Ανάπτυξη οικοσοσιαλιστικών στρατηγικών υποθέσεων

Με αφετηρία το Μανιφέστο για μια οικοσοσιαλιστική επανάσταση της Τετάρτης Διεθνούς που επιχειρεί να επαναθεμελιώσει τη σοσιαλιστική στρατηγική στο πλαίσιο της οικολογικής κρίσης, προωθώντας μια ριζοσπαστική οικοσοσιαλιστική προοπτική, καθώς και την αναγκαιότητα της αποανάπτυξης, ο Κρίστιαν Τσέλερ, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Σάλτσμπουργκ διατυπώνει στρατηγικές κατευθύνσεις εμβάθυνσης και εξειδίκευσής του.

1. Τρέχουσες δυναμικές

Το ορυκτό κεφάλαιο παραμένει πιο κερδοφόρο από το κεφάλαιο στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Ο «πράσινος» εκσυγχρονισμός δεν λειτουργεί. Οι αποτυχημένες στρατηγικές για το υδρογόνο της ΕΕ και πολλών ευρωπαϊκών χωρών αποτελούν ένα παράδειγμα αυτού. Η αφήγηση ότι υπάρχει ένα πράσινο καπιταλιστικό και ένα ορυκτο-καπιταλιστικό σχέδιο ηγεμονίας, ευρέως διαδεδομένη σε τμήματα της ευρωπαϊκής Αριστεράς, είναι ξεπερασμένη. Οι οικονομικές αντιφάσεις ενός πράσινου εκσυγχρονισμού είναι ανυπέρβλητες. Ένας μη ορυκτός καπιταλιστικός τρόπος παραγωγής είναι ανέφικτος. Οι βιοφυσικοί περιορισμοί του γήινου συστήματος, καθώς και η ραγδαία αύξηση της κατανάλωσης ενέργειας και υλικών, καθιστούν αδύνατη τη μετάβαση σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και τη σχετική εκτεταμένη βιομηχανική μετατροπή υπό καπιταλιστικές συνθήκες. Ακόμη και οι κορυφαίοι εκπρόσωποι των συμφερόντων της κυριαρχίας του κεφαλαίου έχουν επίγνωση αυτού του γεγονότος. Γι’ αυτό η αυταρχική, εθνικιστική, έως και φασιστική επιλογή εμφανίζεται ως βιώσιμη λύση για σημαντικά τμήματα του κεφαλαίου.

Οι επενδύσεις στις ορυκτές ενέργειες είναι πολύ πιο κερδοφόρες από ό,τι στις ανανεώσιμες, το κεφάλαιο που αναζητά επενδύσεις συνεχίζει να ρέει μαζικά στον ορυκτό τομέα. Ακόμη και τα κεφαλαιουχικά συστήματα συνταξιοδότησης εξαρτώνται από την απόδοση του ορυκτού τομέα, γεγονός που επηρεάζει τη μοίρα και τα αντιφατικά συμφέροντα εκατομμυρίων μισθωτών. Σε αυτό το πλαίσιο, πρέπει να σημειωθεί ότι το χρηματοπιστωτικό κεφάλαιο εξακολουθεί να κατέχει κεντρική θέση στη διαδικασία συσσώρευσης και ότι οι απαιτήσεις απόδοσης του πλασματικού κεφαλαίου διαμορφώνουν καθοριστικά τη δυναμική. Γι’ αυτό είναι πολιτικά σημαντικό να τοποθετήσουμε τις αλληλεξαρτήσεις μεταξύ κράτους, τομέα των ορυκτών καυσίμων και χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου στο επίκεντρο ενός ενημερωτικού έργου.

