«Κοντινένταλ 25»
Είμαστε στο Κλουζ, μια από τις πιο πλούσιες πόλεις στη Ρουμανία και άτυπη πρωτεύουσα της Τρανσυλβανίας. Ένας φτωχοντυμένος άνδρας περιφέρεται μαζεύοντας διάφορα αντικείμενα από το έδαφος, παρακαλεί για κάποια δουλειά ή ζητά χρήματα. Καταλήγει σε ένα εγκαταλελειμμένο υπόγειο ενός παλιού σπιτιού. Την επόμενη μέρα ξυπνάει με χτυπήματα στην πόρτα του. Είναι η δικαστική επιμελήτρια Όρσογια Ιονέσκου, η οποία έχει έρθει με έναν κλειδαρά και δύο αστυνομικούς για να εκδιώξουν τον άστεγο άνδρα από το κτίριο, το οποίο έχει αγοραστεί από μια ξένη εταιρία για να χτιστεί ένα μεγάλο ξενοδοχείο. Ο άνδρας, που ονομάζεται Ιόν Γκλανετάσου, ζητά να του δώσουν λίγη ώρα να μαζέψει τα πράγματά του. Όταν όμως μετά από μισή ώρα η δικαστική επιμελήτρια και οι αστυνομικοί επιστρέφουν έχει αυτοκτονήσει. Η Όρσογια δεν έχει καμία νομική ευθύνη αλλά η συνείδησή της δεν την αφήνει ήσυχη.
Ο Ράντου Ζούντε, ο πιο πολιτικοποιημένος ρουμάνος σκηνοθέτης με το «Κοντινένταλ 25» (Kontinental 25), όπως και με προηγούμενες ταινίες του, βάζει στο στόχαστρο την καθημερινότητα των συμπατριωτών του σε συνθήκες ελεύθερης οικονομίας.
Ένας άνδρας εκδιώκεται από το υπόγειο που ζει επειδή θα χτιστεί εκεί ένα ξενοδοχείο. «Οι κατασκευαστικές κυβερνούν τη Ρουμανία. Μια συμμορία απατεώνων», ακούμε στην ταινία. Ξεκάθαρα χωρίς να μασάει τα λόγια του ο Ζούντε αναδεικνύει το πρόβλημα.
Ο Ζούντε βάζει κυρίως δύο θέματα. Το πρώτο έχει να κάνει με τις κοινωνικές ανισότητες, την κυριαρχία των κατασκευαστικών εταιριών, τις εξώσεις, τους άστεγους. Το δεύτερο που διαποτίζει ολόκληρη την ταινία είναι ο εθνικισμός που υπάρχει διάχυτος στην Τρανσυλβανία, μια περιοχή με μεγάλη ουγγρική μειονότητα που εδώ και πολλές δεκαετίες αποτελεί σημείο τριβής μεταξύ του ουγγρικού και του ρουμάνικου εθνικισμού. Μάλιστα όταν γίνεται γνωστή η αυτοκτονία του Ιόν Γκλανετάσου ένα τοπικό σάιτ δίνει εθνικιστική διάσταση στο περιστατικό μιλώντας για την βρωμο-Ουγγαρέζα που οδήγησε στον θάνατο έναν Ρουμάνο, πρώην αθλητή! Βέβαια ο Ζούντε στέκεται επικριτικά απέναντι σε αυτές τις αρρωστημένες απόψεις, έχοντας βάλει την Ουγγαρέζα Όρσογια να είναι παντρεμένη με Ρουμάνο! Επικριτικός απέναντι στον ρουμάνικο, αλλά και απέναντι στον ουγγρικό εθνικισμό. Δε διστάζει μάλιστα να αποκαλέσει, μέσω της Όρσογια, «φασίστα» τον πρωθυπουργό της Ουγγαρίας Βίκτορ Όρμπαν.
Και όλα αυτά συνοδεύουν τις τύψεις της γυναίκας η οποία προσπαθεί να τις ξεπεράσει ενώ ταυτόχρονα αναδεικνύονται τα στραβά και τα ανάποδα της ελεύθερης οικονομίας που έχει οδηγήσει στη φτώχεια χιλιάδες ανθρώπους.
