James Ellroy: Οι Γητευτές (μτφ. Αντώνης Καλοκύρης, εκδ. Κλειδάριθμος, 2024)
«Θεωρώ τον Τζακ (Κένεντι) υπεύθυνο για όλες αυτές της αηδίες περί ανεκτικότητας που δηλητηριάζουν την κουλτούρα μας. Έχει σαγηνέψει ολόκληρη τη χώρα, […] μιλώντας για τα ατομικά δικαιώματα κι όλες αυτές τις ευγενείς μαλακίες, και την ίδια ώρα ξεσκίζει αυτή την παλαβή νυμφομανή (Μέριλιν) ενώ θα ‘πρεπε να είναι ένας καλός οικογενειάρχης όπως εγώ» – Τζίμι Χόφα.
Η αστυνομική μυθοπλασία του Τζέιμς Ελρόι αποκαλύπτει τις σκοτεινές διασυνδέσεις και τη βρομιά της αμερικανικής πολιτικής ζωής, με φόντο πάντα το Λος Άντζελες και την απαστράπτουσα, αλλά διεφθαρμένη, κινηματογραφική επικράτεια του Χόλιγουντ. Στην Τετραλογία του LA σημάδεψε τον υπόκοσμο της δεκαετίας του 1940-50. Στην Τριλογία του Αμερικανικού Υπόκοσμου, τα σκάνδαλα και τα εγκλήματα που συγκλόνισαν τις ΗΠΑ από την άνοδο των Κένεντι (τέλη της δεκαετίας του 1950) έως την πτώση του Νίξον (1974) – δολοφονία JFK, σκάνδαλο Τζίμι Χοφα, Πόλεμος του Βιετνάμ, δολοφονία Μπόμπι Κένεντι, δολοφονία Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, Γουότεργκεϊτ.
Είναι γνωστό ότι ο Ελρόι είναι συντηρητικός, ότι αποστρέφεται την προοδευτική Αμερική. Όμως, στο πλαίσιο του αστυνομικού τουλάχιστον, κανένας άλλος συγγραφέας δεν έχει βάλει τόσο βαθιά το νυστέρι στο σάπιο σώμα του αμερικανικού συστήματος.
Οι χαρακτήρες των βιβλίων του, που προέρχονται από την πραγματική ζωή, επινοούνται εκ νέου από την πυρετώδη φαντασία του μυθιστοριογράφου. Η Μέριλιν Μονρόε, ο JFK, ο Μπόμπι Κένεντι, ο Τζίμι Χόφα, ο Σαμ Τζιανκάνα (επικεφαλής της μαφίας του LA), ο Τζ. Έντγκαρ Χούβερ…. Το ίδιο ισχύει και για τον Φρέντι Ότας, τον Αμερικανολιβανέζο απατεώνα, ιδιωτικό ντετέκτιβ, ο οποίος εμφανίζεται αρχικά ως δευτερεύων χαρακτήρας στην Τριλογία του Αμερικανικού Υπόκοσμου και είναι ο κεντρικός πρωταγωνιστής στα δύο τελευταία μυθιστορήματα του Ελρόι, τον Πανικό (2022) και τους Γητευτές.
Ο Φρέντι ειδικεύεται στις παρακολουθήσεις και στις υποκλοπές και κυρίως στο να ξεθάβει βρομιές για τις διασημότητες της Πόλης των Αγγέλων. Ο Φρέντι τη βρίσκει μ’ αυτού του είδους τη δουλειά. Όπως μονολογεί και ο ίδιος, «ήξερα όλες αυτές τις μαλακίες πριν πιάσω την υπόθεση. Είμαι παρατηρητικός τύπος. Η ανάγκη μου να βλέπω και να ανακαλύπτω βρομιές με ωθούσε πέρα από τα εύκολα, ήδη γνωστά συμπεράσματα».