Η υποστηριζόμενη από το κράτος ανθεκτικότητα του κεφαλαίου των ορυκτών καυσίμων και του ενεργειακού συστήματος έχει κοινωνική και πολιτική σημασία. Από τη μία πλευρά, πολλές οργανώσεις του κλασικού εργατικού κινήματος εξακολουθούν να μην αναγνωρίζουν την οξύτητα της συνολικής οικολογικής κρίσης και, με την οικονομική, τοπικιστική βιομηχανική και κοινωνική πολιτική τους συμβάλλουν στη διατήρηση του ορυκτό θεμελίου της κυριαρχίας του κεφαλαίου. Από την άλλη πλευρά, πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι μεγάλα τμήματα των μισθωτών εργαζομένων είναι επίσης ενσωματωμένα στον εξορυκτικό ιμπεριαλιστικό τρόπο παραγωγής και κατανάλωσης, και δεν βλέπουν σχεδόν καμία δυνατότητα να του ξεφύγουν. Όσο οι οικοσοσιαλιστές δεν βρίσκουν τρόπους και στρατηγικές για να αντιμετωπίσουν ενεργητικά αυτή την πρόκληση, δεν θα είναι δυνατό να ακολουθηθούν εναλλακτικές πορείες ανάπτυξης.

2. Συγκεκριμενοποίηση σε ηπειρωτικό επίπεδο

Η αποθήκευση και η μεταφορά ανανεώσιμων πηγών ενέργειας αποτελούν μια διαρκή πρόκληση. Σε εθνικό επίπεδο, η απο-ορυκτοποίηση του ενεργειακού και βιομηχανικού συστήματος είναι αδύνατη στις περισσότερες χώρες, όχι μόνο για οικονομικούς αλλά και για υλικο-φυσικούς λόγους. Οι πόροι που απαιτούνται για την παραγωγή ανανεώσιμων πηγών ενέργειας είναι περιορισμένοι και διατίθενται χωρικά ανομοιόμορφα. Ακόμη και υπό οικοσοσιαλιστικές συνθήκες, η πρόκληση μπορεί να επιλυθεί μόνο εάν ο σχεδιασμός της παραγωγής και της μεταφοράς ενέργειας οργανωθεί σε πολύ ευρεία κλίμακα, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ενώ θα ήταν δυνατή μόνο υπό ένα αυστηρό καθεστώς αποανάπτυξης, το οποίο είναι κοινωνικά πολύ δύσκολο να επιτευχθεί. Για να εναρμονιστούν οι διακυμάνσεις των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας με αυτές τις απαιτήσεις, απαιτούνται τεράστιες πλεονάζουσες δυναμικότητες, αποθήκες μακράς διάρκειας ή εφεδρικά συστήματα ορυκτών καυσίμων. Η μεταβλητότητα υπονομεύει το περιθώριο για αυτονομία και ευελιξία σε μικρή κλίμακα.

Μια ριζοσπαστική οικοσοσιαλιστική στρατηγική μετάβασης πρέπει να εφαρμοστεί σε συγκεκριμένους χώρους, από το τοπικό και περιφερειακό επίπεδο, μέσω του εθνικού, του διακρατικού και του ηπειρωτικού, έως το παγκόσμιο επίπεδο. Δεν υπάρχουν έτοιμες απαντήσεις γι’ αυτό. Αλλά πρέπει να κατονομάσουμε το πρόβλημα. Από αυτό προκύπτει το ερώτημα πώς μπορούμε να συνδέσουμε εννοιολογικά και πρακτικά τις γραμμές δράσης εντός και μεταξύ διαφορετικών χωρών και μακροπεριφερειών ή ηπείρων.

Αυτή η πρόκληση είναι ακόμη πιο δύσκολη, καθώς μεγάλα τμήματα των συνδικαλιστικών γραφειοκρατιών υποτάσσονται σε μεγάλο βαθμό στην εθνικιστική πολιτική και, όχι σπάνια, την εφαρμόζουν οι ίδιοι ενεργά. Η πρόκληση περιλαμβάνει επομένως και το ερώτημα πώς μπορούμε συγκεκριμένα να αναπτύξουμε μια βάση μεταξύ των μισθωτών γι’ αυτή την προοπτική.