Ο Ράντου Ζούντε μπαίνει κατευθείαν στο θέμα. Σκηνοθετεί γραμμικά, με απλότητα και με τη λιτότητα που χαρακτηρίζει τον σύγχρονο ρουμάνικο κινηματογράφο. Μέσα στη συνολική αφήγηση εμφανίζονται σαν αυτόνομοι –αλλά όχι ανεξάρτητοι– κύκλοι οι συναντήσεις και οι συζητήσεις της Όρσογια. Κοινωνική ματιά αλλά και ταινία χαρακτήρων, οι οποίοι επηρεάζονται άμεσα από τα όσα συμβαίνουν γύρω τους.
Και πώς επιλέγει να ολοκληρώσει την ταινία ο Ζούντε; Αφενός δεν δίνει οριστική λύση στο συνειδησιακό πρόβλημα που βασανίζει την ηρωίδα του, αφετέρου κλείνει με επίμονες εικόνες που δείχνουν πολλές νεόκτιστες οικοδομές τόσο πολλές που ο θεατής αναρωτιέται «καλά τόσα σπίτια χτίζονται, γιατί υπάρχουν άστεγοι;». Έλα μου, ντε!
Για όλα φταίει… το κρασί
«Τι σου λέει αυτή φύση»
Ο Ντόνγκ-γουά, ένας νεαρός γύρω στα 30, φέρνει με το αυτοκίνητο τη φίλη του Τζουν-χι στο σπίτι της κάπου έξω από τη Σεούλ. Έχει επιλέξει να μη βασίζεται στη στήριξη του πατέρα του και να είναι ανεξάρτητος. Χωρίς λοιπόν να στοχεύει στα υλικά αγαθά, ασχολείται με την ποίηση και υμνεί την ομορφιά. Όταν φτάνουν έξω από το σπίτι της κοπέλας συναντούν τον πατέρα της ο οποίος δείχνει ενδιαφέρον για το αυτοκίνητο του Ντονγκ-γουά, ένα παλιό μοντέλο του 1996, και ζητά να το οδηγήσει. Αφού η κοπέλα σύστησε τον φίλο της στον πατέρα της, ο τελευταίος τού ζητά να μείνει για φαγητό και να γνωρίσει την οικογένειά του, δηλαδή τη γυναίκα και τη μεγάλη του κόρη. Έτσι θα ξεκινήσει μια μέρα με περιπάτους, συζητήσεις, φαγητό και ποτό. Θα μιλήσουν για την αγάπη, την ομορφιά, τη ζωή και το θάνατο, τις ηθικές αξίες και τα υλικά αγαθά. Θα μιλήσουν για την ποίησή που γράφει ο Ντονγκ-γουά και ιδιαίτερο ενδιαφέρον θα δείξει η μητέρα της Τζον-χι που είναι κι αυτή ποιήτρια. Και ενώ όλα κυλούν όμορφα και γλυκά, ένα ξέσπασμα του νεαρού άνδρα εξαιτίας του κρασιού που κατανάλωσε, θα φέρει στην επιφάνεια τις αδυναμίες του.
Ο Χονγκ Σανγκ-σου με την ταινία «Τι σου λέει αυτή η φύση» (Geu Jayeoni Nege Mworago Hani) συμμετείχε στο διαγωνιστικό τμήμα στο Φεστιβάλ του Βερολίνου.
Η κάμερα του Σανγκ-σου κινείται ήρεμα, σχεδόν υπνωτιστικά. Με μια «ράθυμη» σκηνοθετική προσέγγιση δίνει χώρο στους ήρωές του να αναπτύξουν τις σκέψεις του, να γνωριστούν μεταξύ τους, να έρθουν πιο κοντά. Δεν υπάρχουν εξάρσεις και όλο αυτό οδηγεί σε υπόνοιες ότι κάτι πρόκειται να συμβεί. Κι αυτό το κάτι θα έρθει για να δημιουργήσει νέα δεδομένα και επανεκτιμήσεις των χαρακτήρων.
Με όμορφα, στατικά καδραρίσματα, με μικρές κινήσεις της κάμερας, κυρίως για να αλλάξει κάδρο, ο σκηνοθέτης επιτείνει τη ράθυμη ηρεμία που επιδιώκει.
Τελικά τι συμβαίνει όταν οι ώρες περάσουν και ο Σακγκ-σου πάρει τον δρόμο της επιστροφής για τη Σεούλ; Τι του έχει συμβεί; Είναι ο ίδιος άνθρωπος ή κάτι έχει αλλάξει;
Νομίζω ότι το αυτοκίνητό του λειτουργεί συμβολικά. Αυτό που έγινε η αφορμή να γνωρίσει τον πατέρα της κοπέλας του και όλη την οικογένειά της, τον αφήνει στον δρόμο της επιστροφής με μηχανική βλάβη. Και είναι τότε που ο Σαμγκ-σου λέει ότι μάλλον πρέπει να αλλάξει αυτοκίνητο. Και μαζί, φαίνεται ότι επιλέγει να αλλάξει ζωή.