Λος Άντζελες, 4 Αυγούστου 1962. ο Φρέντι προσλαμβάνεται από τον Τζίμι Χόφα για να αποκαλύψει σκάνδαλα για τους Κένεντι ως αντίποινα για τη στόχευση του Ρόμπερτ Κένεντι στο πανίσχυρο, αλλά διεφθαρμένο σωματείο των Teamsters (φορτηγατζήδες). Ο Γενικός Εισαγγελέας προσλαμβάνει κι αυτός με τη σειρά του τον Φρέντι για να ανακαλύψει σκάνδαλα που θα βλάψουν τη φήμη της Μέριλιν Μονρόε (που έχει σχέση με τον αδελφό του) και θα την απομακρύνουν από το περιβάλλον των Κένεντι. Ο ίδιος ο Φρέντι, δε, κοιμάται με την αδελφή των Κένεντι, την Πατ, η οποία είναι παντρεμένη με τον διάσημο ηθοποιό και γελωτοποιό των Κένεντι, Πίτερ Λόφορντ (όμως «κοιμούνται σε ξεχωριστά υπνοδωμάτια»).
Ο θάνατος της Μέριλιν από υπερβολική δόση βαρβιτουρικών αποδεικνύεται καθοριστικός – όμως, ήταν ατύχημα, αυτοκτονία ή δολοφονία; Την ίδια ώρα, μια στάρλετ σε ταινίεs β΄ διαλογήs πέφτει θύμα απαγωγής. Η υπερτιμημένη Αστυνομία του Λοs Άντζελες αντιδρά υπερβολικά. Ο αρχηγόs της LAPD Μπιλ Πάρκερ θέλει να κερδίσει κάτι από την υπόθεση. Η ιστορία της Μονρόε δείχνει πολλά υποσχόμενη. Καλεί τον Φρέντι Ότας. Ο Μπόμπι Κένεντι δεν θέλει να πέσουν σε λάθος χέρια οι αποδείξεις της σεξουαλικής ασέβειας του αδερφού του, ειδικά μεταξύ των στάρλετ του Χόλιγουντ. Ο Πάρκερ θέλει να εκβιάσει τον Γενικό Εισαγγελέα για να τον διορίσει αρχηγό του FBI.
Ο Φρέντι Ο. κάνει ό,τι γουστάρει: βρόμικος πρώην μπάτσος, τοξικομανής και εκβιαστής, ζει σύμφωνα με το μότο «Η ευκαιρία είναι αγάπη». Ο Φρέντι αντιλαμβάνεται ότι ο θάνατος της Μέριλιν και η απαγωγή της στάρλετ αποτελούν έναν δηλητηριώδη γρίφο και ότι με κάποιο τρόπο συνδέονται. Τον παρακολουθούμε να τρυπώνει στον ψεύτικο ηλιόλουστο κόσμο του Τζακ και του Μπόμπι Κένεντι. Τον παρακολουθούμε να ακολουθεί την τελευταία παράσταση της Μέριλιν Μονρόε σε ένα εφιαλτικό Λος Άντζελες και να έρχεται αντιμέτωπος με τη δική του συνενοχή και τη δική του παράνοια.
