποτέλεσμα οι εργαζόμενοι να χάσουν δεδουλευμένα και αποζημιώσεις.
Ο μεγάλος μετασχηματισμός και συμβιβασμός
Είχαμε γράψει και παλαιότερα στις σελίδες της «Εποχής» πως το σήριαλ των τηλεοπτικών αδειών οδηγεί σε μια μεγάλη αναδιάταξη επιχειρηματικών συμφερόντων το χώρο των ΜΜΕ, σε έναν «μεγάλο μετασχηματισμό», στον οποίο η κυβέρνηση παρεμβαίνει μόνο ως τροχονόμος. Προσπαθώντας να ικανοποιήσει το βασικό της στόχο, που είναι να λήξει το καθεστώς της παρανομίας και ασυδοσίας στον τηλεοπτικό χώρο, υπαναχώρησε από τον αρχικό σχεδιασμό του νόμου Παππά, αφήνοντας μεγάλο περιθώριο κινήσεων στους καναλάρχες. Ο «μεγάλος μετασχηματισμός» φαίνεται να ολοκληρώνεται με έναν μεγάλο συμβιβασμό. Έναν συμβιβασμό που όσο καλοπροαίρετα και να τον δει κανείς, δεν παύει να γέρνει προς τη μεριά των βαρόνων των ΜΜΕ. «Νομίζω ότι αποδεικνύεται ότι όταν υπάρχει η πολιτική βούληση και η εγρήγορση και η ετοιμότητα από τους θεσμικούς παράγοντες και τις ρυθμιστικές αρχές όλα είναι εφικτά», καταλήγει η δήλωση του Ν. Παππά, την οποία αναφέραμε στην αρχή του κειμένου. Δήλωση που μπορεί να διαβαστεί με πολλούς τρόπους, με βάση όσα περιγράψαμε. Γιατί στην προκειμένη περίπτωση το εφικτό μπορεί να είναι τυπικά νόμιμο, αλλά δεν είναι και αρκετό αν βλέπει κανείς τα πράγματα από τη σκοπιά της αποκατάστασης της χαμένης τιμής της ενημέρωσης και του συμφέροντος των πολλών, των από κάτω.
•