3. Προγραμματικές προκλήσεις και ασαφείς πτυχές

Η αποκέντρωση δεν είναι πάντα λογική από οικολογική άποψη. Ορισμένες βιομηχανίες και υποδομές δικτύων απαιτούν συγκεντροποίηση σε μεγάλη κλίμακα. Η παραγωγή χάλυβα και χημικών πρώτων υλών, για παράδειγμα, πρέπει να πραγματοποιείται σε τεράστια βιομηχανικά συγκροτήματα. Η περιφερειακή ή εθνική αυτάρκεια είναι αδύνατη. Η αποκέντρωση θα ήταν οικολογικά και οικονομικά ακατάλληλη, ακόμη και υπό οικοσοσιαλιστικές συνθήκες. Σχεδόν όλες οι βιομηχανίες που βασίζονται σε δίκτυα, όπως οι σιδηροδρομικές και οι ηλεκτρικές δικτυακές υποδομές, πρέπει να οργανώνονται σε ευρεία ηπειρωτική κλίμακα. Το κρίσιμο ερώτημα είναι, λοιπόν, σε ποια γεωγραφική κλίμακα και με ποια θεσμική και οργανωτική πυκνότητα πρέπει να οργανωθούν αυτοί οι τομείς παραγωγής και οι υποδομές, ώστε οι μισθωτοί και οι πολίτες (και ως καταναλωτές) να μπορούν να επιβάλλουν δημοκρατικές δομές λήψης αποφάσεων.

Ο ρωσικός πόλεμος κατά του ουκρανικού λαού διαμορφώνει τις κοινωνικές αντιπαραθέσεις σε ολόκληρη την Ευρώπη και έχει συμβάλει στην αναστολή ή ακόμη και στην ανατροπή των μέτρων για την κλιματική πολιτική. Το φασιστικό καθεστώς του Πούτιν βασίζεται οικονομικά σε μεγάλο βαθμό στην εξόρυξη και την εξαγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου. Μια νίκη της Ρωσίας, την οποία εντωμεταξύ ευνοεί η υπερ-ορυκτοκεντρική κυβέρνηση Τραμπ, θα έδινε τεράστια ώθηση στην αντεπίθεση του ορυκτού κεφαλαίου παγκοσμίως, αλλά ιδίως στη Ρωσία, στην κατεχόμενη Ουκρανία και στην Ευρώπη. Παραδόξως, μεγάλα τμήματα της Αριστεράς αποδέχονται αυτό το σενάριο, κάτι που αποτελεί μόνο μία από τις πολλές εκφράσεις της εκτεταμένης παρακμής τους.

Μια ρωσική νίκη, εκατομμύρια επιπλέον πρόσφυγες και μια διαιρεμένη Ουκρανία –με ρωσική στρατιωτική κατοχή στο ανατολικό τμήμα της χώρας, σε πολιτική και οικονομική εξάρτηση από τις ΗΠΑ και τις χώρες της Δυτικής Ευρώπης στο δυτικό τμήμα της χώρας– θα δυσχέραινε μαζικά τον οικοσοσιαλιστικό μας προσανατολισμό στην Ευρώπη, και πιθανώς ακόμη και παγκοσμίως.

Υπάρχει μια τάση μεταξύ των αριστερών να χαιρετίζουν τη λεγόμενη πολυπολική παγκόσμια τάξη. Οι αναδυόμενες χώρες των BRICS βασίζουν όλες τις στρατηγικές ανάπτυξής τους σε μεγάλο βαθμό στην επέκταση των ορυκτών καυσίμων. Στην Κίνα, η ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας βασίζεται σε μια συνεχώς αυξανόμενη βάση ορυκτών καυσίμων. Η συμπάθεια προς τον λεγόμενο πολυπολισμό είναι εξίσου λανθασμένη με την αποδοχή της μονοπολικής ή της προηγούμενης διπολικής παγκόσμιας τάξης.