Γεράκι της νύχτας, ντετέκτιβ που λειτουργεί χωρίς ηθικούς ενδοιασμούς, ο Φρέντι ανακαλύπτει πόσο βαθιά εμπλέκεται σε έναν ιστό εγκλημάτων και φόνων. Η έρευνά του τον βυθίζει στον ταραγμένο κόσμο της Μονρόε, μιας γυναίκας στα όρια του αλκοολισμού, της απελπισίας και της παραίτησης. Της Μέριλιν που, λέει ο Ελρόι, πριν γίνει το απόλυτο σεξ σύμβολο του Χόλιγουντ, είχε πρωταγωνιστήσει σε σκληρές τσόντες και είχε εμπλακεί σε υποθέσεις πορνείας και παιδεραστίας. Της Μέριλιν, που κατεβάζει με το κιλό Σμιρνόφ, βαρβιτουρικά και αμφεταμίνες σε 24ωρη βάση. Της Μέριλιν, που την ίδια στιγμή θέλει να απαλλαχθεί από το στίγμα του σεξ συμβόλου, διαβάζει Τζόυς, Σαρτρ και Μποβουάρ και ψυχαναλυτικά κείμενα, εκδηλώνει ενδιαφέρον για τον κομμουνισμό και συμμετέχει σε πολιτικές διαμαρτυρίες. Ο Ελρόι, μέσω του ντετέκτιβ, διεισδύει στην κρύπτη όπου φυλάσσονται οι αντιφάσεις μιας πληγωμένης, ανασφαλούς γυναίκας που βρίσκεται σε κατάσταση κατάρρευσης και νευρικού κλονισμού. Ο Φρέντι ξετρυπώνει ένα αλλοπρόσαλλο σχέδιο εκβιασμού του προέδρου για να χωρίσει με την Τζάκι και να κάνει τη Μέριλιν πρώτη κυρία.
Οι διαχωριστικές γραμμές μεταξύ καλού και κακού και αθώου και ενόχου, απλώς δεν υπάρχουν εδώ – όπως και γενικά στα βιβλία του Ελρόι. Οι μπάτσοι και οι πολιτικοί είναι τόσο βίαιοι και διεφθαρμένοι όσο και οι κακοποιοί, ίσως περισσότερο, και η ενοχή είναι θέμα διαφορετικών αντιλήψεων.
Γεγονός, μυθοπλασία και συνωμοσία θαμπώνουν μαζί, μέχρι που ο αναγνώστης δεν μπορεί να ξεχωρίσει ποιο είναι ποιο. Η επιμονή στη λεπτομέρεια υπογραμμίζεται με την παράθεση διαδοχικών ρεπορτάζ από τις εφημερίδες της εποχής, σταθερή αφηγηματική τεχνική του Ελρόι, την ίδια ώρα που κάθε μικρή σκηνή δράσης φωτίζει (με νέον) τη μεγάλη εικόνα του μυθιστορήματος.
Οι Γητευτές είναι ένα πολύπλοκο, πολυεπίπεδο και πολυπρόσωπο μυθιστόρημα. Στο τέλος του βιβλίου παρατίθεται μια τετρασέλιδη λίστα χαρακτήρων, καθώς και ένα γλωσσάρι αστυνομικών και εγκληματικών όρων, κωδίκων και συντμήσεων.
Η αφήγηση του Ελρόι κινείται σταθερά με ασύλληπτη ταχύτητα, κατόρθωμα δεδομένου ότι πρόκειται για ένα μυθιστόρημα 600+ σελίδων που εμβαθύνει σε μια πληθώρα χαρακτήρων και στη δράση τους, συνδυάζοντας απρόσκοπτα γεγονότα και μυθοπλασία. Το κόλπο είναι το ασύγκριτο στυλ του Ελρόι: γρήγορη, κοφτή, τηλεγραφική πεζογραφία που κυλάει σαν έξαλλο ποτάμι.
Ένα ιλιγγιώδες αστυνομικό μυθιστόρημα, μια κάθοδος (χωρίς Καθαρτήριο) στα έγκατα της «Καμασουτρόπολης» και στους συνωμοτικούς λαβύρινθούς του Χόλιγουντ στις αρχές της δεκαετίας του 1960.
O Τζέιμς Ελρόι γεννήθηκε το 1948 στο Λος Άντζελες, όπου και ζει. Είναι μεταξύ άλλων ο συγγραφέας της Τετραλογίας του Λος Άντζελες –Η Μαύρη Ντάλια, Το Μεγάλο Πουθενά, Λος Άντζελες Εμπιστευτικό και Λευκή Τζαζ– και της Τριλογίας τού Αμερικανικού Υποκόσμου –Αμερικανικό ταμπλόιντ, Αμερικανικό ταξίδι θανάτου και Το αίμα δεν σταματάει ποτέ.