ΟΙ ΝΕΕΣ ΤΑΙΝΙΕΣ
«Marty supreme» του Τζος Σαφντί: Νέα Υόρκη, 1952. Ο ονειροπόλος Μάρτι Μάουσερ ένας 23χρονος πωλητής παπουτσιών στην εβραϊκή παροικία του Lower East Side, κυνηγά με αστείρευτη εμμονή την πιο απίθανη φιλοδοξία: να γίνει ο μεγαλύτερος παίκτης του παγκόσμιου πινγκ-πονγκ. Πλάι του βρίσκονται η Κέι Στόουν, μια γυναίκα παγιδευμένη στη χλιδή και τη μελαγχολία της υψηλής κοινωνίας, ο κολλητός φίλος και «συνεργός» Γουάλι, και η Ρέιτσελ, η αφοσιωμένη αλλά βαθιά πληγωμένη σύντροφος του Μάρτι.
«28 χρόνια μετά: Ο ναός των οστών» της Νία ΝταΚόστα: Ο δρ. Κέλσον βρίσκεται σε μια συγκλονιστική νέα σχέση –με συνέπειες που θα μπορούσαν να αλλάξουν τον κόσμο όπως τον γνωρίζουν– και η συνάντηση του Σπάικ με τον Τζίμι Κρίσταλ γίνεται ένας εφιάλτης από τον οποίο δεν μπορεί να ξεφύγει. Οι μολυσμένοι δεν είναι πλέον η μεγαλύτερη απειλή για την επιβίωση, η απάνθρωπη συμπεριφορά των επιζώντων μπορεί να είναι πιο παράξενη και πιο τρομακτική.
«Mankind’s folly» του Γιώργου Αυγερόπουλου: Η ταινία ακολουθεί δύο ανθρώπους εκατέρωθεν του Βερίγγειου πορθμού: τον Νικήτα στην Ανατολική Σιβηρία και τη Μάρθα στη Βόρεια Αλάσκα, που παρακολουθούν τον κόσμο τους να καταρρέει. Το permafrost, το επί χιλιετηρίδες παγωμένο έδαφος που φυλάκισε μέσα του την εποχή των μαμούθ, τώρα ξεπαγώνει με πρωτοφανείς ρυθμούς και κατακρημνίζεται, απειλώντας όχι μόνο τα σπίτια και τις ζωές τους, αλλά και ολόκληρο τον πλανήτη. Την ίδια στιγμή, οι φιλόδοξες δεσμεύσεις των ηγετών του κόσμου για το κλίμα έχουν ξεθωριάσει πνιγμένες μέσα σε πολέμους και οικονομική αβεβαιότητα. Ρωσικές και αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες επεκτείνονται ταχύτατα στην Αρκτική. Προσπαθούν να κρατήσουν το permafrost τεχνητά παγωμένο κάτω από τις εγκαταστάσεις τους, ώστε να συνεχίσουν την ίδια δραστηριότητα που ευθύνεται για το λιώσιμό του. (17 και 18 Ιανουαρίου στον κινηματογράφο ΔΑΝΑΟΣ)
«Ρούφους: Ο θαλάσσιος δράκος που δεν ήξερε κολύμπι» (Ruffen–Sioormen som ikke kunne svomme) του Έντρε Σκάντφερ: Στην καρδιά του ωκεανού, μια κοινότητα θαλάσσιων δράκων ζει σε ένα μυστικό νησί, προστατευμένο από τον μαγικό καπνό του θείου Λούντβιγκ. Ανάμεσά τους είναι ο νεαρός Ρούφους που δεν ξέρει να κολυμπάει, γι’ αυτό προτιμά να περνάει χρόνο μόνος του. Μετά από μια καταστροφή, ο θείος Λούντβιγκ χάνει τις δυνάμεις του και δεν μπορεί πια να προστατεύσει το νησί. Είναι η ώρα ο Ρούφους να αναλάβει δράση και να σώσει την οικογένειά του. Αλλά θα μπορέσει να ξεπεράσει τον βαθύτερο φόβο του;