Η υποστήριξη της ουκρανικής άμυνας δημιουργεί ένα δίλημμα που είναι δύσκολο να αντιμετωπιστεί, δεδομένης της αντιμιλιταριστικής μας στάσης. Δεν μας μένει άλλη επιλογή από το να αντιμετωπίσουμε ανοιχτά αυτή την αντίθεση. Η απάντηση πρέπει να αναζητηθεί σε μια ολοκληρωμένη αντίληψη για την ευρωπαϊκή ασφάλεια, όχι ως στόχος, αλλά ως προσωρινή μεταβατική προοπτική. Στις κοινωνίες που απειλούνται από μια φασιστική δικτατορία πρέπει να προσφερθεί η προοπτική μιας ολοκληρωμένης προστασίας στο πλαίσιο ενός ευρωπαϊκού αλληλέγγυου σχεδίου ασφάλειας, το οποίο συνδέει μεταξύ τους τα ζητήματα της κοινωνικής, οικολογικής, δημοκρατικής και άμεσης φυσικής ασφάλειας. Δεν πρόκειται για την υπεράσπιση του αστικού κράτους, αλλά για την προοπτική μιας ολοκληρωμένης υπεράσπισης των δημοκρατικών, κοινωνικών και πολιτιστικών επιτευγμάτων σε μια ηπειρωτική προοπτική. Θα ήταν ρεαλιστικά αδύνατο να εξαιρέσουμε από αυτό τον οπλισμό.

4. Η πρόκληση του κράτους, η αντίρροπη δύναμη, η διπλή εξουσία

Το Μανιφέστο υπονοεί την έννοια της διπλής εξουσίας, χωρίς όμως να τη διατυπώνει ρητά. Οι δηλώσεις σχετικά με το «ζήτημα της κυβέρνησης» παραμένουν όμως κάπως ασαφείς.

Κατευθύνεται προς τη σωστή κατεύθυνση, αλλά παραμένει προσκολλημένο στη σκέψη εντός ενός εθνικού κράτους.

Τα έθνη-κράτη εξακολουθούν να είναι τα σημαντικότερα επίπεδα στα οποία διατυπώνονται οι πολιτικές σχέσεις εξουσίας. Όμως, τα δίκτυα παραγωγής και καινοτομίας, καθώς και οι τεχνικές εξουσίας του κεφαλαίου, έχουν προ πολλού ξεπεράσει αυτό το πλαίσιο. Η επείγουσα ανάγκη της αντιμετώπισης της υπερθέρμανσης του πλανήτη και οι απότομες αλλαγές στο γήινο σύστημα, με τις εκτεταμένες συνέπειές τους που εκδηλώνονται με μεγάλη χωρική ανισότητα και συνδυαστικά, μας υποχρεώνουν να επανεξετάσουμε τις αντιλήψεις μας για την αντίδραση, τη διπλή εξουσία και την υπέρβαση του αστικού κράτους. Σε ποιο βαθμό μπορεί μια ολοκληρωμένη κοινωνική αντιεξουσία με βάση τους οργανωμένους εργαζόμενους να αναπτυχθεί ακόμη εντός ενός εθνικού πλαισίου, ώστε να μπορεί να εξασφαλίσει θεσμικά μια κοινωνική «νέα ηγεμονία»;

Είναι απολύτως αδύνατο ένα κράτος να μετατρέψει μόνο του το ενεργειακό σύστημα σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και να επιβάλει μια συνεπή βιομηχανική αναδιάρθρωση. Αυτό θα ήταν μια τεράστια πρόκληση ακόμη και υπό οικοσοσιαλιστικές συνθήκες για ολόκληρη την ευρωπαϊκή ήπειρο.

Είναι επομένως επείγον να προσδώσουμε σε όλες τις ιδέες μας για αυτοοργάνωση, μεταβατικά αιτήματα, αντιεξουσία και διπλή εξουσία μια διακρατική –στην Ευρώπη μια ηπειρωτική– διάσταση.

5. Οργανωτικές προϋποθέσεις

Ποιος οργανώνει αυτή την οικολογική ταξική συνείδηση και πώς οργανωνόμαστε ως ριζοσπάστες οικοσοσιαλιστές;

Ανατρέχω στις σκέψεις του Ντανιέλ Μπενσαϊντ σχετικά με τις συνολικές εμπειρίες των εργαζομένων, οι οποίες μπορούν να συμβάλουν στην ανάπτυξη της ταξικής συνείδησης, καθώς και στον ρόλο των επαναστατικών οργανώσεων.

«Η πολιτική ταξική συνείδηση δημιουργείται λοιπόν εκτός των οικονομικών αγώνων –αν και όχι εκτός των ταξικών αγώνων, οι οποίοι είναι ταυτόχρονα πολιτικοί και κοινωνικοί–, υποστηριζόμενη από ένα κόμμα που διαμορφώνει στοχευμένα το πολιτικό πεδίο. Το επαναστατικό κόμμα εκπροσωπεί την εργατική τάξη όχι μόνο απέναντι σε μια ομάδα επιχειρηματιών, αλλά και στις σχέσεις της με όλες τις τάξεις της κοινωνίας και με το κράτος. Για τον Λένιν, το επαναστατικό κόμμα δεν είναι ούτε το αποτέλεσμα μιας συσσωρευτικής εμπειρίας, ούτε αναλαμβάνει το ρόλο του ταπεινού δασκάλου που βγάζει τους εργάτες από το σκοτάδι της άγνοιας, αλλά γίνεται ο στρατηγικός παράγοντας της ταξικής πάλης. Σύμφωνα με την αντίληψη του Λένιν, πρέπει να είναι κανείς προετοιμασμένος για το απροσδόκητο. Η στρατηγική βασίζεται τελικά σε μια εκτίμηση της μάζας, της ταχύτητας και του χρόνου».

Οι σκέψεις αυτές έχουν σημασία για την οργανωτική υλοποίηση μιας οικοσοσιαλιστικής στρατηγικής: οι μισθωτοί δεν είναι σε θέση να αναπτύξουν αυθόρμητα, μέσα από τους αγώνες τους, μια επαρκή οικολογική συνείδηση. Η παραδοσιακή παραμέληση της οικολογικής προβληματικής από τα συνδικάτα και τα παραδοσιακά σοσιαλιστικά κόμματα ενισχύει τραγικά αυτό το συμπέρασμα. Απαιτείται η συνειδητή δράση των οικοσοσιαλιστικών οργανώσεων. Αυτές οι οργανώσεις πρέπει να είναι σε θέση να πείσουν τους μισθωτούς για την επείγουσα ανάγκη ριζικών μέτρων, για τη μετατροπή και την αποδόμηση της βιομηχανικής παραγωγής, για μια ριζική μεταστροφή στις μεταφορές, καθώς και για την απαραίτητη γι’ αυτό πλήρη αναδιάρθρωση του χρηματοπιστωτικού τομέα. Καθοριστικής σημασίας είναι οι αγώνες που ενθαρρύνουν την αυτοοργάνωση και τις συλλογικές διαδικασίες μάθησης στο πλαίσιο αυτών των αγώνων.

Είναι σημαντικό να γίνεται διάκριση μεταξύ των κινημάτων, τα οποία πρέπει να παραμείνουν αυτόνομα, και των πολιτικών οργανώσεων που παρεμβαίνουν στα κινήματα. Τα κινήματα πρέπει να είναι σε θέση να αναπτύσσουν και να ριζοσπαστικοποιούν τα αιτήματά τους αυτόνομα, χωρίς χειραγώγηση από τα κόμματα. Τα κινήματα δημιουργούν τις δομές τους. Όσο πιο δημοκρατικά λειτουργούν τόσο πιο περιεκτικά και ανοιχτά είναι. Κανένα κόμμα δεν μπορεί να επιβάλει σε ένα κίνημα τον προσανατολισμό του, αν και φυσικά οι πολιτικές οργανώσεις αγωνίζονται μέσα στα κινήματα για επιρροή, ακόμη και για ηγεμονία.

Σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες υπάρχουν στρατηγικά σημαντικοί οικονομικοί τομείς χωρίς καμία οργανωμένη εκπροσώπηση των συμφερόντων των μισθωτών. Ως εκ τούτου, οι επαναστάτες οικοσοσιαλιστές έχουν το καθήκον να συμβάλουν στην οικοδόμηση ενός νέου κινήματος των εργατικών τάξεων.

Οι δυνατότητες για την οικοδόμηση ενός πολυδιάστατου κινήματος των εργαζομένων εξαρτώνται από τον βαθμό αποπροσανατολισμού, κατακερματισμού και γραφειοκρατικοποίησης, ο οποίος διαφέρει από χώρα σε χώρα.

Η ανταλλαγή εμπειριών θα πρέπει επίσης να στοχεύει άμεσα στην οικοδόμηση διακρατικών και ηπειρωτικών δομών δικτύωσης ακτιβιστών.

Μεγάλη πρόκληση είναι το πώς θα προετοιμαστούμε για τις επερχόμενες μεγάλες κοινωνικές καταστροφές και κρίσεις. Η υπέρβαση των ορίων ανατροπής του γεωσυστήματος οδηγεί σε απότομες ανατροπές και ρήξεις, οι οποίες εξελίσσονται με εξαιρετικά άνιση γεωγραφική και κοινωνική κατανομή, αλλά συνδυαστικά. Κανείς δεν ξέρει πώς θα αντιδράσουν οι άνθρωποι σε αυτές τις απότομες αλλαγές των συνθηκών διαβίωσής τους. Οι επαναστάτες οικοσοσιαλιστές έχουν το καθήκον να προετοιμαστούν αναλυτικά, νοητικά και οργανωτικά γι’ αυτές τις ρήξεις, οι οποίες φέρνουν μαζί τους τόσο ευκαιρίες για επαναστατικές εξεγέρσεις όσο και κινδύνους αντιδραστικής και βάρβαρης σκοτεινότητας.

6. Κοινές πρωτοβουλίες

Στο πλαίσιο του «πράσινου εκσυγχρονισμού», ορισμένα κράτη εισήγαγαν φόρους CO₂ που είναι άδικοι, ελάχιστα αποτελεσματικοί από οικολογική άποψη και διαφορετικά διαμορφωμένοι σε εθνικό επίπεδο. Επιπλέον, οι επιχειρήσεις μπορούν συνήθως να μετακυλήσουν τις αυξήσεις των τιμών που προκαλούνται από αυτούς στους καταναλωτές, και οι πλούσιοι δεν υποχρεώνονται να αλλάξουν τη συμπεριφορά τους που απαιτεί μεγάλη κατανάλωση πόρων. Το 2027 θα ξεκινήσει το διευρυμένο σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπώνCO₂ της ΕΕ και θα αυξήσει το κόστος της χρήσης ορυκτών καυσίμων. Αυτό ενδέχεται να προκαλέσει αντίσταση. Πώς θα το αντιμετωπίσουμε;

Θα μπορούσαμε να εξετάσουμε το ενδεχόμενο να προτείνουμε έναν ηπειρωτικό φόροCO₂ με μια πολύ ισχυρή κοινωνική και χωρική συνιστώσα εξισορρόπησης. Ώστε α) να τονίσουμε από κοινού την ταξική διάσταση της επιβάρυνσης των σημερινών εθνικών φόρων και να αντιταχθούμε στο επιχείρημα της εθνικής ανταγωνιστικότητας, β) να προωθήσουμε το αίτημα για μια ευρεία συζήτηση σε διακρατικό ή ηπειρωτικό επίπεδο και να ξεκινήσουμε μια ευρωπαϊκή εκστρατεία μαζί με πολλές άλλες δυνάμεις από τα συνδικάτα και το περιβαλλοντικό κίνημα.

Σε μια πιο συνεκτική προγραμματική λογική, προτείνω έναν διακρατικό και μακροπρόθεσμο προσανατολισμό για την κοινωνική απαλλοτρίωση ολόκληρου του ενεργειακού τομέα, ο οποίος πρέπει να συνδεθεί με το αίτημα για κοινωνική βασική παροχή από τις περιφερειακές εταιρείες ενέργειας.

Οι εταιρείες πετρελαίου και φυσικού αερίου, καθώς και οι στενά συνδεδεμένοι με αυτές τομείς της οικονομίας, όπως η αυτοκινητοβιομηχανία και η ενεργειακή βιομηχανία, ανήκουν στις σημαντικότερες, στα ισχυρότερα τμήματα του κεφαλαίου.

Μόνο ένα ευρύ κοινωνικό κίνημα, που θα περιλαμβάνει το μεγαλύτερο μέρος των εργατικών τάξεων, θα είναι σε θέση να δημιουργήσει μια κοινωνική και πολιτική ισορροπία δυνάμεων που θα επιτρέπει την κοινωνική απαλλοτρίωση των εταιρειών ορυκτών καυσίμων και τη διάλυση της εξουσίας τους. Στην πραγματικότητα, αυτό θέτει ήδη το ζήτημα της εξουσίας.

Δεδομένου ότι το ορυκτό κεφάλαιο είναι έντονα συγκεντρωτικό και οργανωμένο σε μεγάλους πολυεθνικούς ομίλους, η κοινωνικοποίηση μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο σε πολυεθνικό και ηπειρωτικό επίπεδο. Για να αντιμετωπιστεί η φυγή κεφαλαίων, οικονομικά μέτρα καταναγκασμού και άλλες τακτικές εκβιασμού πρέπει να ληφθούν υπόψη τουλάχιστον τρεις παράγοντες:

Απομείωση κεφαλαίου: ο άνθρακας, το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο πρέπει να παραμείνουν στο έδαφος, κάτι που συνεπάγεται εκτεταμένη απομείωση κεφαλαίου στις βιομηχανίες ορυκτών καυσίμων. Το κρίσιμο ζήτημα είναι πώς αυτή η διαδικασία μπορεί να οργανωθεί ώστε να αποφευχθούν κοινωνικές συνέπειες όπως ανεργία, φτώχεια και περιθωριοποίηση, ιδιαίτερα σε ευάλωτες περιοχές. Συστήματα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας: η ανάπτυξη υποδομών παραγωγής, ανταλλαγής και αποθήκευσης ενέργειας είναι σύνθετη και δαπανηρή και απαιτεί σχεδιασμό σε ηπειρωτικό επίπεδο, λόγω των ταυτόχρονων ελλείψεων σε ηλιακή και αιολική ενέργεια· οι υποδομές αυτές πρέπει να είναι δημόσιες και να χρηματοδοτούνται με όρους αλληλεγγύης. Βιομηχανική στρατηγική: η κοινωνικο-οικολογική μετάβαση προϋποθέτει την αναδιοργάνωση των διακρατικών δικτύων παραγωγής και την αντικατάσταση των ορυκτών μοντέλων, με συντονισμένες παρεμβάσεις, καθώς οι αλλαγές σε ένα σημείο επηρεάζουν άμεσα άλλα, καθιστώντας αναγκαίο έναν διακρατικό σχεδιασμό του μετασχηματισμού.

Πώς μπορεί να πραγματοποιηθεί μια δημοκρατική κοινωνικοποίηση σε διακρατικό επίπεδο; Για το σκοπό αυτό, πρέπει να δημιουργηθεί μια ευρεία συμμαχία, προκειμένου να ξεκινήσει μια ευρωπαϊκή εκστρατεία για την κοινωνικοποίηση του ενεργειακού τομέα, από την παραγωγή και τη μεταφορά έως τη διανομή σε επιχειρήσεις και νοικοκυριά. Ταυτόχρονα, πρέπει να αγωνιστούμε σε περιφερειακό και εθνικό επίπεδο ώστε η βασική παροχή ενέργειας να γίνει μέρος μιας κοινωνικής υποδομής. Σε πολλές χώρες, περιφέρειες και πόλεις έχουν αναπτυχθεί πρωτοβουλίες και κινήματα για την κοινωνικοποίηση του ενεργειακού τομέα και μια καλή κοινωνική ενεργειακή υποδομή. Μια διακρατική εκστρατεία είναι απλώς ένα μικρό πρώτο βήμα. Μπορεί όμως να συμβάλει στο να ευαισθητοποιήσει τους ακτιβιστές των κοινωνικών κινημάτων σχετικά με τις προκλήσεις.

Μετάφραση: Χάρις Τριανταφυλλίδου

Φώτο1: Socialistproject.ca

Φώτο2: All creative commons